De SROI toont de maatschappelijke kosten en opbrengsten die zijn gerelateerd aan mensen die sporten en bewegen, en weegt die tegen elkaar af. Het is als het ware een foto van de verhouding tussen de kosten en baten van sport en bewegen, in één jaar.
De cijfers in een overzicht
Bekijk de infographic en lees wat jij in de praktijk met de SROI kunt doen in jouw gemeente.
De SROI is – op basis van de rekenmethode van adviesbureau Rebel en het Mulier Instituut – door Kenniscentrum Sport & Bewegen in 2026 opnieuw geschat, op basis van de meest recent beschikbare cijfers. In dit artikel leggen we uit:
- Hoe het SROI-onderzoek zich heeft ontwikkeld en in hoeverre je de cijfers van verschillende jaren met elkaar kunt vergelijken.
- Wat er in Nederland anders is waardoor het SROI-cijfer van 2,76 in 2,5 is veranderd.
Ontwikkeling van SROI-onderzoek
Sinds 2019 is de SROI vier keer berekend. Elke meting wordt er kritisch gekeken naar de meetmethode en beschikbare databronnen. Dat zorgt voor nuanceverschillen per gemeten jaar. De verschillen tussen de SROI-metingen van de afgelopen jaren zijn te zien in onderstaand overzicht.
| Jaar uitgebracht | Basisjaar (meeste data komt uit dat jaar) | SROI | Verschil met vorige versie | Gemaakt door | Baten gebaseerd op | Link compleet onderzoek |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 2019 | 2017 | 2,51 | – | Rebel & het Mulier Instituut | Sociaaleconomische waarde van sporten en bewegen (Ecorys, 2017) | Publicatie |
| 2022 | 2020 | 2,70 | Methode aangescherpt + aangepast naar recentere data | Rebel & het Mulier Instituut | Sociaaleconomische waarde van sporten en bewegen (Ecorys, 2021) | Publicatie |
| 2024 | 2022 | 2,76 | Aangepast naar recentere data | Kenniscentrum Sport & Bewegen (in overleg met Rebel) | Sociaaleconomische waarde van sporten en bewegen (Ecorys, 2021) en geïndexeerd naar CPI 2022 | Publicatie |
| 2026 | 2024 | 2,5 | Aangepast naar recentere data | Kenniscentrum Sport & Bewegen (in overleg met Rebel en Mulier Instituut) | Sociaaleconomische waarde van sporten en bewegen (Ecorys, 2021) en geïndexeerd naar CPI 2022 |
Een korte terugblik: voor het berekenen van het SROI-cijfer van 2022 is de onderzoeksmethode aangescherpt. Sinds dat jaar worden kosten en opbrengsten breder meegenomen. Denk aan gemeentelijke kosten uit andere begrotingsposten dan sport – zoals openbare ruimte en sociaal domein, maar ook kosten voor bewegingsonderwijs. Als iemand niet voldoet aan de beweegrichtlijnen levert elke extra beweegminuut een zekere gezondheidswinst op. Ook dat telt voortaan mee.
Voor het berekenen van het SROI-cijfer in 2024 hebben we de methodiek niet hoeven aanpassen, maar zijn wel de op dat moment meest actuele, complete cijfers gebruikt, uit 2022. Dat is in 2026 opnieuw gedaan, over het jaar 2024. Vooral de prijsstijgingen in Nederland hebben veel impact gehad op het nieuwe SROI-cijfer.
Kosten hoger door inflatie
In 2024 waren de totale kosten van sport en bewegen in Nederland € 13 miljard. Dat is de som van alle uitgaven van overheden, bedrijven en sportende en bewegende mensen, plus de tijdsinzet van alle vrijwilligers in de sport. Uiteindelijk geven individuen opgeteld het meeste uit aan sport, zoals uitgaven aan sportabonnementen, verenigingslidmaatschap en sportschoenen- en kleding.
De totale kosten van sport en bewegen komen in de laatste SROI-meting 20% hoger uit. Dat komt mede door de hoge inflatie van 2024 in Nederland. Alles werd duurder, van de energiekosten van sportaccommodaties, tot de schoenen die je nodig hebt voor hardlopen. Ook werden in 2022 de laatste coronamaatregelen afgeschaft, waardoor het sporten bij verenigingen en sportaanbieders weer licht aantrok[1]. Dat kan ook verklaren waarom de uitgaven aan ondernemende sportaanbieders en sportverenigingen zijn gestegen.
Opbrengsten gestegen door lichte stijging in beweeggedrag en inflatie
De totale opbrengsten van sport en bewegen bedroegen in 2024 € 31,95 miljard. Daarbij zijn de opbrengsten op sociaal en persoonlijk gebied niet meegenomen. We baseren de opbrengsten van sport en bewegen op de sociaaleconomische waarde van sporten en bewegen van Ecorys (2021). Dat zijn opbrengsten zoals minder zorgkosten, minder arbeidsverzuim en meer productiviteit. Maar ook maatschappelijke opbrengsten, die niet zichtbaar zijn op een rekening, zoals een betere kwaliteit van leven en een hogere levensverwachting. En ook het vrijwilligerswerk wordt als een opbrengst gezien, omdat hun inzet voorkomt dat er kosten voor personeel bij sportclubs moeten worden gemaakt.
Hoewel de waarden van de opbrengsten gebaseerd zijn op het basisjaar 2020, zijn ze in de laatste SROI-meting geïndexeerd met de Consumentenprijsindex, naar het prijspeil in 2024. Zowel de kosten als de opbrengsten van sport en bewegen zijn gestegen. Ook dat komt grotendeels door de inflatie, die werkt immers twee kanten op. Alles aan de kostenkant wordt duurder, zoals een sportabonnement. Maar ook alles wat wij meetellen aan de opbrengstenkant wordt duurder, zoals de kosten voor een insulinepomp voor iemand met diabetes. Als je dankzij sport en bewegen kunt besparen op dat soort – door inflatie duurder geworden – zorg, levert dat relatief ook hogere opbrengsten op.
We baseren de opbrengsten van sport en bewegen ook op het percentage Nederlanders dat aan de beweegrichtlijnen voldoet. Dat halen we uit de Gezondheidsmonitor van 2024, die ook data biedt over de beweegrichtlijnen per gemeente. Het percentage Nederlanders dat aan de beweegrichtlijnen voldoet is bij volwassenen licht gestegen van 50,3% in 2022 naar 51,5% in 2024. Vooral 65-plussers is het percentage dat aan de beweegrichtlijnen voldoet gestegen, van 38,9% tot 41,3%. Dat we meer bewegen, zorgt voor €943 miljoen hogere opbrengsten sinds 2022. Samen met de stijging van de prijzen en het vrijwilligerswerk zijn de totale opbrengsten € 2.704 miljoen hoger dan in 2022 – dat is een stijging van 10%.
Hoe komen we aan 2,5?
De maatschappelijke opbrengsten van sport en bewegen zijn 2,5 keer zo hoog als de kosten. De investeringen in sport en bewegen leveren opgeteld dus maatschappelijke meerwaarde op. Omdat in dit onderzoek veel data op een complexe manier zijn vergeleken, rekenen we met een bandbreedte. Het interpreteren van cijfers kun je conservatief of optimistisch doen. Als we rekenen met de onderkant van de bandbreedte van het Ecorys-onderzoek komt de SROI op 1,7. Bij rekenen met de bovenkant van de bandbreedte leidt dat tot een SROI van 3,3.
Omdat niet alle opbrengsten van sport en bewegen in euro’s zijn gewaardeerd – zoals sociale waarde en welzijn – en op meerdere punten voorzichtig is gerekend, is de SROI van 2,5 enigszins conservatief te noemen. Twee jaar eerder kwam de SROI op 2,8 uit. De SROI is met deze aanpassing licht gedaald. De SROI is een verhoudingsgetal: bij een gelijktijdige stijging van zowel de opbrengsten als de kosten zal de SROI altijd iets dalen. De kosten zijn vooral gestegen vanwege de inflatie. Ook zijn meer mensen gaan sporten bij een sportaanbieder of vereniging sinds de coronamaatregelen zijn opgeheven in 2022. Hierdoor geven mensen meer uit aan een clublidmaatschap of een sportabonnement dan in 2022[2,3].
Sociale waarde nog niet bekend
In dit onderzoek is vooral de waarde van sport en bewegen voor gezondheid en arbeidsparticipatie meegenomen. Welke waarden precies zijn meegenomen lees je in dit artikel. Ook op sociaal en persoonlijk gebied leveren sport en bewegen veel op. Sinds het eerste onderzoek tellen we gedaalde criminaliteit mee en ook leerprestaties van scholieren zijn sinds het tweede onderzoek meegenomen. Maar de impact van sport en bewegen op het plezier of sociale netwerk nog niet, simpelweg omdat dit lastig uit te drukken is in geld.
Er is intussen onderzoek gedaan naar de relatie tussen sport en bewegen en ‘welzijn’. Dat onderzoek heeft alleen tot significante resultaten geleid van de impact van sport. Ook zijn de cijfers op een andere schaal berekend, waardoor je deze niet zomaar kunt optellen bij de bestaande SROI-cijfers van gezondheid en arbeidsmarkt. De uitkomsten lees je in het artikel Sport heeft direct positieve invloed op je gevoel van welzijn.
SROI: investeren in sport en bewegen loont
Je kunt gerust investeren in sport en bewegen. Dat levert namelijk een positief maatschappelijk rendement op. Hoe rendabel die investering is, drukken we uit met de Social Return On Investment (SROI). Dit cijfer laat de impact zien van alle in sport en bewegen geïnvesteerde euro’s samen. Het geeft niet aan welke individueel geïnvesteerde euro rendeert, maar schetst een totaalplaatje van de waarde van sport en bewegen.
Op basis van de meest recente beschikbare data (uit 2024) is de SROI van sport en bewegen in 2026 2,5 (landelijk gemiddelde). Dat betekent dat de maatschappelijke opbrengsten 2,5 keer zo hoog zijn als de kosten en dat er sprake is van maatschappelijke meerwaarde. Deze positieve opbrengst is terug te zien in bijvoorbeeld gezondheidswinst, hogere levensverwachting en lagere zorgkosten.
Je kunt de SROI gebruiken als onderbouwing voor het agenderen of aanscherpen van sport- en beweegbeleid. Om je te helpen, vatten we de kerncijfers samen in een infographic. Omdat het gemiddelde landelijk verschilt van dat op lokaal niveau is er ook een infographic per gemeente beschikbaar. Die bevat de lokale SROI en andere cijfers over sport, bewegen en gezondheid.
Beperkingen van SROI-onderzoek
De SROI is een studie op macroniveau. De onderzoekers hebben een koppeling gemaakt tussen openbare databestanden en gebruikten noodzakelijke aannames ter versimpeling. Dat betekent automatisch dat het onderzoek beperkingen heeft, zowel aan de kosten- als de opbrengstenkant van de SROI. De beperkingen staan beschreven in het SROI-rapport. De auteurs van het rapport schrijven in hoofdstuk 6 over de beperkingen van het onderzoek.
Hoe nu verder met SROI-onderzoek?
Hoewel de nieuwste data gebruikt zijn, ontbreken er nog enkele belangrijke opbrengsten – zoals de sociale opbrengst van sport en bewegen – en zijn aannames onoverkomelijk om tot de juiste kosten te komen. Voor een compleet beeld van de SROI is een waardering nodig van persoonlijk welzijn en sociaal kapitaal.
Wat we wel zeker weten is dat investeren in sport en bewegen loont. We blijven voorbeelden verzamelen van concrete beleidsinterventies op het gebied van sport en bewegen – en brengen de waarde daarvan in beeld via maatschappelijke kosten-batenanalyses en ander type impactstudies. Deze delen we met gemeentelijke beleidsmakers om lokaal beleid te versterken.
Heb je voorbeelden van de waarde of effecten van beleidsinterventies op gebied van sport en bewegen? Wil je meer weten over de SROI? Neem dan contact op met Femke van der Pal, specialist sociaaleconomische waarde bij Kenniscentrum Sport & Bewegen. Een verdiepend rapport over de aanpassingen en berekeningen is ook op aanvraag beschikbaar.
Meer lezen?
- Lees het SROI-onderzoek en bekijk de infographic voor de resultaten in één overzicht
- Hoe maak je kosten en baten van sportinvesteringen beter zichtbaar?
- De maatschappelijke waarde van sport en bewegen: België, Nederland en Engeland
- De Kennisbank Sport en Bewegen heeft meer publicaties over kosten-effectanalyses
Bronnen
- NOC*NSF. Zo sport Engeland. [Internet]. Geraadpleegd van: https://www.nocnsf.nl/media/35rpzcfu/zo-sport-nederland-2025.pdf [Op 20 oktober 2026]
- Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Exploitanten sportaccommodaties; werkzame personen, baten en lasten. [Internet]. Geraadpleegd van: https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/84138NED/table?ts=1789994905505 [Op 20 oktober 2026].
- Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Fitnesscentra; personeel en exploitatiekosten en -opbrengsten. [Internet]. Geraadpleegd van: https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83821NED/table [Op 20 oktober 2026].
