Sluiten

Tips om meer ouderen te bereiken met preventieve ouderenzorg

Artikel

Publicatiedatum 25 oktober 2018

Veel gemeenten of wijken bieden activiteiten voor thuiswonende ouderen aan om gezond oud worden en zelfstandig functioneren te bevorderen. Voorbeelden van deze preventieve ouderenzorg zijn activiteiten om meer te bewegen, gezond te eten en sociale contacten te bevorderen. Maar niet alle ouderen doen hieraan mee. Waarom is dat zo? Zijn er activiteiten waarbij het beter lukt? En wat zijn elementen die eraan bijdragen dat deze ouderen wel meedoen? Op deze vragen geeft de factsheet ‘Preventieve activiteiten voor ouderen die onvoldoende bereikt worden: wat zijn kansrijke elementen?’ van het RIVM antwoord.

Ouderen die onvoldoende bereikt worden met preventieve ouderenzorg

Onder andere ouderen met een lage sociaal economische status, met een klein sociaal netwerk en oudere migranten met een niet-westerse achtergrond nemen, volgens professionals, niet vaak deel aan de activiteiten. Terwijl er juist bij deze groepen ouderen veel gezondheidswinst te behalen is met preventieve ouderenzorg. Daarvoor geeft de factsheet drie redenen. In het kort:

  • zij hebben relatief vaak een slechte gezondheid of ongezonde leefstijl
  • zij hebben vaak weinig kennis over gezondheid en het eigen lichaam
  • en tenslotte gaat het om een relatief grote (en groeiende) groep mensen

Hier kun je op letten

Hoe kun je nu zorgen dat de preventieve activiteiten ook deze mensen bereiken? Het antwoord daarop wordt in vier thema’s gesplitst, namelijk de inhoud van de activiteiten, de benadering van ouderen, de toegankelijkheid van de activiteiten en de competenties van de professionals en vrijwilligers. Per thema benoemt de factsheet elementen die, volgens professionals die betrokken zijn bij preventieve activiteiten en de ouderen zelf, goed werken.

Inhoud van preventieve activiteiten

Werkzame elementen:

  • Sluit aan bij behoeften: laat de ouderen zelf invulling geven aan de activiteiten en sluit aan bij individuele behoeften.
  • Multidimensionale aanpak: combineer bijvoorbeeld meer bewegen met het trainen van sociale vaardigheden, weerbaarheid of gezondheidsvaardigheden.
  • Ervaringsgerichte insteek: stel de oudere zelf en zijn of haar levensverhaal centraal.
  • Sociaal samenzijn: de gezelligheid en het samenzijn is voor ouderen een heel belangrijk onderdeel van een activiteit.

Benadering van ouderen

Het is belangrijk om aandacht te hebben voor de manier waarop ouderen benaderd worden. De genoemde groepen ouderen schamen zich soms, vooral voor eenzaamheid en psychische problemen. Werkzame elementen:

  • Passende benaderingswijze: die moet aansluiten bij de oudere, wat vaak erop neerkomt dat er meerdere kanalen benut worden (via/via, brief gemeente, lokale media).
  • Sensitieve communicatie: maak gevoelige onderwerpen bespreekbaar zonder ouderen te kwetsen.
  • Inzet van sleutelpersonen: zij kennen de doelgroep en kunnen helpen de juiste benaderingswijze te kiezen.

Toegankelijkheid van activiteiten

De hier beschreven groepen ouderen weten niet altijd de weg te vinden naar beschikbare preventieve zorg en ondersteuning. Onwetendheid over het bestaan van de zorgverlening of over de financiële vergoeding ervan kunnen daar een rol in spelen. Werkzame elementen:

  • Signalering en doorverwijzing: een effectief signaleringsbeleid voor ouderen is cruciaal, dit is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de eerstelijnsgezondheidszorg, sociale wijkteams en welzijnsorganisaties. Hiervoor is het nodig dat professionals in de wijk elkaar en elkaars aanbod kennen.
  • Voldoende tijd en middelen: er is veel tijd en aandacht nodig om het vertrouwen van deze ouderen te winnen en hen te motiveren om mee te doen aan een activiteit. Verder moet er voldoende geld beschikbaar zijn om te waarborgen dat de activiteiten die worden opgezet voor een langere periode kunnen blijven bestaan.
  • Toegankelijke locatie: een centrale locatie, zoals een buurthuis, verlaagt de drempel om deel te nemen. Daarnaast kunnen vervoersvoorzieningen helpen.
  • Houd rekening met culturele gebruiken en gewoonten: denk bijvoorbeeld aan aparte mannen- en vrouwengroepen bij bepaalde activiteiten, maar ook aan hoe strikt de aanvangstijden zijn of dat er familieleden mee mogen komen.

Competenties van professionals en vrijwilligers

Werkzame elementen:

  • Specifieke competenties: communiceer eenvoudig en heb aandacht voor culturele aspecten.
  • Goede samenwerking tussen professional en vrijwilligers: vrijwilligers zijn vaak goed in staat een langdurige relatie met de ouderen op te bouwen, stem taken en verantwoordelijkheden goed en duidelijk af.
  • Begeleiden van vrijwilligers: structurele begeleiding van vrijwilligers in een goede sfeer houdt deze mensen lang betrokken.
  • Expliciete aandacht in het onderwijs: al in de opleiding dient er aandacht te worden geschonken aan de (cultuur)sensitieve communicatievaardigheden.

Al deze aspecten zijn uiteraard geen grote verrassing. Van het merendeel kun je stellen dat het voor de hand ligt dat deze een rol spelen. Belangrijk is dat je probeert maatwerk te bieden: in benadering, in aanbod en in toegankelijkheid. En daar ontbreken vaak tijd en middelen voor. Aan het einde van de factsheet doet het RIVM tenslotte nog een aantal aanbevelingen voor professionals en gemeenten, om preventieve activiteiten te optimaliseren.

Trefwoorden:
Bewaren

Geselecteerd voor jou

Praat mee

Wat is jouw mening over of ervaring met dit onderwerp? Of heb je een specifieke vraag?

Laat hieronder een reactie achter en ga in gesprek.