Sluiten

Alles wat je moet weten over activity trackers (wearables)

Artikel

Geplaatst op 16 januari 2018

Activity trackers (wearables) om sport- en beweeggedrag te meten zijn populair. Ze meten hoe actief we op een dag zijn, hoeveel calorieën we verbranden, wat ons slaappatroon is en soms ook onze hartslag. Professionals hebben vaak vragen over activity trackers als ‘hoe goed meten activity trackers (betrouwbaarheid en validiteit)?’, ‘welke effecten hebben ze op sport- en beweeggedrag van mensen?’,‘blijven mensen activity trackers ook op langere termijn dragen (adoptie)?’ In dit artikel vind je de antwoorden op deze vragen vanuit verschillende onderzoeken.

Onderzoek van het Mulier Instituut laat zien dat 4 miljoen mensen tussen de 16 en 79 jaar de afgelopen twaalf maanden gebruik hebben gemaakt van elektronische hulpmiddelen bij sport en bewegen. Van hen gebruikt 9% een smartwatch en 11% een activiteitstracker. Deze gebruikers sporten vaker en zijn vaker jonger en hoger opgeleid. Met name mannen in de leeftijdscategorie 45 tot 65 blijken ‘early adopters’ van activiteitstrackers te zijn. Lees hier meer over het bezit van activity trackers in Nederland.

Hoe worden activity trackers gebruikt?

Activity trackers worden voornamelijk gebruikt voor individuele gezondheidsdoelen, of vanuit interesse in nieuwe technieken. Er zijn veel factoren van invloed op het gebruik van activity trackers. Zo zorgen een mooi uiterlijk, een aantrekkelijke weergave van resultaten en het gevoel dat het dragen van een activity tracker leuk is voor meer acceptatie en gebruik. Daarnaast speelt gebruiksgemak een belangrijke rol in zowel de aanschaf als het langdurige gebruik: te groot, te lomp en niet makkelijk dragend worden als belemmerend ervaren. Hierbij is een goede synchronisatie met andere apps ook van belang. Meer onderzoek naar genderverschillen rondom de beoordeling van esthetiek en comfort is nodig. Technische factoren, zoals de batterijduur en de ervaren betrouwbaarheid van de metingen zijn ook van invloed op het gebruik.

Het kunnen vergelijken van eigen resultaten met die van anderen (vaak leeftijdsgenoten) stimuleert langdurig gebruik. Afhankelijk van de persoonlijke voorkeur kan dit competitief of coöperatief zijn. De mening van de omgeving over het gebruik van een activity tracker kan ook van invloed zijn op (langdurig) gebruik. Te hoge verwachtingen van een activity tracker (fietsen wordt niet gemeten, terwijl de gebruiker wel veel fietst) zorgen vaak voor slechtere ervaringen en daardoor minder duurzaam gebruik. Eerlijkheid en duidelijkheid over de mogelijkheden, het nut en de accuraatheid zijn daarom noodzakelijk voor (langdurig) gebruik.

Uiterlijke en functionele aspecten spelen dus een grote rol in het eerste gebruik én het duurzaam gebruik van activity trackers. Daarnaast is het aanleren van nieuwe gewoontes, en deze behouden, een sleutelfactor voor het duurzaam gebruik van activity trackers. Een nieuwe gewoonte is bijvoorbeeld al de activity tracker dagelijks om doen. Het zou mooi zijn als de activity tracker en bijbehorende app je stimuleren om dagelijks de tracker om te doen.

Hoe goed meten activity trackers?

De commercieel verkrijgbare activiteitstrackers zijn redelijk betrouwbaar en valide in het tellen van stappen. Betrouwbaar als in elke herhaalde meting moet hetzelfde meten. Hierdoor wordt een trend in de tijd goed inzichtelijk. Als een meting meet wat het moet meten. wordt dat een valide meting genoemd. Lees hier meer over de definitie van betrouwbaarheid en validiteit. Wat betreft energieverbruik en afgelegde kilometers scoren ze echter slechter en wisselender dan activity trackers die voor het doen van onderzoek geschikt zijn. Ook het meten van het slaappatroon bij de activity trackers kan nog sterk verbeterd worden. Bij 65-plussers zijn activity trackers gemiddeld gezien minder betrouwbaar. Dit komt omdat activity trackers gemiddeld gezien minder goed in staat zijn om het lagere tempo (3,5 km/uur) bij wandelen en andere activiteiten betrouwbaar te meten.

Welke effecten hebben activity trackers?

Uit de literatuur blijkt dat activiteitstrackers een overwegend positieve invloed op het beweeggedrag laten zien. Mensen worden door het dragen van een activity tracker lichamelijk actiever. Het is echter nog niet bewezen dat een activity tracker kan helpen bij gewichtsverlies. De huidige trackers kunnen dat nog niet goed genoeg meten. Wat daarnaast uit onderzoek naar voren komt, is dat de resultaten mogelijk effectiever worden als activity trackers worden ingezet die ook gebruik maken van gedragsveranderingstechnieken zoals sociale steun, doelen stellen, zelfmonitoring (feedback en beloningen) en virtuele coaching. Het merendeel van de activity trackers wordt nog niet gecombineerd met gedragsveranderingstechnieken als belemmerings-identificatie, actieplanning, herstructurering van negatieve attitudes en ‘environmental restructuring’. Deze technieken zijn juist wel effectiever en vooral geschikt voor personen die niet-gemotiveerd zijn voor bewegen. Tot slot kan ook ondersteuning van de omgeving bij het vertrouwd raken met een activiteitstracker stimulerend werken.

Hoe worden activity trackers in de praktijk door professionals gebruikt?

Activity trackers kunnen van toegevoegde waarde zijn in de begeleiding van sporters en in de zorg. Het beweeggedrag is 24/7 te zien, mits gekoppeld met software en zichtbaar voor professional en gebruiker. Daarnaast kan de gebruiker naast het persoonlijke contact, ook van een afstand begeleid worden. Activity trackers in de gezondheidszorg worden nog weinig gebruikt, omdat zorgverleners niet altijd de tijd hebben om iets extra’s (patiënten op afstand begeleiden via een app) te doen. Bovendien voelen ze zich niet altijd competent genoeg om dit te realiseren. Hoeveel activity trackers worden gebruikt in de zorg en in persoonlijke begeleiding van sporters is niet bekend.

Voorlopige resultaten uit een onderzoek van het lectoraat Kracht van Sport laten zien aan welke vereisten een mobiele applicatie (wel of niet in combinatie met een activity tracker) moet voldoen.
Volgens de geïnterviewde personal trainers, coaches, leefstijlprofessionals en fysiotherapeuten moeten apps de mogelijkheid hebben om:

  • gepersonaliseerd doelen te stellen om de voortgang te zien, ter motivatie en om mensen wanneer nodig ook af te remmen.
  • sociale en mentale support te geven via notificaties en persoonlijk contact. Groepsopdrachten in een app kunnen voor sommigen ook als sociale support en/of motivatie dienen.
  • de trainers handvatten te geven (door middel van gedragsveranderingstechnieken) om iemand te begeleiden.

Redenen voor het niet gebruiken van apps door professionals:

  • Teveel apps om uit te kiezen
  • De doelgroep kan er niet altijd mee overweg (bijvoorbeeld ouderen)
  • Te algemene informatie in bestaande apps
  • Angst inzetten apps
  • Aanbod niet compleet

Kortom:

  • Comfort, een aantrekkelijke weergave van de resultaten, batterijduur, duidelijkheid over de mogelijkheden en een goede synchronisatie met andere apps zijn van belang voor langdurig gebruik van de activity tracker.
  • Voor het bijhouden van het dagelijkse beweegpatroon is een activity tracker betrouwbaar en valide genoeg; zeker om veranderingen van week tot week bij te houden. Van het gemeten energieverbruik, afgelegde kilometers en slaappatroon bleken de gegevens gemiddeld genomen niet betrouwbaar en valide genoeg.
  • Informeer jezelf over welke activity trackers het meest betrouwbaar en valide zijn, ook voor de oudere doelgroep. Bekijk deze keuzehulp voor geschikte activity trackers (ook op lage snelheden) excel-bestand.
  • Activity trackers kunnen in potentie effectiever worden wanneer de betrouwbaarheid en validiteit verbetert en ze beter gecombineerd worden met gedragsveranderingstechnieken, zoals sociale steun.
  • Er zijn veel mogelijkheid om activity trackers te gebruiken door professionals. Daarbij is het wel van belang dat de activity trackers voldoen aan kwaliteitscriteria, die professionals in staat stellen om klanten goed te begeleiden.

Lees meer

Literatuur

  • Cai, X., S. H. Qiu, H. Yin, Z. L. Sun, C. P. Ju, M. Zügel, J. M. Steinacker, and U. Schumann. 2016. “Pedometer Intervention and Weight Loss in Overweight and Obese Adults with Type 2 Diabetes: A Meta-Analysis.” Diabetic Medicine: A Journal of the British Diabetic Association 33 (8): 1035–44.
  • Canhoto, Ana Isabel, and Sabrina Arp. 2017. “Exploring the Factors That Support Adoption and Sustained Use of Health and Fitness Wearables.” Journal of Marketing Management 33 (1-2): 32–60.
  • Dallinga J.M., Zwolsman S.E., Dekkers V.T., Baart de la Faille-Deutekom M. Actiever en gezonder door leefstijl-apps? Een systematische review Review. Ned Tijdschr Geneeskd. 2016;160:D936.
  • Dallinga J. M., Janssen M., Vos S., Baart de la Faille-Deutekom M. (2017). DSO 2017 presentatie: wat vinden sportprofessionals belangrijke kenmerken van sport-apps? Een Delphi-panel onderzoek onder experts.
  • Evenson, Kelly R., Michelle M. Goto, and Robert D. Furberg. 2015. “Systematic Review of the Validity and Reliability of Consumer-Wearable Activity Trackers.” The International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity 12 (December): 159.
  • Fokkema, Tryntsje, Thea J. M. Kooiman, Wim P. Krijnen, Cees P. VAN DER Schans, and Martijn DE Groot. 2017. “Reliability and Validity of Ten Consumer Activity Trackers Depend on Walking Speed.” Medicine and Science in Sports and Exercise 49 (4): 793–800.
  • Groot de, M., Kooiman, T., Wolters, A. L., Kind, I., & van der Schans, C. P. (2015). Digitaal programma ‘leef gezond met diabetes’. Tijdschrift voor gezondheidswetenschappen, 93(2), 53-54.
  • Ledger, Dan, Endeavour Partners Daniel Mc Caffrey, Behavioral Scientist, Product Manager, and Sync Strength. n.d. “How the Science of Human Behavior Change Offers the Secret to Long-Term Engagement.” “Endeavour-Partners-Inside-Wearables-Part-2-July-2014.pdf.” n.d.
  • Lewis ZH, Lyons EJ, Jarvis JM, Baillargeon J. Using an electronic activity monitor system as an intervention modality: A systematic review. BMC public health. 2015;15:585.
  • Price, Kym, Stephen R. Bird, Noel Lythgo, Isaac S. Raj, Jason Y. L. Wong, and Chris Lynch. 2017. “Validation of the Fitbit One, Garmin Vivofit and Jawbone UP Activity Tracker in Estimation of Energy Expenditure during Treadmill Walking and Running.” Journal of Medical Engineering & Technology 41 (3): 208–15.
  • Sanders, James P., Adam Loveday, Natalie Pearson, Charlotte Edwardson, Thomas Yates, Stuart J. H. Biddle, and Dale W. Esliger. 2016. “Devices for Self-Monitoring Sedentary Time or Physical Activity: A Scoping Review.” Journal of Medical Internet Research 18 (5): e90.
  • Shih, Patrick C., Kyungsik Han, Erika Shehan Poole, Mary Beth Rosson, and John M. Carroll. 2015. “Use and Adoption Challenges of Wearable Activity Trackers.iConference 2015 Proceedings. iSchools.
  • Sullivan, A. N., & Lachman, M. E. (2017). Behavior Change with Fitness Technology in Sedentary Adults: A Review of the Evidence for Increasing Physical Activity. Frontiers in Public Health, 4, 289.
  • Vries, Herman J. de, Thea J. M. Kooiman, Miriam W. van Ittersum, Marco van Brussel, and Martijn de Groot. 2016. “Do Activity Monitors Increase Physical Activity in Adults with Overweight or Obesity? A Systematic Review and Meta-Analysis.” Obesity 24 (10): 2078–91.

Met speciale dank aan

Thea Kooiman, Lectoraat Healthy Ageing, Allied Health Care and Nursing en het Quantified Self Institute (Hanzehogeschool Groningen)
Joan Dallinga, Lectoraat Kracht van Sport (Hogeschool Inholland en Hogeschool van Amsterdam)

Trefwoorden:
Bewaren

Geselecteerd voor jou

Praat mee

Wat is jouw mening over of ervaring met dit onderwerp? Of heb je een specifieke vraag?

Laat hieronder een reactie achter en ga in gesprek.