Sportuitval jongeren vermindert door inzet jongerenwerker op de sportclub

Roel van de Sande is sportregisseur bij Eindhoven Sport, dat onderdeel is van gemeente Eindhoven. “Wij kregen van voetbalverenigingen signalen dat jeugdleden botsten met trainers. Deze jongeren groeien op in overlevingsmodus en voelen zich snel aangevallen. Niet elke trainer – vaak een goedwillende ouder –  kan met het gedrag van deze jongeren omgaan. Wat deze groep mist, is een vertrouwend persoon, iemand die hun taal spreekt: een jongerenwerker.”

Zo’n jongere gaat zijn hart niet luchten tegen een trainer die hem niet begrijpt. Dat gaat makkelijker tegen een jongerenwerker die zijn taal spreekt en zijn leefwereld begrijpt.”

Roel van de Sande, Eindhoven Sport

Samenwerking op de sportclub

Eindhoven Sport nam contact op met jongerenwerkers van Stichting Pitstop en Dynamo Jeugdwerk. Deze hebben al jarenlang ervaring in het versterken van de samenwerking tussen school en diverse Eindhovense wijken. Door de sportvereniging hier aan toe te voegen, maakten ze een ‘krachtige driehoek’ van de samenwerking waarin de jongerenwerker op de sportclub aanwezig is – anders dan een buurtsportcoach. 

Jongerenwerk op de sportvereniging wordt gesubsidieerd door de gemeente vanuit de Brede Regeling Combinatiefuncties. Vanuit een gemeentelijke subsidie wordt 40% bekostigd en de jeugdcentra nemen 60% voor hun rekening. Eindhoven Sport heeft periodiek overleg met de aanvragers – jeugdcentra Dynamo en Pitstop – over de voortgang van de opdracht.

Matheus Sales de Moura, teamleider van Jongerencentrum Pitstop: “De jongerenwerker kent de leefwereld van veel van deze jeugdspelers al via school of uit de wijk. Ook spreekt de jongerenwerker hun taal en kan hij/zij de sociale en pedagogische sfeer binnen de club versterken. Hierdoor neemt de kans op uitval af.” Van de Sande: “Feitelijk is hij een verbinder tussen de jongeren en de sportvereniging.”

Derde helft in de jeugdcorner van de voetbalkantine

Om de aanpak te laten slagen, maakten de voetbalclubs een jeugdcorner. “Dit is een plek in de kantine of het clubgebouw, waar de jeugd kan chillen en waar de jongerenwerker tijdens trainingsavonden aanwezig is. Deze maakt eerst laagdrempelig contact met spelers en jongeren die aan de zijlijn staan. Daarna is het tijd voor de derde helft. Tijdens een potje FC26 in de kantine, met wat lekkers erbij, ontstaan er gesprekken waar ruimte is voor vragen en advies”, zegt Sales de Moura. “Zijn er issues, dan bespreken we die op een diplomatieke manier met het jeugdbestuur.”

Botsing tussen club- en straatcultuur

“Jongerenwerkers zijn vaak aangehaakt bij het jeugdbestuur van de voetbalverenigingen. De inbreng van ‘iemand van buiten’ is waardevol. Hij kan tactisch, zonder een klikspaan te zijn, voorbeelden uit de praktijk benoemen waar het bestuur geen weet van heeft”, aldus Van de Sande.

Sales de Moura noemt een voorbeeld: “Op een van de voetbalclubs waren veel vechtpartijen en de club wist maar niet waarom. De jongerenwerker sprak met de jongeren en ontdekte waar de angel zat: De jongeren snapten niet waarom de club tijdens wedstrijden niet de beste spelers opstelde. Daardoor verliezen ze keer op keer. Maar de clubcultuur zegt: ‘Meedoen is belangrijker dan winnen’, terwijl de jeugd vanuit de straatcultuur vindt: ‘Alleen de beste spelers opstellen, want we willen winnen.’ Dit verschil van opvatting konden we teruggeven aan het bestuur.”

Wat doet een jongerenwerker op de club nog meer?

Jongerenwerkers geven training aan de jeugdtrainers op het gebied van straatcultuur, conflicthantering en groepsdynamiek. Sales de Moura: “Een jongen vertelde me dat hij baalde dat zijn team sneller een gele kaart kreeg dan de tegenpartij, omdat zijn club een negatief imago had. We organiseerden voor dit team een sessie over hoe je gedrag positief kan ombuigen.”

“Ook geven we jongeren een stem bij het bestuur door hen te vertegenwoordigen of aan tafel uit te nodigen. Jongeren die deelnemen aan gesprekken, ontwikkelen eigenaarschap. Wanneer jongeren voelen dat ze écht bij de club horen, zorgt dat ervoor dat ze ook blijven bij de club”. Sales de Moura vervolgt: “Uiteraard hoort bij deze aanpak ook regelmatig overleg tussen jongerenwerker en jongeren, trainer en een bestuurslid, zodat we daar waar nodig op tijd kunnen ondersteunen en begeleiden.”

Het houdt jongeren bij de club, als ze voelen dat ze erbij horen. Dat het meer is dan alleen de trainingen en de wedstrijd.”

Matheus Sales de Moura, teamleider Jongerencentrum Pitstop

Jeugdleden betrekken

Naast de coördinerende rol, helpt Eindhoven Sport sportverenigingen om met hun jeugdleden in gesprek te gaan en ze betrokken te houden bij de club. Van de Sande: “Bij voetbalvereniging Acht zijn ze hier succesvol mee aan de slag gegaan en heeft de club bijvoorbeeld de kantinetijden aangepast, zodat de jeugd ook na de zaterdagmiddagwedstrijden nog even kan chillen. Ook hier geldt: voelt de jeugd zich gehoord en heeft ze plezier, dan behoud je ze bij de club.”

Wat levert het op?

Van de Sande: “Meetbare resultaten zijn lastig te geven, maar bij de evaluatie van onze aanpak geven sportclubs aan dat het aantal incidenten is verminderd en het gedrag van de jongeren over de hele breedte is veranderd. De jongeren vinden het fijn dat er iemand van buiten de club is, die ze zonder poespas kunnen aanspreken en die hun gezinssamenstelling kent.” Sales de Moura vult aan: “Jongeren voelen zich gehoord en meer verbonden met de sportclub. Ook hun communicatieve vaardigheden zijn verbeterd.” Kortom: jongeren zijn niet alleen consumerende clubleden, maar ook echt participerende clubleden.

Roel hoopt dat, nu de sfeer verbeterd is en de jongeren zich meer betrokken voelen bij de vereniging, er ruimte en vertrouwen is om jongeren een nog actievere rol binnen de club te geven, bijvoorbeeld bij de organisatie van toernooien of een feestavond. “Het jeugdbestuur moet ook weten dat ze haar jeugdleden hier prima bij kan betrekken”. En hij besluit: “Zo krijg je een duurzaam bereik!”

Tips

• Zorg voor goed contact met sportclubs en jongerenwerk. Als beide partijen meerwaarde en kansen zien, dan kunnen gemeente en jongerenwerk het financiële gedeelte oppakken.
• Zorg voor een jongerenhoek zodat ze echt het gevoel hebben dat zij hun eigen plek binnen de club hebben. Daar kan een eventuele jongerenwerker op vaste momenten – na de trainingen en rondom wedstrijddagen – aanwezig zijn. In een ongedwongen sfeer kan hij makkelijker een praatje maken, observeren, signaleren en ondersteunen.
• Geef het tijd. Het is een langdurig proces om een band op te bouwen, iedereen moet even aan de jongerenwerker wennen, maar volhouden zorgt voor resultaat. Het scheelt dat de jongerenwerker sommige jongeren al kent via school of uit de wijk.

Meer lezen

• Zo zet Voetbalvereniging Acht in op meer jeugdparticipatie
• Praktijkbeschrijving: Jongerenwerker op de sportvereniging geeft meer inzicht in deze samenwerking tussen sport en jongerenwerk.