Alles over sport logo

Kies een erkende sport- en beweeginterventie voor jouw basisschool

Steeds meer basisscholen zien het belang in van voldoende en vaardig bewegen. Met goed regulier bewegingsonderwijs en aanvullende beweging tijdens, tussen en na schooltijd. Dit artikel toont het aanbod van sport- en beweeginterventies. Elke basisschool kan met een erkende aanpak aan de slag om kinderen in beweging te krijgen.

De beweegrichtlijnen schrijven voor dat kinderen (4 tot 18 jaar) elke dag minstens een uur aan matig intensieve beweging moeten doen. Ook is het advies om minstens driemaal per week spier- en botversterkende activiteiten te doen en veel stilzitten te voorkomen. Helaas bewegen kinderen steeds minder, zijn ze minder vaardig en zitten ze teveel op een dag.

Kinderen van 4 tot en met 11 jaar brengen veel tijd op school ‘zittend’ door, gemiddeld meer dan 3 uur per dag, blijkt uit de cijfers over zitten. Het onderwijs kan dan ook een belangrijke rol spelen in het stimuleren van voldoende en goede beweging naast het reguliere bewegingsonderwijs (gymnastiek). Een dag met meer bewegen en afwisseling van inspanning en ontspanning noemen we een dynamische schooldag. Denk aan het stimuleren van actief transport naar en van school, het stimuleren van bewegen in de pauze en op het schoolplein, energizers, bewegend leren, extra sport- en beweegaanbod na en tijdens schooltijd en de inzet van specifieke sport- en beweeginterventies.

Erkende interventie

Voor het basisonderwijs bestaan talloze beweeg- en sportinterventies. Dit zijn planmatige aanpakken die beweeg- en sportgedrag duurzaam verbeteren. Het beoordelen van een interventie via het onafhankelijke erkenningstraject biedt inzicht in de kwaliteit en mogelijke effecten. Een interventie kan goed beschreven (GB), goed onderbouwd (GO) of effectief (EF) bevonden worden met het landelijk afgesproken beoordelingssysteem. Erkenning van een interventie geeft aan ‘wat werkt en voor wie’. Zo hoef je niet alles opnieuw uit te vinden. Zet de geschikte interventie binnen jouw school in en investeer in wat werkt.

Van de interventies in dit overzicht zijn een uitgebreide omschrijving en contactgegevens te vinden door te klikken op de naam. De interventies die geschikt zijn voor het primair onderwijs zijn onderverdeeld in vijf categorieën.

  • Schoolpleinen en pauze
  • Verbinding met de sportvereniging
  • Bewegen, voeding en gedrag
  • Sport en sociale competenties
  • Overige sport- en beweeginterventies

Schoolpleinen en pauze

Bewegen en sporten hoeft niet alleen in de gymzaal plaats te vinden, integendeel. Op het schoolplein spelen en bewegen kinderen al veel. Deze erkende aanpakken helpen de school om het schoolplein in te zetten om kinderen meer te laten bewegen.

In de pauze zijn speciaal opgeleide ‘speelbegeleiders’ aanwezig op het plein, zodat kinderen veilig kunnen bewegen. Onderdeel van de aanpak zijn de ingedeelde kleurenzones op het schoolplein.

Met een uitnodigende en gestructureerde inrichting van het schoolplein en stimulans van actief gebruik van het plein, onder meer door de koppeling met gymles, wordt lichamelijke activiteit gestimuleerd.

Energizers op de basisschool

Energizers zorgen ervoor dat kinderen meer bewegen tijdens de schooldag. Dit maakt ze fitter, zorgt voor een betere aandacht en concentratie en levert vooral plezier op in de klas.

Lees meer over energizers in het basisonderwijs.

Verbinding met de sportvereniging

Deze interventies zetten in op verbinding tussen scholen en sportverenigingen. Vaak bieden ze kinderen ook een kennismaking met verschillende sporten. Zet ze in om kinderen de sport uit te laten proberen, te ervaren en te beleven. Het doel kan ook zijn om ze te stimuleren om lid te worden van een sportvereniging.

Sporttest bestaat uit een sportkeuzetest en kennismakingslessen met verschillende sporten. Succesbeleving en plezier staan voorop. Door leerlingen (van 8 tot 12 jaar) te begeleiden naar de juiste sportkeuze wordt gewerkt aan een duurzame sportdeelname en wordt latere sportuitval voorkomen.

Het doel is door middel van judo een bijdrage te leveren aan de fysieke en sociaal-emotionele ontwikkeling van een kind. Dit doet deze aanpak door judo-, stoei- en spelvormen in te zetten in het onderwijs.

Met dit concept werken scholen en sportverenigingen samen om het sportaanbod dichter bij de woon- en leefomgeving van de kinderen te brengen met als ultiem doel structureel en duurzaam sporten door middel van een lidmaatschap bij een sportvereniging.

Sport Heroes is een stimuleringsproject om de sportparticipatie van leerlingen in het speciaal onderwijs in de leeftijd van 6 tot 19 jaar te vergroten, door een structurele inbedding van sport binnen en buiten de school.

Bewegen, voeding en gedrag

Deze aanpakken richten zich op het stimuleren van een gezonde leefstijl. De doelen ervan zijn vaak afname van overgewicht, verbetering op voedings- en beweeggedrag en betere fitheid. Vaak zetten ze in op meerdere gedragselementen zoals bewustwording en motivatie, en op meerdere thema’s zoals voeding en bewegen.

Lekker Fit! is een interventie van drie jaar waarbij scholen worden begeleid naar een schoolstructuur waarbij gezonde voeding en beweging voor kinderen in verweven is. De interventie richt zich op het stimuleren van een gezonder voedingspatroon en kwalitatief beter en meer bewegen van kinderen op school.

Lekker Fit! voor kleuters begeleidt scholen in twee jaar naar een schoolstructuur waar gezonde voeding en beweging voor kleuters in verweven is. De interventie richt zich op het stimuleren van gezonde voeding, meer en kwalitatief beter bewegen en ouderbetrokkenheid.

Lekker Fit! is een lespakket met doorlopende leerlijn voor groep 1 tot en met 8 en heeft een preventief doel. Kinderen leren alles over gezond eten en bewegen en worden zich bewust van de keuzes die ze hierbij maken.

Deze interventie is een aanpak waarbij op school en thuis vier weken lang aandacht is voor gezond eten, drinken en bewegen. Het begint en eindigt op school, en werkt door middel van een stickerkalender.

Deze aanpak richt zich op kennismaking, bewustwording en motivatie, bij kinderen en hun ouders of opvoeders op het gebied van gezonde voeding, bewegen en gedrag. De kern is samenwerking met de gemeente, scholen, (lokale) ondernemers, sportverenigingen en topsporters.

De basis van deze brede aanpak is de integratie van de belangrijkste leefgebieden van ieder kind: gezin, school, sportvereniging en gemeente. GKGK heeft als doelen: (1) motorische fitheid bevorderen, (2) een gezond gewicht behouden of verkrijgen en (3) beeldschermgebruik, sedentair gedrag en inactiviteit reduceren.

Bij deze 3-jarige preventieve aanpak van overgewicht en bewegingsarmoede staat fitheid centraal. De interventie heeft als doel het voorkomen en stabiliseren van de groei van overgewicht onder jeugd en jongeren. 

WoWijs is een naschools multidisciplinair programma voor kinderen met overgewicht. Gedurende één schooljaar volgen deelnemers voedings- en bewegingslessen en worden ze gecoacht naar een gezondere leefstijl.

Sport en sociale competenties

Sport- en beweegaanpakken kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan de ontwikkeling van sociale competenties van leerlingen. Denk aan samenwerking binnen een team, actieve jeugdparticipatie, zelfregulatie, sportief gedrag, omgaan met verantwoordelijkheid, sportiviteit en respect. De volgende interventies richten zich met name op het bevorderen van deze sociale competenties.

  • Sportkanjerclub (GB)
    De Sportkanjerclub is een plek voor kinderen die sociaal minder vaardig, verlegen, afhankelijk of (verbaal) agressief zijn. Vaak gaan deze tekorten aan sociale vaardigheden samen met motorische achterstand.
  • Respons (GB)
    De methode Respons is ontwikkeld om problemen als pesten, agressief gedrag en onveiligheid op school aan te pakken. De basis van Respons wordt gevormd door een op vechtsport gebaseerde pedagogische methode.
  • Futsal Chabbab (GO)
    Met spel (zaalvoetbal) en coaching worden jongeren (8 tot 18 jaar) bereikt die vaak op straat te vinden zijn. De trainer of coach bouwt een vertrouwensrelatie op met de jongeren om hen vervolgens op hun gedrag te kunnen coachen.

Overige sport- en beweeginterventie

De overige sport- en beweeginterventies voor de basisschool hebben vaak een specifiek doel zoals het terugdringen van motorische achterstanden, het verbeteren van uithoudingsvermogen, of het verminderen van letsel als gevolg van een val.

De beweegimpuls bevat een pakket voor vakleerkrachten gym met uitgewerkt lesmateriaal voor reguliere gymlessen om (bevoegde) groepsleerkrachten optimaal te ondersteunen. Het doel is dat op een gevarieerde en leuke manier de motorische en fysieke fitheid van leerlingen wordt verbeterd.

De interventie bestaat uit een lespakket van acht weken waarin kinderen tijdens de lessen bewegingsonderwijs op een leuke manier stap voor stap wordt geleerd veilig te vallen. Het doel is het verminderen van het aantal letsels en de ernst daarvan als gevolg van een val.

Het Bewegend Kind is een aanpak die streeft naar ten minste vier dagen in de week 20 tot 30 minuten beweging voor kinderen. De lessen zijn zowel inzetbaar in de gymzaal als buiten.

Sportbouwer richt zich op kinderen met een motorische ontwikkelingsachterstand, met Developmental Coordination Disorder (DCD) of een coördinatie- of ontwikkelingsstoornis. Sportbouwer richt zich op het leren van sportvaardigheden en bestaat onder meer uit een app met instructievideo’s, sportkaarten met aanwijzingen en een coachhandleiding.

Een schoolklas gaat minimaal drie schooldagen per week naar buiten en voert The Daily Mile wandelend, joggend of rennend uit. De uitvoering van The Daily Mile kost 15 minuten per keer. Het doel is een beter uithoudingsvermogen bij kinderen.

Jonge kinderen (4 tot en met 6 jaar) werken met extra (gym)lessen aan het behalen van een Beweegdiploma. Doel van de aanpak is kinderen een goede motorische basis geven voor plezier in bewegen en sporten.

De interventie is ontwikkeld door oefentherapeuten Cesar/Mensendieck. Deze leert kinderen in groep 5 en 6 een goede houding en gezond gedrag rondom zitten, bewegen en computergebruik. Het bestaat uit zes uitgewerkte klassikale lessen met actieve werkvormen en thuisopdrachten.

Bewegen in en rond school

Wat kan de school betekenen voor meer en vaardiger bewegen in en rondom school? Als schooldirecteur, vakleerkracht, groepsdocent, buurtsportcoach, sportcoördinator of adviseur kun je een belangrijke rol spelen bij verschillende typen onderwijs. Laat je hier inspireren door de dynamische schooldag.

Gezonde School

Gezonde leerlingen presteren beter. Vind je gezondheid ook belangrijk? Het inzetten van een erkende sport- en beweeginterventie past goed bij de brede aanpak van de Gezonde School. Een gezonde school is een school die structureel aandacht besteedt aan gezondheid.

Blijf op de hoogte

Over het thema sport, bewegen en spelen bij de jeugd verschijnen regelmatig nieuwe artikelen met praktische tips. Wil jij op de hoogte blijven? Meld je aan voor de Kennisupdate Jeugd.

Beweegstimulering
Onderwijs
Kinderen
public, professional
bewegingsonderwijs, in beweging brengen, motorische ontwikkeling