Alles wat je moet weten over activity trackers (wearables)

Welke soorten wearables zijn er?

Er zijn verschillende soorten wearables. De meest gebruikte hulpmiddelen zijn apps en smartwatches, waarbij de smartwatch steeds populairder wordt^[1]. Daarnaast zijn er ringen, elastische banden en kleding die speciaal ontwikkeld zijn om je activiteiten bij te houden. Benieuwd naar voorbeelden? Kijk dan op Beweegtech.nl.

Gebruik neemt toe, maar niet voor iedereen

Uit het Nationaal Sportonderzoek 2025 blijkt dat met 68% bijna zeven op de tien Nederlandse respondenten van 18 tot 80 jaar een app of elektronisch apparaat bij sporten en bewegen gebruikt^[1]. In 2016 was dit nog 31%. Ze worden vooral gebruikt voor het tellen van stappen, bijhouden van afstanden en het volgen van de gezondheid. 

De groep die geen wearables gebruikt bij het sporten, noemt vaak dat het sporten met een smartphone vervelend is en dat het niet aansluit bij de beleving van de sport. Ook gebruiksgemak speelt een belangrijke rol in zowel de aanschaf als het langdurige gebruik: groot, lomp en niet makkelijk dragend, worden als belemmerend ervaren. Een goede synchronisatie met andere apps is ook van belang, net als technische factoren, zoals de batterijduur en ervaren betrouwbaarheid van de metingen^[2-5].

Waarom wearables ook interessant zijn voor begeleiding

Ook voor professionals kan het verkrijgen van inzicht in individuele prestaties waardevol zijn. Het zelf bijhouden van beweeggedrag kan patiënten of cliënten het vertrouwen in zichzelf vergroten doordat het successen zichtbaar maakt^[6]. Die ervaring helpt om hun vertrouwen en motivatie te laten groeien. Een reeks met successen kan nog motiverender werken doordat er binding met de prestaties ontstaat.

Daarnaast zijn er vaak ook spelelementen verwerkt in de wearables en apps die het beloningssysteem stimuleren. Zo kun je een positief gevoel krijgen als je een feestelijke melding (de beloning) krijgt als je een stappendoel hebt gehaald. Dat kan zorgprofessionals helpen om nog meer uit de begeleiding te halen.

Hoe goed meten activity trackers bewegen?

Onderzoekers schatten dat bij 11% van de commerciële wearables minimaal een functie zoals hartslag of stappen wetenschappelijk is gevalideerd^[7]. Fitbit en Apple Smartwatch zijn twee voorbeelden waar relatief veel onderzoek naar is gedaan, waardoor foutmarges beter bekend zijn. Over het algemeen meten commerciële wearables het aantal stappen redelijk betrouwbaar, met gemiddeld een afwijking van ongeveer 10%^[7]. 

Ook het vaststellen van hoeveel iemand zit en ligt is vrij nauwkeurig met een foutmarge van minder dan 10%. Metingen van de mate van inspanning zijn onnauwkeuriger. Gemiddeld wijken de metingen 29-80% af van de werkelijke intensiteit. Voor senioren en mensen met een afwijkend looppatroon is de nauwkeurigheid vaak nog lager door onder meer lage loopsnelheden of onregelmatige bewegingen^[8].

Toename van dagelijkse stappen

Een groep andere onderzoekers analyseerde 51 overzichtsstudies uit 2007-2022 naar het effect van allerlei typen wearables op beweeggedrag en sedentair gedrag bij volwassenen^[9]. Het sterkste en meest consistente effect van wearables is zichtbaar in het aantal dagelijkse stappen. Bij volwassenen is er toename van ongeveer 1.300 stappen per dag waargenomen ten opzichte van mensen zonder wearabl.^[9]. Dit geldt ook voor volwassenen met overgewicht. 

Bij senioren en mensen met een chronische aandoening of beperking zijn de resultaten minder duidelijk: sommige studies laten een positief effect zien, terwijl andere studies geen verschil vinden^[9]. Uit een andere overzichtsstudie die zich richt op kinderen en jongeren blijkt dat ook bij hen sprake is van een significante toename in het dagelijks aantal stappen als zij een wearable gebruiken^[10].

Toename matig tot zwaar intensieve activiteiten bij volwassenen

In de beweegrichtlijnen staat dat er voor een goede gezondheid voor volwassenen en senioren minstens 150 minuten per week matig of zwaar intensieve inspanning nodig is. Denk aan wandelen met de hond, fietsen naar werk of beweeggames spelen. Bij zwaar intensieve activiteiten kun je denken aan voetballen, wielrennen of fitness. 

Uit onderzoek blijkt dat wearables kunnen bijdragen aan het verhogen van matig tot zware inspanning met ongeveer 58 minuten per week bij volwassenen^[9. Bij kinderen en jongeren is geen consistent significant effect aangetoond^[10]. De onderzoekers verklaren dit onder andere doordat veel kinderen en jongeren de wearable afdoen tijdens (team)sporten vanwege ongemak, blessures of beschadiging. Daardoor wordt juist een deel van de intensieve fysieke activiteit niet geregistreerd.

Effect op zitgedrag

Het effect van wearables op het verminderen van zitten is minder duidelijk dan het effect op bewege.^[9-10]. Bovendien is sedentair gedrag minder vaak onderzocht dan het aantal stappen of matig tot zwaar intensieve inspanning. Onderzoeksresultaten laten een wisselend beeld zien bij volwassenen en senioren: een deel van de overzichtsstudies rapporteert een afname in zittijd, maar de effecten zijn beperkt en niet altijd significant^[9]. Ook bij kinderen en jongeren is geen significant effect op sedentair gedrag aangetoond^[10].

Tips voor effectief gebruik van wearables

Wearables helpen het beste als ze gebruikt worden in combinatie met begeleiding van een (leefstijl)coach of fysiotherapeut^[9]. Een wearable is een middel om bekende gedragsveranderingstechnieken zoals duidelijke doelen, persoonlijke feedback en/of monitoring te versterken. Voordat je start is het belangrijk om na te gaan of de patiënt geschikt is voor een wearable, aangezien het gebruik ook lastig kan zijn en dus niet voor iedereen is weggelegd. De Quickscan digitale vaardigheden en de Checklist blended fysiotherapie helpen je op weg, maar overleg ook met de patiënt of een wearable passend is. Tijdens het proces is het raadzaam om voldoende instructies en ondersteuning te geven. Goed begrip van de technologie draagt bij aan het structureel en prettig gebruik.

Waardevolle stimulans

Wearables kunnen voor een groot deel van de mensen waardevol zijn om meer bewegen te stimuleren. Zeker voor het bijhouden van het beweegpatroon is een wearable vrij betrouwbaar. Ook geldt dat een wearable begeleiding vaak niet vervangt, maar het kan versterken met de bovenstaande tips.