Alles over sport logo

Dit kun je als buurtsportcoach doen voor inwoners in armoede

De meeste Nederlandse gemeenten zetten buurtsportcoaches of combinatiefunctionarissen in. Niet al deze gemeenten hebben in hun beleid aandacht voor sport en bewegen voor inwoners die in armoede leven. Dit terwijl veel buurtsportcoaches aangeven zich wel te richten op die lastig te bereiken doelgroep. In dit artikel lees je wat jij kunt doen voor deze mensen.

Over dit artikel

De succesfactoren en lessen uit dit artikel komen uit gesprekken met verschillende buurtsportcoaches. Enkele van hen richten zich specifiek op inwoners die in armoede leven of in een lage sociaaleconomische positie (SEP). Een aantal richt zich op bepaalde wijken met een hoog percentage inwoners in een lage SEP.

Bereik inwoners die in armoede leven

Het blijkt vaak lastig om inwoners die in armoede leven te bereiken. Zij zoeken niet altijd hulp of laten zich niet makkelijk vinden. Ook zijn er veel mensen die zich helemaal niet ‘arm’ voelen. Dat kan lastig zijn voor een buurtsportcoach met als opdracht om mensen die in armoede leven of mensen in lage-SEP-wijken in beweging te brengen. Tips van buurtsportcoaches daarvoor:

  • Werk samen met andere partijen in de wijk, zoals jongerenwerk, ouderenwerk, sociaal werk, onderwijs, zorg (huisartsen) en welzijn. Zo kun je goed naar elkaar doorverwijzen. Ook geven veel inwoners die in armoede leven aan dat de huisarts een belangrijke professional is als het gaat om in beweging komen.
  • Vang signalen op uit de wijk (ook via partners) en bepaal op basis daarvan welke acties je gaat ondernemen. Het helpt als je regelmatig contact hebt met verschillende partners in de wijk en bewust samen ingaat op die signalen. 
  • Probeer op verschillende manieren je doelgroep te bereiken: flyers, posters, mond-tot-mondreclame, het inzetten van sleutelfiguren en samenwerking met wijkpartners. Vraag inwoners hoe je hen het beste kunt bereiken. Ook kun je (gratis) activiteiten organiseren om via dit aanbod in contact te komen. Evalueer welke methodes het best werken en blijf deze inzetten.

Zet je netwerk in

Het netwerk in een wijk of gemeente is belangrijk voor een buurtsportcoach. Met andere professionals en partijen ben je krachtiger om sport en bewegen te stimuleren. Je bundelt kennis, hebt meer bereik en meer draagvlak. Als je binnen een wijk of gemeente regelmatig naar elkaar doorverwijst, kun je veel (zorg)vragen voorkomen en inwoners beter of sneller helpen. Hierbij is het belangrijk om het netwerk duurzaam op te bouwen en afspraken tussen organisaties vast te leggen.

Samenwerken aan sport en bewegen in de wijk

De online Wijktekening van Kenniscentrum Sport & Bewegen helpt professionals in onder meer de domeinen sport, onderwijs, zorg en welzijn om elkaar te vinden. Bekijk de Wijktekening.

Benut de succesfactoren van andere buurtsportcoaches 

  • Maak de drempel voor inwoners zo laag mogelijk: zorg ervoor dat ze een positieve sport- en beweegervaring opdoen. Zorg bijvoorbeeld voor gratis of goedkoop (kennismakings)aanbod. Neem waar nodig de inwoners de eerste keer aan de hand mee. Houd daarna contact tot ze meer structureel sporten of bewegen. Motiveer ze om vaker te komen. Help ook met het regelen van zaken als lidmaatschap of vergoedingen.
    • Een buurtsportcoach hielp een gezin waarvan het kind graag wilde sporten, maar waarbij geld en vervoer een probleem waren. De buurtsportcoach heeft het kind meegenomen naar de sportvereniging. Vervolgens regelde ze de aanmelding, vroeg een vergoeding aan via Jeugdfonds Sport & Cultuur en zorgde dat de trainer het kind altijd kwam ophalen om samen naar de training te fietsen. Daarna hield ze contact met de trainer.
  • Zorg voor laagdrempelig aanbod. Denk bijvoorbeeld aan wandelgroepen. Een voorbeeld hiervan is de Nationale Wandeluitdaging.
    • Een buurtsportcoach zette samen met de huisartsenpraktijk een wandelgroep op, waarnaar de huisarts kan doorverwijzen. Ook via andere wijkcontacten van de buurtsportcoach sloten veel mensen aan. Omdat iedereen kan meedoen, ongeacht conditie of sportiviteit, groeide de groep snel. Deelnemers waardeerden zowel het wandelen als het sociale contact. Binnen enkele weken waren er meerdere wandelgroepen. Via een appgroep houden de deelnemers contact en laten ze weten wanneer ze verhinderd zijn.
  • Kies voor persoonlijk contact en individuele aandacht: iedere inwoner heeft iets anders meegemaakt, leeft in een andere context en is op een andere manier in geldzorgen geraakt. Soms is het prettig om daarbij hulp te krijgen van bijvoorbeeld een welzijnswerker.
  • Speel in op de behoefte van inwoners: achterhaal waar inwoners behoefte aan hebben. Zelf, of samen met partnerorganisaties.
    • Buurtsportcoaches ontdekten in een lage SEP-wijk dat vrouwen met jonge kinderen niet deelnamen aan het sport- en beweegaanbod, omdat de tijdstippen niet aansloten bij hun behoeften. Uit gesprekken bleek dat ze juist wilden sporten nadat ze hun kinderen naar school hadden gebracht. Door het aanbod hierop aan te passen, deden veel meer vrouwen mee.
  • Zorg voor een duidelijk overzicht met sport- en beweegaanbod: bij voorkeur met daarbij aangegeven wat gratis/goedkoop aanbod is, of een vergoeding kan worden aangevraagd en bij wie men terecht kan met vragen. 
  • Zet sleutelfiguren in de wijk in en zorg voor mond-tot-mondreclame van het aanbod: zodra je een aantal rolmodellen uit de wijk enthousiast hebt gekregen, kunnen zij veel andere inwoners motiveren om ook mee te doen.
    • De buurtsportcoach uit het voorbeeld van de moeders met jonge kinderen gaf aan dat haar aanbod via mond-tot-mondreclame op het schoolplein verspreid werd. In mum van tijd had ze veel meer vrouwen bij haar aanbod.

Leer van andere buurtsportcoaches

Buurtsportcoaches komen regelmatig uitdagingen tegen bij het in beweging brengen van inwoners die in armoede leven. Hierbij kun je denken aan praktische zaken zoals het ontbreken van vergoedingen voor sport en bewegen binnen een gemeente voor inwoners die in armoede leven. Ook het bereiken van de doelgroep is een uitdaging.

We hebben de buurtsportcoaches gevraagd naar aanpakken die ze hebben uitgeprobeerd, maar die niet het gewenste resultaat opleverden. Dat iets niet werkt op de ene plek, betekent niet dat het elders ook niet werkt. Soms moet je experimenteren om te ontdekken wat past bij jouw omgeving en doelgroep. Enkele voorbeelden:

  • Niet alleen aanbod opzetten en daarna ‘hopen’ dat de doelgroep komt: in een gemeente hebben ze met evenementen per wijk geprobeerd om inwoners te bereiken. In sommige wijken werkte dat heel goed, maar in andere wijken kwam er niemand. 
  • Geen aanmeldsystemen voor aanbod: buurtsportcoaches hadden een aanmeldsysteem bedacht voor het naschoolse aanbod op basisscholen. Weinig ouders meldden hun kind aan. Bij navraag bleek dat mensen hun kinderen niet vooraf wilden aanmelden, maar op de dag zelf wilden beslissen of hun kind wel of niet kwam.
  • Niet aannemen dat iedereen geholpen wil worden (met een fonds of aanvraag): buurtsportcoaches gaven aan de aanname te hebben dat alle inwoners gebruik willen maken van een fonds of subsidie om te sporten of bewegen. Na enkele gesprekken kwamen ze erachter dat niet iedereen hulp wil aannemen of het stempel wil krijgen van ‘arm’. Ook merkten ze dat veel mensen wantrouwen hebben richting de overheid, gemeenten of organisaties die subsidies verlenen.

Toolkit Gedrag en armoede

Wil je als buurtsportcoach mensen die in armoede leven ondersteunen om mee te doen, dan is inzicht in hun gedrag belangrijk. De toolkit Gedrag en armoede biedt kennis en praktische handvatten om hiermee aan de slag te gaan. De toolkit bestaat uit een online training, een infographic en een handreiking.

Speel in op doelgroep en context

Het is een uitdaging om inwoners in armoede te bereiken en aan het sporten en bewegen te krijgen. Waar mensen in de ene wijk de stadskrant lezen, is in een andere wijk social media een betere methode. En waar je voor de ene doelgroep via-via veel mensen bereikt, is bij een andere doelgroep juist doorverwijzing via de eerstelijnszorg belangrijk. Onderzoek per doelgroep en  context wat voor jou het beste werkt om de inwoners te bereiken en te activeren.

Meer lezen


Artikelen uitgelicht


Meedoen door sport en bewegen
In de wijk
Kinderen, Volwassenen
public, professional
tips
buurtsportcoachregeling, in beweging brengen, kwetsbaarheid, lage inkomens