Je hebt mensen die graag willen werken en leren, maar dat niet overal kunnen. En je hebt een plek waar wordt gevoetbald en er een club draaiende moet blijven. Wat als je die werelden verbindt? Met dat idee stapten twee begeleiders van zorgorganisatie ’s Heeren Loo naar SKV Wageningen, vertelt Astrid Wildekamp. Zij was destijds bestuurslid van SKV en tegenwoordig coördinator Voetbal+ (voorheen G-Voetbal).
“Vervolgens raakten we in gesprek over wat de Voetbalwerkplaats zou worden. Zoiets bestond nog niet in Nederland. Aangezien wij aan de wieg stonden van het Voetbal+ paste dit bij ons.” Bij de Voetbalwerkplaats kunnen deze mensen sporten, maar ook werken, leren en erbij horen.
Andere vrijwilligers meekrijgen
Het gesprek leidde uiteindelijk tot een intentieverklaring. Het bestuur legde het plan voor op de algemene leden vergadering en ging in gesprek met de oudere vrijwilligers die doordeweeks helpen. Die waren enthousiast, maar moesten ook wennen aan de drukte, vertelt Wildekamp. Sommigen kozen daarom voor een andere dag.
“Ook legden we uit wat de deelnemers van de Voetbalwerkplaats precies doen en kunnen. Zo wilde een deelnemer helpen schilderen, maar hij had nog nooit een kwast vastgehouden. Daarom moet je mensen meenemen: wat voor jou iets kleins is, is voor deelnemers soms een grote stap. Maak alles bespreekbaar om irritaties te voorkomen.”
Wat doen de deelnemers bij SKV?
Op het sportpark is genoeg te doen voor de deelnemers, vertelt Wildekamp. Van bladblazen tot velden onderhouden en reclameborden schoonmaken. In het clubhuis ruimen ze leveringen op of maken ze de keuken schoon. SKV geeft aan welke klussen er moeten gebeuren. De begeleiders van ’s Heeren Loo kijken wie een klus leuk vindt en bij wie het past. Zo weet iedereen wat zijn rol is. Maar de dag bestaat uit meer dan werken. “Tussendoor drinken ze koffie en lunchen ze samen. Daarna gaan ze het veld op voor een training of wedstrijd. Na afloop ruimen ze alles op.”
Wie heb je nodig voor een sociale sportwerkplek?
Vanuit de voetbalclub zijn het bestuur, de clubhuiscommissie en de stichting die het sportpark beheert betrokken. De voorzitter van die stichting is het aanspreekpunt over wat de deelnemers doen. “Ook de bar- en activiteitencommissie zijn betrokken. Als er een activiteit is, zetten de deelnemers de kantine klaar.” Vanuit ’s Heeren Loo zijn de begeleiders en stagiaires dagelijks betrokken. Zij stellen doelen met de deelnemers, geven de voetbaltraining en leiden alles in goede banen. De stagiaires komen van opleidingen zoals het CIOS. “Wij als club zijn meer facilitator.”
Wat levert het op?
Wildekamp: “Als club krijg je veel hulp, ook bij klussen die oudere vrijwilligers niet meer kunnen, bijvoorbeeld op het dak. Het past ook bij ons als maatschappelijk betrokken club waar iedereen welkom is. Voor de zorgorganisatie biedt het kansen om cliënten te helpen groeien, gelooft ze. “En ze hebben hiermee een uniek aanbod als dagbesteding en werk. Want hoewel inmiddels meer clubs dit doen, is dat aantal beperkt.”
‘Ik doe ertoe’
De waarde voor deelnemers is enorm, ziet Wildekamp. “Voor hen voelt dit niet als dagbesteding, maar als wérk. Dat geeft een gevoel van: ‘ik mag er zijn en ik doe ertoe’. Dat ze zichzelf ervaren als iemand die werkt, helpt ook om de stap naar andere (vrijwilligers)werkplekken te maken.”
Op de Voetbalwerkplaats werken deelnemers bovendien aan hun eigen doelen, tijdens het werk en het voetbal. “Stel, iemand leert beter samenwerken en oefent daar ’s ochtends mee tijdens het schoonmaken. Bij het voetballen denkt hij dan: hé, misschien kan ik deze bal afgeven.” Eén deelnemer mocht uiteindelijk zelfs bij Vitesse gaan werken. “Dat was zijn droom.”
Voor hen voelt dit niet als dagbesteding, maar als wérk.”
Astrid Wildekamp, coördinator Voetbal+
Klein beginnen, met praktische afspraken
Begin klein met je sociale sportwerkplek, adviseert Wildekamp. De Voetbalwerkplaats begon met twee dagdelen, met enkele begeleiders, stagiaires en deelnemers. Nu zijn het drie doordeweekse dagdelen, met telkens 7 tot 15 deelnemers. “Je kunt ook met één dag beginnen. Probeer het gewoon.”
Daarbij zijn praktische afspraken cruciaal. “Wat mogen de deelnemers gebruiken? Waar mogen ze komen? Leg dat vooraf vast, dat geeft rust en houvast.” In het begin was dat niet goed geregeld. Deelnemers hadden veel spullen liggen en voerden overal gesprekken, waar andere vrijwilligers last van hadden. “Daarom spraken we af welke ruimtes de Voetbalwerkplaats gebruikt. En ze kregen een plek voor hun materialen.”
Ook bespraken ze de verwachtingen met de deelnemers zelf. Zo hoort het erbij dat zij soms het toilet schoonmaken, wat ze niet altijd leuk vinden. En snoeien mag niet overal vanwege gemeentebeleid. “Ik raad aan om bij de start een overeenkomst op te stellen, zodat alle afspraken helder zijn.”
Je kunt ook met één dag beginnen. Probeer het gewoon.”
Astrid Wildekamp, coördinator Voetbal+
Wie betaalt wat?
Deelnemers betalen via hun zorgbudget aan ’s Heeren Loo. SKV krijgt geen financiële vergoeding. Deze constructie kan spanningen opleveren, vertelt Wildekamp. “Soms komt de vraag op of de club huur moet vragen voor het gebruik van de faciliteiten. Maak ook dit soort onderwerpen bespreekbaar. En laat je er niet door tegenhouden.” Verder mogen deelnemers gratis koffie en thee nemen; de lunch regelt de Voetbalwerkplaats zelf.
Genoeg deelnemers vinden
Een mogelijke uitdaging voor sociale sportwerkplekken schuilt volgens Wildekamp in het aantrekken van genoeg deelnemers. “Gelukkig gaat dat bij ons goed. Nieuwe deelnemers werft ’s Heeren Loo. En deelnemers die bij SKV’s Voetbal+ spelen, vertellen het aan hun teamleden.” Achteraf had ze de Voetbalwerkplaats al vanaf het begin zichtbaarder gemaakt op de website. “Dan zien (potentiële) leden en ouders meteen dat we een maatschappelijke club zijn. En dan lopen ze er niet toevallig tegenaan als ze een keer overdag op de club komen.”
Zo blijft het draaien
Dat het initiatief stevig staat, blijkt uit het feit dat beide initiatiefnemers van ’s Heeren Loo inmiddels gestopt zijn en de Voetbalwerkplaats doorgaat. Wat daarbij helpt, is dat SKV en de begeleiders dagelijks afstemmen. Eerst bespraken ze een paar keer per jaar de grote lijnen, met een manager van ’s Heeren Loo erbij. Nog altijd evalueren ze af en toe. Maar juist de dagelijkse korte lijnen zijn volgens Wildekamp een successleutel. “En laat daarbij ook vooral je waardering blijken. Ik liet met kerst bijvoorbeeld banketstaven komen. Een extraatje, om te zeggen dat we blij met ze zijn. Dat doet meer dan je denkt.”
