Schrijf je in voor de nieuwsbrief:
Sluiten

Zo organiseer je sport en bewegen voor peuters en kleuters

Artikel

Geplaatst op 19 februari 2018

In dit artikel lees je wat belangrijk is bij peuter- en kleutersport. Ook vind je praktijkgerichte tips hoe je als trainer of begeleider op een goede manier sport- en beweegactiviteiten voor de allerjongsten organiseert.

Op basis van het onderzoek zijn er om te beginnen drie basisvoorwaarden gevonden: het aanbod is kindgericht, het aanbod is breed (niet sportspecifiek) en het aanbod is praktisch haalbaar voor ouders. Bovendien zijn er vijf pedagogische criteria geïdentificeerd waaraan beweeg- of sportactiviteiten voor peuters en kleuters bij voorkeur voldoen:

  • een veilige omgeving
  • leren en kunnen
  • zelfstandigheid
  • aantrekkelijk spel
  • betrokkenheid

1. Een veilige omgeving

Een veilige omgeving lijkt cruciaal te zijn voor peuters en kleuters, omdat zij nog kwetsbaar zijn en behoefte hebben aan nabijheid en geborgenheid. Probeer als trainer/begeleider in de buurt van de kinderen te zijn, want dat draagt voor een groot deel bij aan een veilige omgeving. Als trainer hoor je ook de grenzen te bewaken van nog kwetsbare kinderen. Vooral jonge kinderen zijn nog wel eens verdrietig en snel vermoeid.

Wennen

Als sportvereniging of sportaanbieder is het daarom belangrijk om te zorgen voor voldoende begeleiders die weten hoe ze sport- en beweegactiviteiten voor peuters en kleuters moeten organiseren. Als trainer of begeleider raden we je aan om kinderen voldoende ruimte te geven om te wennen aan de activiteiten. Voor kinderen is het fijn als ze niet worden gedwongen om mee te doen, maar blijf ze wel bij het sporten betrekken.

Lage spanningsboog

En vergeet niet dat jonge kinderen nog moeten leren om zich te concentreren. Zeker in het begin is hun spanningsboog erg laag. Je lessen worden er beter van als de activiteiten aansluiten bij de leeftijd en belevingswereld van de kinderen en als de kinderen de oefeningen en spelletjes kunnen begrijpen.

Begeleiders met juiste competenties

Uit het hierboven genoemde onderzoek onder ouders blijkt dat kinderen plezier beleven aan sportactiviteiten, maar dat er toch ook kinderen zijn die het spannend vinden om aan de beweeg- of sportactiviteit mee te doen. Ouders benoemen de kwetsbaarheid van het kind. Realiseer je dat ouders het belangrijk vinden dat je als begeleider oog hebt voor het jonge kind. Geef niet zonder de juiste opleiding, competenties en ervaring les aan die jongste groep.

2. Leren en kunnen

In het begin van hun ontwikkeling exploreren en spelen kinderen, waarna het leren en presteren volgt. Zorg er daarom voor dat het sportaanbod voor jonge kinderen niet gericht is op presteren maar op plezier hebben. Ouders geven niet alleen aan dat hun kinderen plezier beleven aan de beweeg- of sportactiviteit, volgens hen zijn de activiteiten ook educatief en leren de kinderen spelenderwijs. Het criterium ‘leren en kunnen’ is hierbij van belang. Ouders zien de beweeg- en sportactiviteiten voornamelijk als een eerste kennismaking met sport. Net als bij een gymles op school leren de kinderen hun lichaam kennen en worden ze motorisch beter. Laat kinderen succeservaringen opdoen. Het helpt hun plezier en zelfvertrouwen vergroten als ze ervaren dat ze iets kunnen.

Afstemmen op leeftijd

De lessen worden meestal per leeftijdsgroep ingedeeld. Als kinderen een bepaalde leeftijd bereiken, zijn ze vaak klaar om naar een hoger niveau te gaan. Zo geven in het onderzoek ouders van vijfjarige kinderen aan dat hun kinderen er aan toe zijn om naar een oudere leeftijdsgroep te gaan, waar al meer de focus ligt op de echte sport. Het lijkt soms lastig om de les goed af te stemmen op het verschil in leeftijden. Houd daar rekening mee als je de groepen en activiteiten indeelt.

Varieer het sportaanbod

Probeer verder een gevarieerde les op te stellen en breng zo een uiteenlopend sportaanbod voor peuters en kleuters. Zorg ervoor dat kinderen hier ook echt gebruik van maken en verschillende dingen uitproberen. “Laat de kinderen zo vroeg mogelijk met meerdere sporten in aanraking komen. Uitproberen is goed om te weten wat bij je past”, zegt een van de sportaanbieders uit het onderzoek.

3. Bevordering zelfstandigheid

Op jonge leeftijd is de exploratiedrang van kinderen al groot en vertonen ze al een zekere zelfstandigheid. Jonge kinderen blijken onder eigen verantwoordelijkheid al prima in staat te zijn om het spel dat ze spelen te regelen en het blijkt dat ze dat ook graag doen. Ook ouders vinden een bepaalde mate van zelfstandigheid op jonge leeftijd belangrijk, zoals het leren om dingen te doen waar ouders niet bij zijn. Volgens ouders kan meedoen aan een sportactiviteit hieraan bijdragen. Wat je als trainer / begeleider kunt doen, is kinderen inspraak geven en ze over dingen in de training laten beslissen. Laat ze bijvoorbeeld kiezen uit twee activiteiten. Ook kun je rekening houden met de ideeën en wensen van kinderen.

4. Aantrekkelijk spel

Voor kinderen is het belangrijk dat ze op een leuke manier kennismaken met sport en bewegen. Zo leren ze, ook later in hun leven, sport en bewegen met plezier te associëren. Essentieel hierbij is dat kinderen zich spelenderwijs kunnen ontwikkelen.

Dus hoe maak je jouw les aantrekkelijk? Jonge kinderen hebben behoefte aan informele spelvormen met veel spannende actiemomenten en variatie. Verder willen jonge kinderen graag de spanning en het avontuur van het spel beleven tijdens het beoefenen van een sport en hebben ze behoefte aan herhaling. Zorg voor afwisseling en combineer spelletjes met oefeningen die met de sport zelf te maken hebben. De wereld van kleuters wordt verder veelal gekenmerkt door fantasie. Je kunt hierop inspelen door bijvoorbeeld bewegingen te koppelen aan het nadoen van dieren of een les te organiseren aan de hand van een specifiek thema.

5. Betrokkenheid

Hoe je als spelleider de allerjongste kinderen benadert en met ze omgaat, is belangrijk voor een kindgericht sportklimaat, hoe kinderen sport ervaren en wat zij ervan leren. Kinderen willen bovendien het liefst met andere kinderen spelen in een leuke groep waarin gezelligheid en een goede sfeer de boventoon voeren.

Complimentjes

Uit het genoemde onderzoek blijkt dat ouders het heel belangrijk vinden dat je als trainer erg betrokken bent bij de kinderen, een goede interactie met ze hebt en dat ze ook individueel begeleid worden. Het helpt daarom om de groepen niet te groot te maken. Geef jonge kinderen ook vooral complimentjes in plaats van ze te bestraffen. Van de vijf genoemde criteria komt ‘betrokkenheid’ het sterkst naar voren.

Ouderbetrokkenheid

Betrokkenheid geldt niet alleen voor trainers en begeleiders: sport voor jonge kinderen is zonder de betrokkenheid van ouders niet denkbaar. Ouders spelen een grote rol, omdat zij veelal de sportkeuze maken en verzorgende taken vervullen zoals het halen en brengen van hun kinderen naar de sportvereniging en het helpen met aankleden. Ook de ouders in het onderzoek geven aan dat zij veelal de sportkeuze maken voor hun kind, “omdat je kind op die leeftijd toch nog geen eigen keuze maakt”.

Lees hier meer over Ouderbetrokkenheid

Betaalbaar en dichtbij

Praktische haalbaarheid van de lessen is daarom voor ouders doorslaggevend. Zorg dus dat je sport- en beweegaanbod betaalbaar is, er voldoende aanbod is, bij voorkeur dicht in de buurt en dat de lessen op praktische tijden worden gegeven, bijvoorbeeld direct na schooltijd. De factor tijd is voor ouders vaak cruciaal: “Als we helemaal naar een sport moesten rijden, had ik mijn kind niet op een sport gedaan”. Gelukkig zijn veel ouders creatief in het vinden van oplossingen en als trainer kun je ze daarbij natuurlijk helpen.

Deel jouw tips en ervaringen

Heb je ervaring met het organiseren van sport- en beweegactiviteiten voor peuters en kleuters? Heb je tips voor andere trainers of begeleiders? Deel ze dan onderaan dit artikel. Of doe inspiratie op over specifiek aanbod voor peuters en kleuters. Ter inspiratie een aantal goede sport- en beweeg aanpakken:

Trefwoorden:
Bewaren

Geselecteerd voor jou

Praat mee

Wat is jouw mening over of ervaring met dit onderwerp? Of heb je een specifieke vraag?

Laat hieronder een reactie achter en ga in gesprek.