Meten is weten: zo maakt Negen de impact van buurtsportcoaches zichtbaar

Wat doet Negen?

Negen is een uitvoeringsorganisatie van lokaal sportbeleid en actief op thema’s van het sociaal domein. Ze zijn actief in 14 gemeenten in voornamelijk Limburg en Noord-Brabant. Ze hebben in elke gemeente vitaliteitscoaches in dienst. Die zijn vergelijkbaar met beweegmakelaars of buurtsportcoaches. Ze voeren interventies uit met focus op actief en gezond opgroeien, vitaal en zelfredzaam ouder worden en een sterke sociale basis. Ook begeleiden vitaliteitscoaches inwoners individueel naar bijvoorbeeld een nieuw sport, beweeg- en ontmoetingsaanbod. 

Anouk Peeters is dataregisseur binnen Negen. Sinds een paar jaar zet de organisatie zich in om meer inzicht te krijgen in hun impact. Omdat ze geen vaste opdracht hebben bij de gemeenten waar ze actief zijn, moeten ze regelmatig opnieuw aanbesteden. “Om de opdracht te verlengen moeten we laten zien wat onze inzet precies oplevert”, legt Peeters uit. “En met de data kunnen wij inzicht krijgen of we het juiste doen en kunnen we onze aanpak sneller bijstellen. Ook willen we effectief werken en vooral inzetten op de wijken of groepen die onze begeleiding het hardste nodig hebben”. 

Dashboard om inzet te onderbouwen

Om te bepalen waar ze het effectiefst hun interventies kunnen inzetten, hebben ze een dashboard laten ontwikkelen in samenwerking met Sofie Verbindt. Dit dashboard combineert allerlei verschillende openbare bronnen (zoals cijfers van RIVM en CBS) en laat indicatoren zien op het gebied van fysieke, mentale en sociale gezondheid. Hierbij is de opsplitsing van doelgroep en op wijkniveau mogelijk. Zo kun je bijvoorbeeld zien hoeveel mensen voldoen aan de beweegrichtlijnen in een bepaalde wijk. In het dashboard kun je ook gemeenten onderling met elkaar vergelijken. 

Peeters legt uit: “We kunnen niet elke wijk bedienen, we willen dan liever inzetten op waar we nodig zijn. Dus waar er veel gezondheidsproblemen zijn of er weinig wordt bewogen. Door dit dashboard kunnen we dat beter onderbouwen. Op basis van de inzichten in de data en lokale signalen maken we doelstellingen.”

Vragenlijsten bij de deelnemers

Om inzicht te krijgen wat Negen met de inzet bereikt, laten ze de deelnemers vragenlijsten invullen. De vitaliteitsmakelaars en -coaches delen deze op papier uit aan de oudere doelgroepen of laten ze via een QR-code invullen bij jongeren direct na afloop van de interventie. Voor de jongste kinderen maken ze de inschatting samen met de leerkracht, omdat het kind zelf nog niet kan aangeven wat er is veranderd.

Om impact goed in te schatten, doe je het liefst een nulmeting en een 1-meting (een beginmeting aan de start en een vervolgmeting later tijdens de interventie) en op langere termijn nog een tweede meting. Hierdoor weet je bijvoorbeeld hoeveel plezier iemand heeft in beweging vóór de interventie, na de interventie en of de interventie ook op lange termijn impact heeft. 

Bij Negen voerde ze eerst ook een nulmeting en 1-meting uit, Peeters merkte dat de deelnemers vaak niet meer wisten wat ze eerder hadden ingevuld. Ze vragen bijvoorbeeld of het zelfvertrouwen van de deelnemer is verbeterd, gelijk is gebleven of verslechterd. Hier moeten de deelnemers zelf een inschatting van maken. Peeters geeft toe dat het lastig is om met deze vragen de exacte impact te laten zien, maar een vragenlijst nasturen op lange termijn geeft weinig respons.

In alle gemeenten worden de deelnemers bevraagd, waardoor ze naar elke gemeente kunnen terugkoppelen wat de interventie heeft opgeleverd volgens de deelnemers. Dit helpt wanneer de aanbesteding verlengd moet worden en om ze inzet waar nodig bij te stellen.

Peeters legt uit: “We hebben bij verschillende gemeenten meer budget gekregen, omdat we konden aantonen dat onze interventies zorgden voor meer zelfvertrouwen, sociale contacten of meer plezier in bewegen bij een deel van de deelnemers. Ook is het voor gemeenten waardevol dat we via het dashboard weten welke problemen er zijn in gemeenten en hoe we met interventies hieraan kunnen bijdragen om op te lossen of het welzijn te verhogen.”

Leren en aanpassen

Negen is bijna twee jaar bezig met het in kaart brengen van de impact, en ze hebben al veel geleerd en verbeterd. Peeters geeft aan dat ze hun vragenlijst al een aantal keer hebben aangepast. Zo kwamen ze er achter dat ze vragen in het formulier hadden die ze niet gebruikte voor de analyse. Bijvoorbeeld de vraag hoe het staat met de betrokkenheid in de gemeenschap na deelname. 

Ze merkte dat het voor de deelnemers lastig te begrijpen was en verschillend werd geïnterpreteerd. Je wilt een zo kort mogelijke vragenlijst, dus deze vragen heeft ze verwijderd. Ze merkte ook dat ze de vragenlijst moesten beginnen met de open vragen, omdat ze anders niet meer werden ingevuld.

Ze blijven verbeteren. “Wij gaan bij de valpreventie-interventies inschatten of het zorggebruik is veranderd. Wij blijven testen wat de beste manier is om hier een inschatting van te maken”, geeft Peeters aan.

Tips om met monitoring en evaluatie aan de slag te gaan

Wil je binnen jouw sportbedrijf ook de impact zichtbaar maken? Peeters geeft enkele tips:

• Begin ergens met het meten van de interventie. Dit hoeft niet perfect te zijn of direct bij alle interventies. Kies één interventie waarbij je de vragenlijst gaat uittesten en om te kijken wat je met de resultaten kan. Evalueer dit en kijk of je alleen de vragen stelt die je echt wilt weten om daarna uit te bouwen naar andere interventies.
• Denk goed na waarom je het wilt doen en wat dit oplevert. Communiceer goed met de collega’s die de vragenlijst afnemen, zodat ze snappen waarom ze dat doen. Hierdoor creëer je draagvlak, zodat iedereen zich wilt inzetten om deze inzichten op te halen.
• Het is niet direct nodig om dure systemen aan te kopen. Met een tool als Surveymonkey kun je prima vragenlijsten laten uitvoeren en op basisniveau analyseren.