Zet in op beweegtechnologie voor senioren

Typen technologieën 

Beweegtechnologieën zijn digitale tools die je kunt inzetten om zowel vitale^[1] als kwetsbare senioren^[2,3] te ondersteunen en stimuleren om te bewegen. Denk aan sport- en beweeggedrag meten, analyseren en instrueren. Typen beweegtechnologieën: 

• Spelconsoles: beweeggames waarbij fysieke beweging en inspanning nodig zijn om het spel te spelen. Denk bijvoorbeeld aan de Tovertafel, Silverfit 3D, Fief worden en fief blijven of interactieve spelmuren. Meer informatie over beweeggames voor senioren lees je in het artikel ‘Zo brengen games senioren in beweging’.  
• Bewegingssensoren en camera’s: kunnen specifieke bewegingen of valrisico detecteren, meten en monitoren. Voorbeelden zijn SmartClips en de Smart Floor.
• Beweegapps: applicaties op een smartphone of tablet die beweeggedrag kunnen stimuleren, motiveren, analyseren en meten. Denk bijvoorbeeld aan de app Ommetje. Vaak zijn deze apps gekoppeld aan digitale platforms, zoals Soomove of Digirehab. 
• Wearables: draagbare apparaten die bewegingen meten en data verzamelen. Voorbeelden zijn de Maak Rimpels Clip en App of Fitbit. Lees meer over de effectiviteit van wearables.
• Slimme fitnessapparatuur: toestellen met sensoren of schermen die bewegen laagdrempeliger en leuker maken, en de voortgang monitoren. Denk aan interactief fietsen, zoals de SilverFit Mile, maar ook eGym of Milon Cirkel. 
• Instructievideo’s’: (live) video’s op een scherm die uitleggen hoe je oefeningen uitvoert. Voorbeelden zijn Nederland in Beweging of Digitaal Meedoen met Cordaan.  
• Robotica: robotsystemen die meer dagelijks bewegen stimuleren door oefeningen voor te doen en herinneringen van beweegmomenten te geven. Denk aan Zorgrobot Zora.    

De mogelijkheden van beweegtechnologie

Onderzoek naar digitale beweeginterventies toont aan dat ze over het algemeen een positief effect hebben op het beweeggedrag van senioren^[4]: senioren zijn meer gaan bewegen op een matig tot hoog intensief niveau en het dagelijks aantal stappen neemt toe. Hoe beweegtechnologie kan helpen, hangt af van het type technologie en het doel waarvoor je het inzet. Mogelijke voordelen:

• De mogelijkheid om relatief goedkoop grote groepen senioren en professionals te bereiken, verdeeld over verschillende locaties^[4]. Denk aan een beweegapp die je op tablets kunt zetten.
• Zowel effectief in de thuissituatie van senioren te gebruiken, als op een zorglocatie^[5,6]. 
• De geïntegreerde spelelementen, directe feedback of het toevoegen van competitie zoals in een beweegapp, werken motiverend^[2,7,8].
• Het helpt senioren en professionals om hun beweeggedrag te monitoren doordat stappen en lichamelijke activiteit geregistreerd worden, wat kan bijdragen aan een toename van fysieke activiteit^[9]. Denk aan wearables.
• Technologieën zoals beweeggames kunnen bijdragen aan verbetering van balans, coördinatie en motorische vaardigheden^[10]. 

Aandachtspunten

Hoewel beweegtechnologie veel potentie heeft, is meer gedegen onderzoek nodig naar de langetermijneffecten^[4,11], werkzame elementen^[6,11] en kostenefficiëntie^[2] binnen specifieke settings. Zoals senioren met chronische aandoeningen als dementie, hart- en vaatziekten en COPD^[3,4,5]. Ook het inzetten in de praktijk is vaak complex. Dit kan komen door individuele factoren, zoals beperkte digitale geletterdheid, zorgen over privacy en veiligheid of slechte internetverbinding bij zowel professionals als senioren^[2].

Het succes van beweegtechnologie hangt af van de manier waarop het ingezet en ingebed wordt. Het lijkt vooral effectief wanneer het aansluit bij de behoeften van de doelgroep^[2,8], eenvoudig te begrijpen is^[2,8,9], er begeleiding is^[7,9,11] en het onderdeel is van een breder activiteitenaanbod^[7,8,9,11]. Daarom is het belangrijk om goede ondersteuning te bieden aan zowel je doelgroep als de professional die het uitvoert. 

Vier tips voor het inzetten van beweegtechnologie

Beweegtechnologie kent zowel kansen als uitdagingen. Gebruik de volgende praktische tips over beweegtechnologie als je hiermee aan de slag wil. Deze tips komen uit de factsheet voor zorgprofessionals en de inspiratiesheet voor buurtsportcoaches^[12,13]:

1. Bepaal hoe geschikt de technologie is voor de senior

Kies je doel, doelgroep en setting. Ga vervolgens na of de hulpvraag, het type klacht en doel passen bij bepaalde beweegtechnologie en bespreek dit met de senior. Ga na of de senior voldoende openstaat voor beweegtechnologie en digitale en cognitieve vaardigheden heeft. Kijk ook naar taalbegrip, gezondheidsvaardigheden, zelfbekwaamheid en toereikende middelen. 

2. Kies voor eenvoudige en toegankelijke technologieën

Denk aan een groot scherm met grote letters, eenvoudige knoppen met duidelijke instructies en weinig technische handelingen.

3. Bied voldoende instructie en ondersteuning aan de senior 

Goed begrip van de technologie draagt bij aan structureel en prettig gebruik. Maak samen kennis met de technologie en laat het structureel terugkomen in de begeleiding. Betrek eventueel andere zorgprofessionals of naasten.

4. Bekijk of de technologie gedragsveranderingstechnieken bevat 

Onderzoek toont aan dat beweegtechnologieën effectief kunnen zijn mede door de motiverende gedragsveranderingstechnieken. Zoals sociale netwerken, doelen stellen, spelelementen, pushmeldingen, zelfmonitoring en feedback op gedrag. Gebruik deze elementen voor een optimaal gebruik van de technologie (op afstand) door bijvoorbeeld pushmeldingen, samen doelen in de tool te zetten en uit te leggen hoe de senior zelf de voortgang kan bijhouden.

Maak een weloverwogen keuze

In de praktijk zien we dat steeds meer professionals en senioren in aanraking komen met beweegtechnologie. Door laagdrempelig te beginnen, met de juiste inzet, een doordacht implementatieplan en deskundige begeleiding kan technologie het bestaande sport- en beweegaanbod en jouw rol verrijken. Overweeg je als buurtsportcoach beweegtechnologie in te zetten, dan kan het stappenplan Beweegtechnologie je helpen bij het maken van een weloverwogen keuze en het opstellen van een implementatieplan.