Sluiten

Alles wat je moet weten over activity trackers (wearables)

Artikel

Publicatiedatum 16 januari 2018

Activity trackers (wearables) om sport- en beweeggedrag te meten zijn populair. Ze meten hoe actief we op een dag zijn, hoeveel calorieën we verbranden, wat ons slaappatroon is en soms ook onze hartslag. Veel professionals hebben vragen over activity trackers als ‘hoe goed meten activity trackers (betrouwbaarheid en validiteit)?’, ‘welke effecten hebben ze op sport- en beweeggedrag van mensen?’,‘blijven mensen activity trackers ook op langere termijn dragen (adoptie)?’ In dit artikel vind je de antwoorden op deze vragen vanuit verschillende onderzoeken.

Onderzoek van Mulier Instituut laat zien dat zien dat in 2019 ruim twee op de vijf mensen (44%) tussen de 16 en 79 jaar gebruikt maakte van een elektronisch hulpmiddel bij het sporten en bewegen. Van hen gebruikte 20% een activity tracker en 18% een smartwatch. Gebruikers van wearables sporten meer en zijn vaak jonger en hoger opgeleid. Het aantal mensen dat gebruik maakt van wearables is sterk gegroeid ten opzichte van 2016 (31%). [1]

Hoe worden activity trackers gebruikt?

Activity trackers worden voornamelijk gebruikt voor individuele gezondheidsdoelen, of vanuit interesse in nieuwe technieken. Er zijn veel factoren van invloed op het gebruik van activity trackers. Zo zorgen een mooi uiterlijk, een aantrekkelijke weergave van resultaten en het gevoel dat het dragen van een activity tracker leuk is voor meer acceptatie en gebruik . Daarnaast speelt gebruiksgemak een belangrijke rol in zowel de aanschaf als het langdurige gebruik: te groot, lomp en niet makkelijk dragend worden als belemmerend ervaren . Hierbij is een goede synchronisatie met andere apps ook van belang . Meer onderzoek naar genderverschillen rondom de beoordeling van esthetiek en comfort is nodig . Technische factoren, zoals de batterijduur en de ervaren betrouwbaarheid van de metingen zijn ook van invloed op het gebruik. [2-5]

Het kunnen vergelijken van eigen resultaten met die van anderen (vaak leeftijdsgenoten) stimuleert langdurig gebruik. Afhankelijk van de persoonlijke voorkeur kan dit competitief of coöperatief zijn. De mening van de omgeving over het gebruik van een activity tracker kan ook van invloed zijn op (langdurig) gebruik. Te hoge verwachtingen van een activity tracker (bijvoorbeeld: fietsen wordt niet gemeten, terwijl de gebruiker wel veel fietst) zorgen vaak voor slechtere ervaringen en daardoor minder duurzaam gebruik. Eerlijkheid en duidelijkheid over de mogelijkheden, het nut en de accuraatheid zijn daarom noodzakelijk voor langdurig gebruik. [2-5]

Uiterlijke en functionele aspecten spelen dus een grote rol in het eerste gebruik én het duurzaam gebruik van activity trackers. Daarnaast is het aanleren van nieuwe gewoontes, en deze behouden, een sleutelfactor voor het duurzaam gebruik van activity trackers. Een nieuwe gewoonte is bijvoorbeeld al om de activity tracker dagelijks te dragen. Het zou mooi zijn als de activity tracker en bijbehorende app de gebruiker stimuleren dagelijks de tracker te dragen. [2-5]

Hoe goed meten activity trackers?

De commercieel verkrijgbare activiteitstrackers zijn redelijk betrouwbaar en valide in het tellen van stappen. Betrouwbaar als in: elke herhaalde meting moet hetzelfde meten. Hierdoor wordt een trend in de tijd goed inzichtelijk. Als een meting meet wat het moet meten, wordt dat een valide meting genoemd. Lees hier meer over de definitie van betrouwbaarheid en validiteit. Wat betreft energieverbruik en afgelegde kilometers scoren ze echter slechter en wisselender dan activity trackers die geschikt zijn voor het doen van onderzoek. Ook het meten van het slaappatroon kan bij de activity trackers nog sterk verbeterd worden. Bij 65-plussers zijn activity trackers gemiddeld gezien minder betrouwbaar. Dit komt omdat activity trackers gemiddeld gezien minder goed in staat zijn om het lagere tempo (3,5 km/uur) bij wandelen en andere activiteiten betrouwbaar te meten. [6-9]

Welke effecten hebben activity trackers?

Uit de literatuur blijkt dat activiteitstrackers een overwegend positieve invloed op het beweeggedrag van mensen laten zien. Mensen worden door het dragen van een activity tracker lichamelijk actiever. Maar het is nog niet bewezen dat een activity tracker helpt bij gewichtsverlies. De huidige trackers kunnen dat nog niet goed genoeg meten. Daarnaast komt uit verschillende onderzoeken naar voren dat de resultaten mogelijk effectiever worden bij gebruik van activity trackers die ook werken met gedragsveranderingstechnieken zoals sociale steun, doelen stellen, zelfmonitoring (feedback en beloningen) en virtuele coaching. Het merendeel van de activity trackers wordt nog niet gecombineerd met gedragsveranderingstechnieken als belemmerings-identificatie, actieplanning, herstructurering van negatieve attitudes en ‘environmental restructuring’. Deze technieken zijn juist wel effectiever en vooral geschikt voor personen die niet gemotiveerd zijn voor bewegen. Tot slot kan ook ondersteuning van de omgeving bij het vertrouwd raken met een activiteitstracker stimulerend werken. [10-19].

Hoe worden activity trackers in de praktijk door professionals gebruikt?

Activity trackers kunnen van toegevoegde waarde zijn in de zorg en bij de begeleiding van sporters. Het beweeggedrag is 24/7 te zien, mits gekoppeld met software en zichtbaar voor professional en gebruiker. Daarnaast kan de gebruiker naast het persoonlijke contact, ook op afstand begeleid worden. Activity trackers in de gezondheidszorg worden nog weinig gebruikt, omdat zorgverleners vaak geen tijd hebben voor iets extra’s zoals patiënten op afstand begeleiden via een app. Bovendien voelen ze zich niet altijd competent genoeg om dit te doen. Hoeveel activity trackers worden gebruikt in de zorg en in persoonlijke begeleiding van sporters is niet bekend.

Voorlopige resultaten uit een onderzoek van het lectoraat Kracht van Sport laten zien aan welke vereisten een mobiele applicatie (wel of niet in combinatie met een activity tracker) moet voldoen [20].

Volgens de geïnterviewde personal trainers, coaches, leefstijl professionals en fysiotherapeuten moeten apps de mogelijkheid hebben om:

  • Gepersonaliseerd doelen te stellen om de voortgang te zien, ter motivatie en om mensen wanneer nodig ook af te remmen
  • Sociale en mentale support te geven via notificaties en persoonlijk contact. Groepsopdrachten in een app kunnen voor sommigen ook als sociale support en/of motivatie dienen.
  • De trainers handvatten te geven, door middel van gedragsveranderingstechnieken, om iemand te begeleiden

Redenen voor het niet gebruiken van apps door professionals:

  • Teveel apps om uit te kiezen
  • De doelgroep kan er niet altijd mee overweg (bijvoorbeeld ouderen)
  • Te algemene informatie in bestaande apps
  • Angst voor het inzetten van apps
  • Aanbod niet compleet

Kortom:

  • Comfort, een aantrekkelijke weergave van de resultaten, batterijduur, duidelijkheid over de mogelijkheden en een goede synchronisatie met andere apps zijn van belang voor langdurig gebruik van de activity tracker.
  • Voor het bijhouden van het dagelijkse beweegpatroon is een activity tracker betrouwbaar en valide genoeg; zeker om veranderingen van week tot week bij te houden. Van het gemeten energieverbruik, afgelegde kilometers en slaappatroon bleken de gegevens gemiddeld genomen niet betrouwbaar en valide genoeg.
  • Informeer jezelf over welke activity trackers het meest betrouwbaar en valide zijn, ook voor de oudere doelgroep. Activity trackers kunnen in potentie effectiever worden wanneer de betrouwbaarheid en validiteit verbetert en ze beter gecombineerd worden met gedragsveranderingstechnieken, zoals sociale steun.
  • Er zijn veel mogelijkheden om activity trackers te gebruiken als professional. Daarbij is het wel van belang dat de activity trackers voldoen aan kwaliteitscriteria, die professionals in staat stellen om klanten goed te begeleiden.

Lees meer:

Meer lezen? Vind publicaties over (beweeg)apps in de Kennisbank Sport en Bewegen.

Met speciale dank aan: Thea Kooiman, Lectoraat Healthy Ageing, Allied Health Care and Nursing en het Quantified Self Institute (Hanzehogeschool Groningen), Joan Dallinga, Lectoraat Kracht van Sport (Hogeschool Inholland en Hogeschool van Amsterdam)

Bronnen

  1. Mulier Instituut. Apps & Devices 2019, Gebruik van elektronische hulpmiddelen bij sport en bewegen [Internet]. Geraadpleegd van: https://www.mulierinstituut.nl/publicaties/websheet-apps-devices-2019/ [Op 17 november 2020]
  2. Canhoto AI, Arp S. Exploring the factors that support adoption and sustained use of health and fitness wearables. Journal of Marketing Management. 2017, 33(1-2): 32-60.
  3. Shih PC, Han K, Poole ES, Rosson MB, Carroll JM. Use and adoption challenges of wearable activity trackers. IConference 2015 Proceedings. 2015.
  4. Ledger D, McCaffrey D. Inside wearables: How the science of human behavior change offers the secret to long-term engagement. Endeavour Partners. 2014; 200(93): 1.
  5. Kalantari M. Consumers’ adoption of wearable technologies: literature review, synthesis, and future research agenda. International. Journal of Technology Marketing. 2017; 12(3): 274–307.
  6. Evenson KR, Goto MM, Furberg RD. Systematic review of the validity and reliability of consumer-wearable activity trackers. International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity. 2015, 12(1): 159.
  7. Fokkema T, Kooiman TJ, Krijnen WP, Schans CP van der, Groot M de. Reliability and validity of ten consumer activity trackers depend on walking speed. Medicine and Science in Sports and Exercise. 2017, 49(4): 793-800.
  8. Price K, Bird SR, Lythgo N, Raj IS, Wong JY, Lynch C. Validation of the Fitbit One, Garmin Vivofit and Jawbone UP Activity Tracker in Estimation of Energy Expenditure during Treadmill Walking and Running. Journal of Medical Engineering & Technology. 2017; 41(3): 208–215.
  9. Lee XK, Chee NIYN, Ong JL, Teo TB, Rijn E van, Lo JC, Chee MWL. Validation of a consumer sleep wearable device with actigraphy and polysomnography in adolescents across sleep opportunity manipulations. Journal of Clinical Sleep Medicine. 2019 Sept; 15(9): 1337–1346.
  10. Braakhuis HEM, Berger MAM, Bussmann JBJ. Effectiveness of healthcare interventions using objective feedback on physical activity: a systematic review and meta-analysis. Journal of Rehabilitation Medicine. 2019 March; 51(3): 151-159
  11. Cai X, Qiu SH, Yin H, Sun ZL, Ju CP, Zügel M, et al. Pedometer Intervention and Weight Loss in Overweight and Obese Adults with Type 2 Diabetes: A Meta-Analysis. Diabetic Medicine: A Journal of the British Diabetic Association. 2016 Aug; 33(8): 1035–44.
  12. Dallinga JM, Zwolsman SE, Dekkers VT, Baart de la Faille-Deutekom M. Actiever en gezonder door leefstijl-apps? Een systematische review. Ned Tijdschr Geneeskd. 2016; 160: D936.
  13. Franssen WMA, Franssen GHLM, Spaas J, Solmi F, Eijnde BO. Can consumer wearable activity tracker-based interventions improve physical activity and cardiometabolic health in patients with chronic diseases?: a systematic review and meta-analysis of randomised controlled trials. International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity . 2020;17(1): 1-20.
  14. Gal R, May AM, Overmeeren EJ van, Simons M, Monninkhof EM. The effect of physical activity interventions comprising wearables and smartphone applications on physical activity: a systematic review and meta-analysis. Sports Medicine Open. 2018; 4(1): 42
  15. Groot M de, Kooiman T, Wolters AL, Kind I, Schans, CP van der. Digitaal programma ‘leef gezond met diabetes’. Tijdschrift voor gezondheidswetenschappen. 2015; 93(2): 53-54.
  16. Lewis ZH, Lyons EJ, Jarvis JM, Baillargeon J. Using an electronic activity monitor system as an intervention modality: A systematic review. BMC public health. 2015 June; 15(1): 585.
  17. Sanders JP, Loveday A, Pearson N, Edwardson C, Yates T, Biddle SJ, Esliger DW. Devices for Self-Monitoring Sedentary Time or Physical Activity: A Scoping Review.” Journal of Medical Internet Research. 2016 May;18(5): e90.
  18. Sullivan AN, Lachman ME. Behavior Change with Fitness Technology in Sedentary Adults: A Review of the Evidence for Increasing Physical Activity. Frontiers in Public Health. 2017 Jan; 4, 289.
  19. Vries HJ de, Kooiman TJ, Ittersum MW van, Brussel M van, Groot M de. Do Activity Monitors Increase Physical Activity in Adults with Overweight or Obesity? A Systematic Review and Meta-Analysis. Obesity. 2016 Sept; 24 (10): 2078–2091.
  20. Dallinga JM, Janssen M, Vos S, Baart de la Faille-Deutekom M. DSO 2017 presentatie: wat vinden sportprofessionals belangrijke kenmerken van sport-apps? Een Delphi-panel onderzoek onder experts. 2017.
Trefwoorden:
Bewaren

Geselecteerd voor jou

Praat mee

Wat is jouw mening over of ervaring met dit onderwerp? Of heb je een specifieke vraag?

Laat hieronder een reactie achter en ga in gesprek.