Alles over sport logo

Hoe betaalbaar blijft sport? Contributies en toegangsprijzen onder de loep

Het Mulier Instituut voert elk jaar met de hogescholen HAN en Fontys de Contributie- en toegangsprijsmonitor uit om te zien of sport voor iedereen toegankelijk en betaalbaar blijft. De uitkomsten geven gemeenten input voor het afstemmen van hun subsidies en financiële regelingen. Ook krijgen sportaanbieders inzicht in de gemiddelde contributies van hun sport. In dit artikel lees je de belangrijkste uitkomsten van de monitors van de afgelopen seizoenen tot nu.

Lichte reële daling contributieprijs 

De meeste sporten die in de monitor van het seizoen 2025/2026 zijn meegenomen, worden vergeleken met het seizoen 2023/2024. Uit de contributiemonitor blijkt dat verenigingen in alle sporten de contributie verhoogden. De hoogste stijging zien we bij rugby: voor de pupillen 12,4%, voor junioren 16,1% en 14,7% bij de senioren. De laagste stijging zien we bij basketbal voor senioren (0,2%) en bij zwemmen voor pupillen (0,9%)[1].

De prijzen in het algemeen stijgen ook, daarom wordt de stijging van de contributieprijzen ook vergeleken met de inflatie, die tussen januari 2024 en januari 2026 ongeveer 6,6% bedroeg[1]. Het gaat dan over een reële stijging of daling.

Het blijkt dat na de verrekening van de inflatie voor bijna alle sporttakken en leeftijdscategorieën de contributieprijzen daalden. Alleen bij rugby voor alle categorieën en onder de pupillen bij basketbal en tennis was een reële stijging te zien[1].

In de toegangsprijsmonitor zijn de toegangsprijzen van zwembaden, ijsbanen en klim- en boulderhallen tussen 2025/2026 vergeleken met het seizoen 2023/2024. Bij zwembaden en boulderhallen zien we een lichte reële daling van de toegangsprijs. Bij ijsbanen en bij klimhallen is een reële stijging te zien van de toegangsprijzen. Voor pupillen liep de prijs in de klimhal zelfs op met 11%[2].

Contributie- en toegangsprijsmonitor  

Sinds het seizoen 2016/2017 volgen het Mulier Instituut en de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en sinds 2019 Fontys jaarlijks de contributies en toegangsprijzen in Nederland. Sinds 2020 beschrijven zij ook de toegangsprijzen van zwembaden, ijshallen en klim- en boulderhallen in een aparte monitor. Deze wordt sinds 2024 om de twee jaar uitgebracht. Goed om te weten: elk jaar legt de monitor andere accenten qua type sporten en qua maatschappelijke ontwikkelingen. De prijzen worden vergeleken met de inflatie, waarbij de verandering na de controle van de inflatie een reële stijging of daling wordt genoemd.

Trend van de afgelopen jaren

Vanaf 2022 is alles duurder geworden, zo ook de huur voor sportaccommodaties[3]. Vanaf die jaren stegen de contributieprijzen minder hard dan de inflatie. De vorige monitor, die de prijzen tussen 2022/2023 en 2024/2025 in kaart bracht, liet een lichte stijging ten opzichte van de inflatie zien bij de gemonitorde sporten. In deze laatste monitor zien we weer een terughoudendheid in het verhogen van de prijzen[1].

De contributies zijn de grootste inkomstenbron voor verenigingen, dus ze zijn afhankelijk van deze inkomsten om rond te kunnen komen. Wanneer de inkomsten uit de contributies niet stijgen, zouden er kosten bespaard moeten worden of andere inkomsten vergroot moeten worden, willen de sportverenigingen in de toekomst financieel weerbaar blijven. 

Uit de monitor financiële weerbaarheid over 2023 blijkt dat over het algemeen buitensportverenigingen minder afhankelijk zijn van contributies en meer verschillende soorten inkomsten hebben[4]. Over het algemeen waren de sportverenigingen redelijk financieel weerbaar, al verschilt dit dus per type vereniging. Uit een volgende monitor moet blijken of dit is veranderd door de financiële uitdagingen[4]. 

Daarnaast krijgen verenigingen, naast de stijging van huurprijzen en energieprijzen, ook te maken met andere financiële uitdagingen. Bijvoorbeeld de salderingsregeling die in 2027 wordt afgeschaft, wat voor verenigingen met zonnepanelen extra kosten met zich mee kan brengen. Ook het over bedrag en procedure van de subsidie Stimulering bouw en onderhoud sportaccommodaties (BOSA) in 2027 en de toekomst van de BOSA is nog veel onzeker[5,6]. 

Voor zwembaden en ijsbanen kunnen de hoge energieprijzen flinke druk geven op hun exploitatie, door hun hoge energieverbruik. Het lijkt nu niet dat de sportaccommodaties deze kosten direct opvangen door de toegangsprijzen stevig te verhogen. De toegangsprijzen stijgen weliswaar, maar bij zwembaden is deze stijging niet sterker dan de inflatie[2].

Verhogen van contributie en toegangsprijzen

Sportaanbieders zijn vaak terughoudend om de prijzen fors te verhogen. Ze zijn bijvoorbeeld bang dat leden hun lidmaatschap opzeggen en mensen minder vaak komen. Het verliezen van leden en klanten leidt dan tot nog meer verlies van inkomsten. En ook in de bijdrage in de vorm van vrijwilligerswerk bij verenigingen. 

Er is beperkte informatie over welke invloed de prijsstijgingen hebben op het sportgedrag. Een kleine prijsstijging die goed beargumenteerd is, is voor de meeste leden acceptabel. Vooral voor de sporters die zelf minder te besteden hebben, kunnen hogere prijzen een drempel zijn om te sporten. Meer hierover lees je in het artikel Wat is de impact van de kosten van sport op sportdeelname?. 

Verschillen per type gemeenten

Per monitor worden de contributies vergeleken op basis van een aantal gemeentelijke kenmerken. Door de jaren heen lijken deze verschillen redelijk hetzelfde. De volgende kenmerken zijn vergeleken: 

  • De contributie is gemiddeld hoger bij sterk stedelijke gemeenten, gemeenten waarin de inwoners gemiddeld een hoger jaarinkomen en hogere opleiding hebben en gemeenten met een hoger aandeel inwoners met een migratieachtergrond. Hierbij lijkt stedelijkheid de verklarende factor, omdat al deze factoren samenhangen met stedelijkheid[7,8].
  • In gemeenten waar al veel mensen lid zijn van een sportvereniging, zijn de contributies gemiddeld lager.
  • Bij zwembaden zijn de verschillen per gemeente minder duidelijk. Stedelijkheid lijkt de prijzen niet hard te beïnvloeden.

Uit onderzoek blijkt dat de hogere prijzen in de stedelijke gebieden ontstaan door de druk op de ruimte en de hogere grondprijs. Bij sommige sporten zijn de prijsverschillen tussen de stedelijke en niet-stedelijke gebieden minder groot, omdat sommige sporten minder ruimte vragen (zaalsporten) dan andere (tennis en hockey)[9].

Toegankelijkheid sportverenigingen

De contributieprijzen van verenigingen zijn dus gemiddeld hoger in steden. In het algemeen zijn mensen in steden al minder vaak lid van een sportvereniging dan in niet-stedelijke gebieden. Daarnaast wonen in steden vaker mensen met een migratieachtergrond en lager sociaaleconomische positie. Van deze groepen is bekend dat zij minder vaak lid zijn van een sportvereniging, waardoor het aandeel nog lager uitvalt[8]. 

Het lijkt dat voor mensen met een migratieachtergrond de Nederlandse verenigingscultuur de grootste belemmering is en de prijs van sport in mindere mate. Deze verenigingscultuur is binnen hun sociaal-culturele omgeving minder bekend. Maar een hoge contributieprijs zal de toegankelijkheid voor mensen met een migratieachtergrond bij een vereniging zeker niet bevorderen[10]. 

Voor mensen met een lager inkomen zijn hogere kosten een drempel, maar ook een gebrek aan tijd en energie, lichamelijke klachten of gebrek aan interesse in sport[10,11]. Voor de financiële drempel zijn er enkele regelingen die gemeenten kunnen aanbieden.

Conclusie en aanbevelingen

De monitor laat zien dat sportaanbieders hun prijzen in het algemeen aan de inflatie aanpassen, maar dat sommige verenigingen en sporters nog steeds kwetsbaar zijn. Voor gemeenten en verenigingen betekent dit dat er aandacht moet zijn voor betaalbaarheid, vooral voor jeugd en sociaal kwetsbare groepen.

Aanbevelingen

  • Voor gemeenten: houd rekening met lokale verschillen in betaalbaarheid, ondersteun verenigingen bij prijsvorming en zorg dat regelingen zoals het Jeugdfonds Sport & Cultuur bekend en toegankelijk zijn.
  • Voor verenigingen: monitor de eigen financiële situatie, maak prijsstijgingen transparant en communiceer goed met leden over waarom contributies veranderen.
  • Voor beide partijen: gebruik de inzichten uit de contributie- en toegangsprijsmonitor om beleid en tarieven zo in te richten dat sport toegankelijk blijft voor iedereen.

Door deze stappen te nemen, kunnen gemeenten en verenigingen samen zorgen dat sport betaalbaar blijft, ook in tijden van inflatie en hogere energiekosten, en dat kinderen en jongeren blijven profiteren van de voordelen van sportdeelname.

Meer lezen?

Bronnen

  1. Meer SA, Eldert P van, Bezooijen B van, Pannen A van, Schoemaker, J. Contributiemonitor 2025/2026: contributies en bondsafdrachten Nederlandse sportverenigingen. Utrecht: Mulier Instituut; 2026.
  2. Van Eldert P, Aarnink A. Huurtarievenmonitor binnensport 2025: huurtarieven van gemeentelijke sporthallen, sportzalen en gymzalen. Mulier Instituut; 2026.
  3. Eldert P van, Aarnink A. Huurtarievenmonitor binnensport 2025: huurtarieven van gemeentelijke sporthallen, sportzalen en gymzalen. Utrecht: Mulier Instituut; 2026
  4. Eldert P van, Hertogs N, Kalmthout van J, Baans P. Financiële weerbaarheid sportverenigingen. Utrecht: Mulier Instituut; 2024.
  5. NOC*NSF. Grote zorgen over afhandeling BOSA aanvragen 2026. [Internet] Geraadpleegd van: https://www.nocnsf.nl/nieuws/2026/04/grote-zorgen-over-afhandeling-bosa-aanvragen-2026 [Op 19 oktober 2026].
  6. Sportsubsidie. Teleurstellend sportdebat over BOSA. [Internet] Geraadpleegd van: https://www.sportsubsidie.nl/nieuws/teleurstellend-sportdebat-over-de-bosa/ [Op 19 oktober 2026].
  7. PBL.  Nederlandse bevolking in beeld; heden verleden toekomst. [Internet]. Geraadpleegd van: https://www.pbl.nl/sites/default/files/downloads/PBL_2014_De_Nederlandse-bevolking-in-beeld_1174.pdf. [Op 23 juli 2024]. 
  8. CBS/RIVM/Mulier Instituut. Kernindicator Clublidmaatschap naar achtergrondkenmerken 2012-2022. [Internet]. Geraadpleegd van: https://www.sportenbewegenincijfers.nl/media/7271. [Op 23 juli 2024]. 
  9. Davids A, Roest J van der, Poel H van der, Schoemaker J, Genderen S van, Boer WIJ de. Contributiemonitor 2016/2017: contributies in de Nederlandse sport. Utrecht: Mulier Instituut; 2017.
  10. Hoogendoorn MP, Hollander EL. Belemmeringen en drijfveren voor sport en bewegen bij ondervertegenwoordigde groepen. RIVM: Bilthoven; 2016. 
  11. Boer W de, Schoemaker J, Houten J van. Meer dan een kwestie van geld. Hogeschool van Arnhem en Nijmegen: Nijmegen; 2026


Artikelen uitgelicht


Beleid
Sportaanbieders
public, professional
feiten en cijfers
beleidsontwikkelingen, financiering en subsidies, waarde van sport en bewegen