Verantwoording
De veertien factoren in dit artikel zijn de opbrengst van het Europees samenwerkingsproject Keep Youngsters Involved. Dat project liep van 2017 tot en met 2019 en werd gefinancierd door de Europese Commissie.
1. Autonomie
Geef jongeren genoeg keuzevrijheid tijdens het sporten en op de vereniging. Geef ze ruimte om zelf te bepalen wat ze doen door eigen initiatieven te ontwikkelen. Laat ze ervaren hoe het voelt om te beslissen en om zich te uiten over wat ze ervan vinden. Dat helpt om ze (blijvend) enthousiast te maken voor sporten.
2. Zelfvertrouwen in eigen competenties
Het is belangrijk dat jongeren vertrouwen hebben in zichzelf om uitdagingen in de sport aan te kunnen of om hun eigen gestelde doelen te bereiken. Daar kun je als vereniging aan bijdragen door de jeugdige spelers tijdens de trainingen bewust te maken van hun eigen kracht en competenties. Betrek ze bij clubactiviteiten en stimuleer ze in hun bekwaamheid.
3. Verbondenheid
Geef jongeren het gevoel dat ze deel uitmaken van zowel een team als de club. Als zij zich geaccepteerd en veilig voelen, en warmte en genegenheid voelen, is de kans groter dat ze lid blijven.
4. Positief leerklimaat
Zorg ervoor dat als jongeren zich inzetten, ze positieve feedback krijgen van – voor hen belangrijke – mensen zoals coaches, leeftijdgenoten of ouders. Wees je als trainer ervan bewust dat jongeren graag leren, ook in teamverband. Het is voor jongeren belangrijk dat de sportclub ieders bijdrage herkent en waardeert.
5. Efficiënte tijdsindeling
Jongeren delen hun tijd graag efficiënt in, ook waar het sport betreft. Daar kun je als club rekening mee houden door activiteiten op geschikte en flexibele tijden te organiseren. Stem af hoeveel tijd nodig is voor deelname aan clubactiviteiten. En stem wat je vraagt aan tijd ook af op het niveau waarop jongeren deelnemen (recreatief niveau, gevorderd niveau, selectieniveau). Wees je ook bewust van de hoeveelheid tijd die jongeren besteden aan andere activiteiten zoals huiswerk, school en bijbanen.
6. Kosten
De kosten van sportdeelname mogen voor jongeren geen belemmering zijn. Span je als club in om de kosten laag te houden, zodat er geen financiële bezwaren zijn voor deelname. Bespreek eventueel andere mogelijkheden als iemand om financiële redenen niet kan meedoen. Bijvoorbeeld lidmaatschap in ruil voor het doen van vrijwilligerswerk bij de sportclub.
7. Duidelijke verwachtingen
Jongeren hebben verschillende verwachtingen, afhankelijk van leeftijd, geslacht, cultuur en sociaaleconomische status. Het is goed voor een club om hiermee rekening te houden, want dat zorgt naast realistische verwachtingen ook voor een positieve houding van jongeren naar de club toe. Zorg ervoor dat de jeugdige spelers begrijpen wat zij kunnen verwachten als ze lid worden en lid zijn van jouw vereniging. Dat geldt zowel op fysiek, sociaal als op mentaal vlak: bijvoorbeeld hoe intensief is de training, welke rol spelen de jongeren in een team en wat verwacht de club van hen?
Kaartspel ‘Wij zijn de club’
Het kaartspel ‘Wij zijn de club’ helpt sportverenigingen om jongeren betrokken te houden bij de sport en uitval te voorkomen. In het spel staan praktische vragen en acties waarmee jongeren, trainers, coaches, bestuurders en vrijwilligers met elkaar in gesprek kunnen gaan over wat jongeren nodig hebben om met plezier te blijven sporten.
De aanpak is gebaseerd op veertien wetenschappelijk onderbouwde factoren uit het programma Keep Youngsters Involved. Deze inzichten zijn vertaald naar herkenbare en toegankelijke thema’s die aansluiten bij de leefwereld van jongeren.
8. Clubwaarden
Voor jongeren is het belangrijk het belang en nut van sport te begrijpen. De redenen voor jongeren om te sporten kunnen heel verschillend zijn. Welk waarden straalt jouw vereniging uit? Benadruk je competitie of juist gezelligheid? Hoe belangrijk maak je gezonde leefstijl en welke nadruk leg je op de vaardigheden die jongeren leren door sport, zoals samenwerken en discipline? Ga daarover in gesprek met jouw (potentiële) jeugdleden.
9. Relatie tussen coach en sporter
Jongeren hebben behoefte aan een effectieve en positieve relatie met hun coach of trainer. Met als basis wederzijds begrip en respect, eerlijkheid, steun en samenwerking. Dit vergroot hun intrinsieke motivatie om te blijven sporten.
10. Betrokken omgang met andere sporters
Laat spelers elkaar aanmoedigen en zorg ervoor dat jongeren niet worden gepest of een te hoge druk op elkaar leggen. Moedig jongeren aan om vriendschappen te sluiten. Doe dit zowel formeel (georganiseerd, gepland, geëvalueerd) als informeel (ongepland).
11. Support van ouders
Zorg ervoor dat ouders en opvoeders hun kinderen ondersteunen en aanmoedigen bij sportdeelname. Bijvoorbeeld door hen te halen en brengen, een sportuitrusting te geven, aan te moedigen en door samen activiteiten te doen. Het is vooral belangrijk om ouders uit kwetsbare groepen (zoals met een lagere sociaaleconomische positie), die dit niet vanzelfsprekend doen, te begeleiden.
Jeugdparticipatie
Actieve jeugdparticipatie kan bijdragen aan een sportomgeving die aansluit bij de wensen en behoeften van jongeren. Dat is niet alleen waardevol voor jongeren zelf, maar helpt ook sportaanbieders om hun club aantrekkelijk te maken en te houden voor jongeren, en daarmee bij te dragen aan het verminderen van sportuitval. Bekijk de toolkit Jongeren betrekken bij sport en bewegen.
12. Preventiebeleid
Richt het beleid van jouw club specifiek in op het voorkomen van sportuitval. Zorg dat je inzicht krijgt in de verschillende factoren die stoppen met sporten in de hand werken. En vraag ook aan de jongeren bij jouw club waarom ze blijven of vertrekken. Bedenk maatregelen, die je in het beleid kunt vastleggen. Weet dat uiteindelijk iedere jongere een ambassadeur is voor deelname en continue betrokkenheid bij sport en bewegen.
13. Fysieke toegankelijkheid
Maak het sportterrein veilig en makkelijk toegankelijk voor jongeren en hun familieleden. Zorg voor aangepaste voorzieningen voor jongeren met een beperking. Bespreek met de gemeente of de infrastructuur moet worden verbeterd door bijvoorbeeld een bushalte of fietsenstalling te plaatsen. Houd rekening met culturele verschillen.
14. Gevarieerd sportaanbod
Laat jongeren deelnemen aan sportactiviteiten waaraan zij plezier beleven op het niveau waarbij zij zich het prettigst voelen, zoals competitief of recreatief. Bied jongeren – als het kan – verschillende mogelijkheden: verschillende niveaus, variatie in training, vernieuwende oefeningen en spelen in competities. Speel in op trends. Organiseer leuke uitstapjes voor het team of een evenement.
Tips
Uitgebreide informatie over deze veertien factoren en tips om ze in de praktijk te brengen vind je in de Kennisbank Sport & Bewegen: 14 factoren om jongeren te binden en behouden in de sport: verdieping en tips.
