Schrijf je in voor de nieuwsbrief:
Sluiten

Het transtheoretisch model: in vijf fasen naar nieuw gedrag

Artikel

Het transtheoretisch model (Prochaska & Di Clemente, 1977), beschrijft de fasen die we doorlopen om nieuw gedrag eigen te maken. In het Engels heet het dan ook Stages of change (fasen van verandering). De eerste vijf fasen brengen iemand van besef tot volhouden van het gedrag. Het model heeft ook een zesde stap, maar die bereik je liever niet: die brengt je weer terug bij af. De eerste vijf stappen van het transtheoretisch model zijn ook terug te vinden in het recentere I-change model.

De 5 fasen van gedrag

Ouder en kindBij een groot deel van ons gedrag denken we helemaal niet na. We zijn ons niet bewust van de gevolgen van ons gedrag en over wat gedragsverandering zou kunnen opleveren. We denken over het algemeen helemaal niet na over het eventueel veranderen van ons gedrag. Maar soms gebeurt er iets waardoor een bepaald gedrag ineens belangrijk voor ons wordt. Dit kan een belangrijke gebeurtenis zijn, zoals een kind krijgen (ik wil het goede voorbeeld geven) of ziek worden (van lichaamsbeweging word ik weer beter).

Soms komt het doordat we nieuwe informatie krijgen die met het gedrag te maken heeft. We gaan overwegen of we iets willen veranderen. Dit zijn de eerste twee fasen van gedragsverandering in het transtheoretisch model: in eerste instantie (fase 1: voorstadium, of precontemplatie) staan we nog niet stil bij gedrag of verandering daarvan. In fase 2 (overwegen of contemplatie) overwegen we pas dit gedrag te veranderen (Prochaska & Di Clemente, 1977).

In fase 3 (besluiten of voorbereiden) wordt de knoop doorgehakt. Afhankelijk van hoe de balans van argumenten doorslaat, besluiten we niets te doen of te onderzoeken hoe we een verandering van ons gedrag voor elkaar kunnen krijgen. In fase 4 (handelen of uitvoering) proberen we het nieuwe gedrag uit. Het is belangrijk om te weten dat tegenargumenten (verlies) zwaarder wegen dan argumenten vóór verandering (winst). Als we bang zijn ergens spijt van te krijgen, blijven we vaak liever bij het oude.

nordicAls het uitgeprobeerde gedrag bevalt, dan is er een kans dat we het blijven vertonen (fase 5: volhouden, of consolidatie). Hier is het gedrag is veranderd en de nieuwe standaard. Helaas komt het geregeld voor dat we ook fase 6 nog bereiken: terugval. We slagen er dan toch niet in het nieuwe gedrag vast te houden. Misschien bevalt het niet (levert het ons niet op wat we hadden gedacht) of misschien lukt het niet (lees daarover meer in het artikel over het ASE-model). Vanaf dat moment is verandering weer even niet aan de orde.

Bewaren

Geselecteerd voor jou

Praat mee

Wat is jouw mening over of ervaring met dit onderwerp? Of heb je een specifieke vraag?

Laat hieronder een reactie achter en ga in gesprek.