Schrijf je in voor de nieuwsbrief:
Sluiten

Hoe praat je respectvol met gezinnen over gewicht en leefstijl?

Artikel

Veel professionals vinden het lastig om de onderwerpen gewicht en leefstijl te bespreken met gezinnen. Werk jij vanuit het zorg- of sociale domein met kinderen en ouders en herken je dit? In dit artikel geven we je een aantal handvatten voor een succesvol gesprek. Je aanpak, houding en taalgebruik zijn daarbij van groot belang.

Wordt het gewicht als probleem ervaren?

Sommige kinderen en ouders zijn zich niet bewust van het belang te werken aan een gezonder gewicht of een gezondere leefstijl. Inschatten of een kind overgewicht heeft is lastig met het blote oog! Dat komt onder andere doordat vaak meer mensen in de omgeving boven een gezond gewicht zijn. Het is lastig om nog te herkennen wat een gezond gewicht is.

In gesprek met gezinnen is het daarom belangrijk dat je in begrijpelijke taal kunt uitleggen dat er sprake is van een minder gezond gewicht of minder gezonde leefstijl. En ook dat dit gevolgen kan hebben voor de gezondheid en het psychosociaal functioneren. Richt je daarbij niet alleen op het gewicht, maar toon begrip voor de complexe context van gewichtsproblematiek. Leg uit dat er allerlei factoren in de biologie, psychologie en omgeving van het kind kunnen zijn die het huidige gewicht hebben veroorzaakt en/of in stand houden. En dat gezinnen lang niet altijd invloed hebben op al deze factoren.

Het gesprek starten

Wanneer gezinnen niet zelf met een vraag over gewicht en leefstijl komen, zal jij het onderwerp aan moeten snijden. Dan speelt de fase van gedragsverandering waarin ze zitten een rol bij hoe de informatie ontvangen wordt en aan welke informatie behoefte is. Probeer dit af te tasten in het gesprek. Meer lezen hierover?

Start het gesprek niet door direct over gewicht en leefstijl te beginnen. Bouw het gesprek rustig op en ga langzaam op zoek naar een gespreksopening. Je wilt gaandeweg een beter beeld van het gezin krijgen. Wie zijn ze, wat veroorzaakt hun gedrag en wat kan hen helpen?

Mogelijk ervaren gezinnen overgewicht of obesitas niet als een probleem. Misschien zijn er dan aanverwante of onderliggende problemen, waarover je in gesprek kan. Denk hierbij bijvoorbeeld aan een slecht gebit of een kind dat gepest wordt of zelf pest.

Zoek naar een onderwerp dat belangrijk is voor het gezin. Wat motiveert hen? Waar willen ze verandering? Wat zou hen in de weg kunnen staan? Wanneer je daarover in gesprek raakt, ontstaat er mogelijk ruimte voor de onderwerpen gewicht en leefstijl. En sluit je aan bij de ervaren ongemakken van het gezin. Speelt een kind bijvoorbeeld veel computerspelletjes en gaat het daardoor laat gaat slapen en is het moe? Wanneer je met kind en ouders andere activiteiten zoals buiten spelen bespreekt, kun je uitleggen dat je je daar fitter van gaat voelen. Jij moet aftasten met welk onderwerp je de juiste snaar raakt. De Argumentenkaartjes kunnen hierbij een belangrijke rol spelen. Samen met een gezin op zoek naar wat belangrijk voor hen is, biedt een opening voor gesprek, aansluitend bij de drijfveren van ouders.

Andere mogelijke aanknopingspunten voor een gesprek over gewicht en leefstijl:

  • “Hoe gaat het op school?”
  • “Hoe ziet een typische avond thuis eruit?”
  • “Hoe gedraagt het kind zich thuis?”
  • “Hoe gaat het met het kind?”
  • Laat kind en ouder(s) over vriendjes of vriendinnetjes vertellen.
  • Vraag of kind en ouder(s) het wel eens lastig vinden om gezond te leven en een voorbeeld te geven.

Je houding

De manier waarop je de onderwerpen bespreekt, is bijna belangrijker dan de boodschap zelf. Wees je ervan bewust dat praten over gewicht en leefstijl gevoelig ligt. Een ouder die zelf een schuldgevoel heeft rondom het gewicht van het kind, zal bang zijn voor een veroordelende en beschuldigende houding van jou. Stel je daarom open en respectvol op naar de kinderen en ouders. Creëer een veilige gesprekssituatie zonder kritiek of oordeel. Kies voor een positieve en sensitieve benadering: wees motiverend en begripvol.

Vooroordelen?

De opvattingen die je zelf hebt over kinderen met overgewicht of obesitas en/of een ongezonde leefstijl, kunnen een rol spelen in gesprek met gezinnen. Wanneer je bijvoorbeeld van mening bent dat het gewicht van het kind de schuld van de ouders is, beïnvloed dat je gesprek met dat gezin. Het helpt om je eigen opvattingen kritisch te bekijken.

Dit helpt:

  • Toon empathie, door goed te luisteren en het gevoel van het kind of de ouder te benoemen:
    • “Het klinkt alsof jullie erg bezorgd zijn”
    • “Wat moet dat een opluchting zijn”
  • Benadruk wat er goed gaat:Benoem gedrag en positieve gevolgen
    • Begin met de positieve en sterke punten
    • Plaats positieve veranderingen in perspectief; een kleine verandering die erg moeilijk was is een groot succes!
    • Herhaal en vat samen wat de ander gezegd heeft
  • Stel open, uitnodigende vragen
    • “Ik zou graag meer willen horen over”
    • “Kun je me meer vertellen over”

Je taalgebruik

Gezinnen gebruiken vaak confronterende woorden voor hun eigen gewicht of dat van gezinsleden. Toch is het van belang dat jij altijd op een begrijpelijke, neutrale of positieve manier praat over gewicht en leefstijl. Zo vergroot je de kans dat de gezinnen hier zelf ook gemakkelijker en respectvoller over zullen praten.

Dit helpt:

  • Communiceer begrijpelijk en gebruik zoveel mogelijk neutrale of positieve termen:
    • “Het is belangrijk om gezond te groeien”
    • “Je bent boven een gezond gewicht”
    • “Het is voor jou belangrijk om te werken aan een gezonder gewicht en een gezondere leefstijl”
  • Termen die je beter kunt vermijden zijn:
    • Dik, zwaar, slap, vet etc
    • Dun, mager, slank etc
    • Ideaal gewicht
    • Normaal gewicht
    • Een obees kind

Verwijzing naar een leefstijlprogramma

Als je helderheid hebt gekregen over de hulpvraag op het gebied van gewicht, leefstijl en/of gerelateerde problemen, kun je over mogelijke oplossingen praten. Gezinnen verwijzen naar een leefstijlprogramma kan daar een onderdeel van zijn.

Dit helpt:

  • Praat op een positieve manier over leefstijlprogramma’s waarvoor kinderen in aanmerking komen en benadruk ook niet aan gewicht gerelateerde voordelen.
  • Leg de nadruk op manieren om tot een gezonder gewicht te komen, in plaats van de oorzaak voor verwijzing.
  • Praat over de mogelijke positieve gevolgen van een gezonder gewicht.
  • Leg niet teveel nadruk op het gewicht of afvallen: een gezonde leefstijl is belangrijk, ongeacht het gewicht.
  • Focus op de link tussen gewicht en gezondheid en niet op het uiterlijk.
Trefwoorden:
Bewaren

Geselecteerd voor jou

Praat mee

Wat is jouw mening over of ervaring met dit onderwerp? Of heb je een specifieke vraag?

Laat hieronder een reactie achter en ga in gesprek.