Alles over sport logo

Hoe werk je als buurtsportcoach samen met de zorg?

Patiënten die weinig ervaring hebben met sporten en bewegen vinden het lastig om in beweging te komen. Zij kunnen ondersteuning hierbij goed gebruiken. Eerstelijnszorgverleners moeten steeds vaker advies geven over een gezonde leefstijl en doorverwijzen naar sport- en beweegaanbod. Als buurtsportcoach heb je een belangrijke rol in het verbinden van de eerstelijnszorg en sport. 

Belang van doorverwijzen

Voldoende bewegen helpt chronische aandoeningen voorkomen en verlaagt de ziektelast. Toch is het aantal mensen dat voldoet aan de beweegrichtlijnen beperkt[1]. Dit vraagt om het stimuleren van bewegen, zodat leefstijlgerelateerde aandoeningen meer zijn te voorkomen. Vanuit de toenemende aandacht voor preventie lijkt de eerstelijnszorg hier een geschikte omgeving voor[2]. Voor doorverwijzen zijn er verschillende manieren.

Manieren van doorverwijzen

  1. Actieve verwijzing: een patiënt met reuma krijgt een verwijzing naar een gespecialiseerde fysiotherapeut.
  2. Kwantitatief beweegadvies: een patiënt krijgt het advies om aan de beweegrichtlijnen te voldoen.
  3. Kwalitatief beweegadvies: er wordt met de patiënt afgestemd wat hij leuk vindt aan bewegen en daarna wordt hier advies over gegeven.
  4. Algemeen leefstijladvies: de patiënt krijgt algemeen advies over gezondere leefstijl (bijvoorbeeld voeding, bewegen en roken)[2].

Doorverwijzen vanuit de zorg naar sport- en beweegaanbod is effectief om mensen meer te laten bewegen, blijkt uit onderzoek[3] . Het gebeurt alleen nog niet zoveel als zou kunnen. 

Rol eerstelijnszorg rond bewegen

De huisarts en praktijkondersteuner (poh) zijn vaak het eerste aanspreekpunt voor mensen met vragen en problemen. Toch is het niet de taak van de eerstelijnszorg om ervoor te zorgen dat de gehele bevolking gezond blijft (universele preventie). Wel staat in de kerntaken in de praktijk omschreven dat eerstelijnszorgverleners adviseren bij beginnende gezondheidsklachten en om complicaties bij bestaande klachten te voorkomen[2]. Denk aan mensen met een leefstijlgebonden aandoening zoals obesitas, hart- en vaatziekten of diabetes. Zo had in 2020 de helft van de Nederlanders van 18 jaar en ouder matig of ernstig overgewicht[4]. Voor deze groep mensen kan sporten en bewegen een grote rol spelen.

Belemmeringen eerstelijnszorgverleners 

Uit onderzoek onder huisartsen en praktijkondersteuners blijkt dat zij verschillende belemmeringen ervaren bij het doorverwijzen van patiënten naar sport- en beweegaanbod. Zo liet onderzoek zien dat 20% van de bevraagde huisartsen aangaf niet door te verwijzen naar bewegen, omdat zij onvoldoende op de hoogte waren van het lokale beweegaanbod. Ook werden de financiële situatie en motivatie van patiënt vaak genoemd als belemmerende factoren[2]. Het gebrek aan tijd in een consult is ook een belemmerende factor voor zorgverleners. 

Waar kun je als buurtsportcoach op inspelen?

Deze belemmeringen benadrukken het belang van de buurtsportcoach. Vanuit drie verschillende rollen kan een buurtsportcoach de verbinding tussen eerstelijnszorg, sport en bewegen realiseren: doorverwijzer, organisator en makelaar[5]. Je kunt als buurtsportcoach vanuit deze perspectieven goed inspelen op de belemmeringen van de eerstelijnszorgverleners. Je hebt namelijk goed zicht op het lokale aanbod of kunt dat vanwege je functie genereren, en je kunt patiënten ondersteunen bij het verwijzen naar sport en beweegaanbod. Zo kun je de eerstelijnszorgverlener werk uit handen nemen en de patiënt goed verder helpen.

Lees ook: De 3 rollen van buurtsportcoaches die samenwerken met eerstelijnszorg

Tips voor samenwerking met zorg

Een vaste manier om samen te werken met eerstelijnszorgprofessionals is er niet. Ga daarom in gesprek met de eerstelijnszorgverleners van jouw wijk of gemeente en onderzoek hoe uit hoe jij hen kunt aanvullen en ondersteunen.

  • Houd in gedachten dat het tijd kost om contact te krijgen met een andere sector. Heb dus geduld en houd vol in het opzetten van het contact.
    • Probeer breed contacten te leggen. Denk naast de fysiotherapeut en de huisarts ook aan eens aan de diëtist of de apotheker in de buurt. Zoek daarbij ‘direct’ contact: bel of maak een afspraak om kennis te maken.
    • Gebruik je eigen netwerk of dat van je collega’s. Breng eens in kaart welke zorgpartijen er in jouw wijk zitten en met wie je al contact hebt. Begin met het benaderen van deze professionals.
    • Sluit aan bij brede lokale overleggen van huisartsen of nascholingen voor praktijkondersteuners om uit te leggen wat jij kunt doen.
    • Informeer de eerstelijnszorgverleners in de wijk over welke rol jij in de wijk kunt pakken en hoe jij werk uit handen kunt nemen van de eerstelijnszorgverlener. Zorg dat je voorbeelden en praktische tips gereed hebt om te laten zien aan de eerstelijnszorgverleners.
  • Maak een overzicht van (laagdrempelig) beweegaanbod en begeleiding in de wijk zodat je makkelijk inzichtelijk kunt maken waar jij patiënten naar toe kunt begeleiden. Zorg dat de details duidelijk zijn, zoals voor welke subgroepen het aanbod geldt en wat het kost.
  • Probeer (met input van zorgverleners) laagdrempelig aanbod in de praktijk aan te bieden dat er nog niet is. Creëer beweegaanbod waar mensen met aandoeningen onder begeleiding tegen een kleine vergoeding kunnen blijven bewegen.
  • Het uitvoeren van een interventie laat zien wat de meerwaarde is van verbinding tussen zorg en sport. Een interventie zoals de Nationale Diabetes Challenge is geschikt om zorgverleners en patiënten enthousiast te krijgen omdat hierbij automatisch samengewerkt wordt tussen zorg en sport. Ook is de interventie laagdrempelig en zijn veel deelnemers enthousiast. Of probeer aan te sluiten bij een GLI (Gecombineerde Leefstijlinterventie).
  • Maak goede werkafspraken, onder meer over terugkoppeling van bijvoorbeeld waar jouw cliënt beweegt en welke rol jij pakt als buurtsportcoach. Bevraag patiënten zelf ook om de positieve ervaringen en het belang van de verbinding te blijven benadrukken.

Meer lezen

Bronnen

  1. Gezondheidsraad. (2017). Beweegrichtlijnen 2017. Gezondheidsraad.
  2. Schurink-van’t Klooster TM, Loyen A, Proper KI. Meer bewegen: doorverwijzing naar activiteiten door eerstelijnszorgverleners.
  3. Albert FA, Crowe MJ, Malau-Aduli AEO, Malau-Aduli BS. Functionality of Physical Activity Referral Schemes (PARS): A Systematic Review. Front Public Health. 2020 Jun 25;8:257.
  4. Volksgezondheidsinfo. Overgewicht [Internet]. Geraadpleegd van:  https://www.volksgezondheidenzorg.info/onderwerp/overgewicht. Op [1 oktober 2021]. 
  5. Leenaars, K.E.F. (2017). The care sport connector in the Netherlands. Wageningen: Wageningen University.

Auteur(s)

Artikelen uitgelicht


Gezonde leefstijl
Eerstelijnszorg
public, professional
tips
buurtsportcoachregeling, gezondheidsbevordering, in beweging brengen, starten met sporten en bewegen