Beweegtechnologie in de beweegvriendelijke omgeving: een overzicht

Welke type bewegingstechnologieën passen in het BVO-model?

Digitale sport- en beweegtechnologieën zijn digitale tools die sport en bewegen stimuleren en/of ondersteunen. Je kunt ze inzetten om sport- en beweeggedrag te meten, analyseren, motiveren en instrueren. Beweegtechnologieën in de BVO zijn:

• Interactieve sport- en speeltoestellen (hardware) zoals slimme speeltoestellen en sportvloeren, maken bewegen aantrekkelijker via geluid, licht en spelelementen. Denk aan Speeltuin Boswinkel en het Interactieve Skillcourt.
• Interactieve wandelroutes (hardware) met behulp van een app of QR-codes met als doel de motivatie, beleving en beweegoefeningen te stimuleren. Denk aan Magic Trailz of een QR-fit route.
• Wearables (software) zoals smartwatches (vaak gekoppeld sport- en beweegapps) ondersteunen zelfmonitoring en motivatie van gebruikers. Denk aan de Fitbit. Hoe effectief zijn wearables? Lees het in dit artikel.
• Interactief activiteitenaanbod (software) zetten intermediairs zoals trainers en buurtsportcoaches in om hun beweegaanbod te vernieuwen. Denk aan de beweeggame Power-out. Meer voorbeelden vind je in de inspiratiesheet Digitale bewegingstechnologie voor buurtsportcoaches.
• Monitoringstechnologie (orgware) zet je in om te meten hoe de leefomgeving wordt gebruikt. Er zijn slimme technologieën die dit proces makkelijker kunnen maken camera-, infrarood- en radartechnologie, maar ook de data van apps en wearables. Meer informatie lees je in Methoden om beweeggedrag in de buitenruimte te meten: een overzicht.
• Communicatietechnologie (software) richt zich op het faciliteren, vindbaar en toegankelijk maken van de hard- en software. Denk aan apps en platforms gericht op het bij elkaar brengen van sporters in de buitenruimte zoals Inviplay, het faciliteren van sportmateriaal zoals de Sportbox-app in Amsterdam, websites met een overzicht van de lokale sport-, beweeg- en speelplekken zoals de interactieve online kaart van Hoorn en audiotours bij wandelroutes voor mensen met een visuele beperking. 

Wat kan technologie aanvullend bieden?

Beweegtechnologie kan een beweegvriendelijke omgeving op verschillende manieren versterken, maar dat hangt af van het type technologie en het doel waarvoor je het inzet.

• De voorbeelden laten zien dat technologie de omgeving toegankelijker kan maken, waardoor het gebruik ervan aantrekkelijker kan worden voor verschillende doelgroepen. 
• Door spelelementen, directe feedback of competitie toe te voegen, kan technologie gebruikers motiveren om (meer) te sporten en bewegen^[1].
• Technologie kan het gebruik van routes stimuleren, bijvoorbeeld via apps die gebruikers motiveren met feedback en spelelementen en routes aanbevelen, waardoor bewustzijn en beweeggedrag kan toenemen^[2].
• Wearables helpen gebruikers hun beweeggedrag te monitoren, bijvoorbeeld door stappen en activiteit te registreren, en kunnen bijdragen aan een toename in fysieke activiteit^[3].
• Technologie kan gemeenten en professionals ondersteunen bij het monitoren van het gebruik van de buitenruimte. Die inzichten kunnen helpen om beleid en inrichting beter af te stemmen op het daadwerkelijke gebruik en de behoeften van gebruikers^[4].

Tegelijkertijd: aandachtspunten uit onderzoek

Hoewel technologie kansen biedt, leidt die niet automatisch tot meer bewegen en zijn effecten wisselend^[1-5]. Het succes hangt onder andere af van de manier waarop de technologie wordt ingezet en ingebed in de omgeving. Technologie lijkt vooral effectief wanneer het aansluit bij de behoeften van gebruikers, eenvoudig te gebruiken is en onderdeel vormt van een breder aanbod van activiteiten en begeleiding. Er zijn ook aandachtspunten rond toegankelijkheid, zoals verschillen in digitale vaardigheden en toegang tot technologie, en praktische aspecten zoals beheer, kosten en privacy.

Vijf tips voor de implementatie van bewegingstechnologie

Voor de implementatie van bewegingstechnologie nemen we de uitgangspunten van het BVO-model in ogenschouw. Dat biedt al uitgebreide handvatten voor de inrichting van de leefomgeving. Daarnaast zijn er vijf belangrijke tips die specifiek relevant zijn voor het gebruik van technologie in de buitenruimte.

1. Oriënteer je op de context
   Begin bij het bepalen van het doel, doelgroep en de specifieke setting. Bekijk daarna pas welke technologie eventueel passend is. De technologie moet aansluiten bij het gebruik van de plek en behoeften van de potentiële gebruikers.
2. Toets de kwaliteit van de technologie
   Beoordeel of de technologie gebruiksvriendelijk is voor zowel professionals als gebruikers en aansluit bij het beoogde beweegdoel. Ga na of de technologie en de aanbieder betrouwbaar en toekomstbestendig zijn. Vraag een demo aan, test deze met de doelgroep en haal ervaringen op bij andere gemeenten. Gebruik ter inspiratie Stap 3 uit het Stappenplan bewegingstechnologie.
3. Koppel technologie aan activering
   Technologische toepassingen werken, net zoals andere hardware, beter wanneer ze onderdeel zijn van activiteiten en begeleiding. Bewegingstechnologie is geen wondermiddel wat vanzelfsprekend het gewenste effect bereikt.
4. Regel beheer en eigenaarschap vooraf
   Technologie brengt naast hardware vaak jaarlijkse licentiekosten voor apps of software met zich mee. Neem deze kosten mee in de begroting. Denk ook vooraf na over beheer en onderhoud: technologie vraagt soms om stroom en technische kennis. Betrek daarom tijdig het beheerteam en maak duidelijke afspraken met de leverancier over beheer en ondersteuning.
5. Monitor en leer
   Gebruik de technologie om gemakkelijk het gebruik te meten. Maak vooraf afspraken met de technologie-aanbieders over de manier waarop zij data ophalen. Betrek daarbij interne (of externe) AVG-experts, zodat je voldoet aan de wet- en regelgeving. Benieuwd naar het sport- en beweeggedrag van (een deel) jouw inwoners in de buitenruimte? Gebruik bijvoorbeeld Strava Metro, of een andere monitoringstechnologie en krijg het inzichtelijk.

Maak een weloverwogen keuze

Digitale technologie maakt steeds vaker deel uit van de ervaring en het gebruik van de leefomgeving. Tegelijkertijd ontbreekt nog gedegen onderzoek naar de effecten ervan op beweeggedrag. Denk bijvoorbeeld aan de invloed van interactieve routes en speelplekken op het beweeggedrag van kinderen^[5]. Het BVO-model biedt ook voor technologische toepassingen een helder kompas. Wie bewegingstechnologie overweegt, doet er daarnaast goed aan eerst een aantal fundamentele vragen te stellen. Die zijn te vinden in het stappenplan Bewegingstechnologie. Dat helpt om een weloverwogen keuze te maken en bij het opstellen van een implementatieplan.