Wat houdt Beweegcoach in?
Beweegcoach.nl is een digitaal platform met laagdrempelig sport- en beweegaanbod in Rotterdam dat zorg, welzijn en sport verbindt. Al het aanbod wordt getoetst met een afwegingskader. Aanbieders op het platform zijn zich bewust van de doelgroep.
Zo is een persoonlijke ontvangst bij de proefles of een derde helft belangrijk voor de sociale behoeften van de deelnemers. Net als laagdrempeligheid in kosten en afstand. Het initiatief draait dus niet om zomaar beweegactiviteiten aanbieden, maar om een goede afstemming tussen aanbieder en deelnemers.
Concreet werkt het zo: zorgprofessionals zoals huisartsen, fysiotherapeuten en diëtisten verwijzen mensen door via Beweegcoach.nl, net als bijvoorbeeld maatschappelijk werkers die mensen in eenzaamheid begeleiden. De professional bepaalt samen met de cliënt wat mogelijk past en meldt deze persoon aan via Beweegcoach.nl. De beweegaanbieder krijgt een seintje en nodigt de cliënt uit voor een proefles. Beweegcoach.nl begeleidt dus niet zelf, maar maakt de juiste match mogelijk.
Waarom zijn jullie gestart met Beweegcoach?
We zagen hoe succesvol eerdere projecten waren, waarbij we mensen in een kwetsbare positie via sport en bewegen naar werk begeleidden. We dachten: kunnen we ook mensen met chronische ziekten of andere aandoeningen zo helpen? Om dat effectief te doen, moesten we iets bedenken om de brug te slaan naar zorgprofessionals. Want zij zien deze mensen al, net als welzijnsprofessionals.
Beweegcoach is ontwikkeld om de werelden van sport en zorg te verbinden. We merkten ook dat zorgprofessionals overzicht misten van al het laagdrempelige sportaanbod. In de spreekkamer komen veel mensen voor wie bewegen goed zou zijn, maar zorgprofessionals hebben vaak geen idee waar ze iemand naartoe moeten sturen. Wat is er allemaal, waar en voor wie? Waar moet ik rekening mee houden als ik iemand doorverwijs? Beweegcoach.nl biedt daarin een uitkomst.
Tot slot voelden we de maatschappelijke urgentie: we moeten met z’n allen echt de stap maken van genezen naar voorkomen. De zorg is anders niet meer te financieren. Als non-profit willen we daar ons steentje aan bijdragen. Ook wordt de kracht van bewegen nog te weinig benut om mensen weerbaarder te maken.
Welke organisaties waren betrokken bij de opstart?
Toen we met Beweegcoach.nl aan de slag wilden, gingen we in gesprek met verschillende organisaties uit de zorg, het welzijn en de gemeente. Naast gemeente Rotterdam dachten ook IZER (zorggroep van en voor huisartsen in de regio), het Fonds Achterstandswijken Rotterdam, Stichting MEE (welzijn) en FysioHolland mee over de opzet.
Daarnaast sloten landelijke partijen aan, waaronder Platform Overgewicht Nederland. Rotterdam was destijds benoemd als koplopergemeente binnen het Nationaal Preventieakkoord. Na deze gezamenlijke voorbereiding ging Beweegcoach.nl begin 2020 van start.
Wat zijn de belangrijkste resultaten?
Op jaarbasis melden zich inmiddels zo’n 55 zorg- en welzijnsprofessionals aan bij Beweegcoach, en dat aantal blijft groeien. Er staan meer dan 150 activiteiten op het platform. Rechtstreeks via Beweegcoach lopen zo’n 300 aanmeldingen per jaar binnen. Het werkelijke aantal deelnemers ligt echter hoger, omdat mensen zich ook rechtstreeks aanmelden bij de sportaanbieder na overleg met hun zorgprofessional. Toch raden wij aan om het via Beweegcoach te regelen, vanwege een speciale vergoeding via VGZ (zie ook verderop in het artikel).
Een ander resultaat is continuïteit doordat wij met verenigingen samenwerken, waar veel gemeenten met buurtsportcoaches samenwerken die activiteiten aanbieden. Voorwaarde daarvoor is wel dat je zicht hebt op de kwaliteit van het aanbod. Bijkomend voordeel: deelnemers vinden bij zo’n sportclub ook een sociaal netwerk. Wij geloven niet alleen in de kracht van bewegen, maar ook in de kracht van verenigen. Dat vergroot de kans dat ze blijven komen. Het resultaat van Beweegcoach.nl is bovendien dat eigenaarschap ontstaat bij clubs: het wordt echt iets van de sport.
Op ‘hoger niveau’ is het resultaat dat die verbinding tussen de domeinen steeds sterker wordt; er wordt meer doorverwezen. Ook ervaren zowel sport als zorg bijkomende voordelen, naast ‘iets goeds doen’. Voor de sport betekent het nieuwe deelnemers en leden. Voor de zorg betekent het een kans om cliënten meer regie op hun eigen gezondheid te helpen pakken en hun sociale basis te versterken. En het kan de werkdruk verlagen doordat het toeleiden naar sport en bewegen makkelijker wordt.
Wat zorgt voor een goede samenwerking?
Wat goed werkt aan de sportkant: vanuit Rotterdam Sportsupport weten we hoe de 350 Rotterdamse verenigingen in elkaar zitten. We houden ook jaarlijks een Vitaliteitsmonitor, waarmee we bijhouden hoe vitaal clubs zijn. Met vitale clubs gaan we in gesprek of ze maatschappelijk meer willen doen. Als zij aanhaken, komt het dus vanuit intrinsieke motivatie en vanuit een organisatie met een sterke basis. Dat biedt zekerheid om de kwaliteitsbelofte waar te maken naar de zorg.
Wat verder goed werkt: zorgprofessionals bezoeken Beweegcoach.nl zelf met cliënten. Dat is belangrijk, want ze met een flyer naar huis sturen werkt niet. Op Beweegcoach.nl kan de professional filteren om passend aanbod te vinden. Ook maken foto’s mensen enthousiast en hebben we het vooral over ‘bewegen’ in plaats van ‘sport’.
Doordat cliënten naar het Beweegcoach Servicepunt kunnen bellen, ontzorgen we de zorgprofessional. Ook deelnemers maken we het zo makkelijk mogelijk. Iemand wordt aangemeld door een professional, benaderd door een aanbieder, bij de proefles ontvangen door een gastheer of -vrouw. Verder is het belangrijk dat mensen gewoon gaan kijken; vrijblijvend en meestal gratis. Dat werkt beter dan eindeloze gesprekken; ook de professional weet vooraf niet altijd wat het beste past.
Wij geloven niet alleen in de kracht van bewegen, maar ook in de kracht van verenigen.”
Gert-Jan Lammens
Hoe zorgen jullie ervoor dat de interventie goed blijft lopen?
We sluiten aan op de doelstellingen van zowel het sport- als het gezondheidsbeleid. Zo houden we het voor de gemeente, onze opdrachtgever, makkelijker om te blijven ondersteunen. Ook informeren en adviseren we zorg- en welzijnsprofessionals. Zo ondersteunen we hen met filmpjes over aanmelden en er zijn posters voor bijvoorbeeld in de wachtkamer om het gesprek over bewegen op gang te brengen.
Wat verder helpt om hen betrokken te houden: ze kunnen een account aanmaken en in een dashboard de doorverwezen cliënten volgen. Daar staat bijvoorbeeld of iemand lid geworden is of gestopt is en waarom. We stimuleren clubs ook om laagdrempelig aanbod op te zetten. Bijvoorbeeld walking football wanneer de voetbalvelden overdag leeg staan, maar juist ook activiteiten voor een bredere doelgroep, zoals Beweegplus.
We werken bovendien samen met de Gecombineerde Leefstijlinterventies (GLI) in Rotterdam. Wij koppelen sport aan een interventie: verenigingen komen dan naar een groep GLI-deelnemers toe met een clinic. Het idee is dat de GLI-leefstijlcoach vervolgens deelnemers via Beweegcoach naar de vereniging naar keuze doorstuurt. We benutten ook ons zelflerend vermogen. We zijn ons ervan bewust dat we er nog lang niet zijn en kijken steeds: hoe laten we Beweegcoach nog beter aansluiten op de praktijk?
Hoe kregen jullie het financieel voor elkaar?
Om het digitale platform te ontwikkelen, dienden we een aanvraag in bij het collectief Vinci. Dat is een ‘maatschappelijk pot geld’ van diverse grote bedrijven. Met dit private geld hebben we het platform opgezet. Toen was het gemakkelijker om ook de gemeente mee te krijgen. Zij stelde Rotterdam Sportsupport in staat om organisaties in sport en zorg er daadwerkelijk mee aan de slag te laten gaan.
We hebben een aparte opdracht vanuit de afdeling Publieke Gezondheid gekregen. Dat was destijds redelijk uniek. Ook hebben we een collectieve deal gesloten met zorgverzekeraar VGZ. Zij betalen in veel gevallen de eerste 12 weken van dit aanbod. Een derde van de deelnemers maakt daarvan gebruik. We proberen Beweegcoach wetenschappelijk onderbouwd te krijgen, want het zijn van een erkende interventie brengt (financiële) borging dichterbij en verbreedt de schaalbaarheid naar andere gemeenten.
Waar liepen jullie tijdens het opzetten tegenaan?
Het was aanvankelijk best lastig om zorgprofessionals mee te krijgen. We hebben daarom verschillende strategieën gebruikt. We hebben ‘good practices’ gedeeld, zoals een huisarts die vertelt wat het voor zijn cliënten heeft betekend. En we hebben cliënten zelf aan het woord gelaten. Ook hebben we Liesbeth van Rossum als ‘icoon’ benut; zij schreef bijvoorbeeld iets over Beweegcoach.nl in haar nieuwsbrief naar huisartsen. Dat geeft veel vertrouwen.
Om zorg en sport te verbinden, moesten we vernieuwen, bruggen slaan en komen tot gedeelde verantwoordelijkheden. Dat vroeg ook dat we inspeelden op bepaalde drempels. Zo waren sportclubs vooral ingesteld op prestatieve sport, maar voor Beweegcoach.nl is ander aanbod nodig: laagdrempelig, meer gericht op samenzijn. Voor zorgprofessionals was het cruciaal dat het kwalitatief aanbod is. Zij willen iemand met een kwetsbare positie echt op de goede plek hebben. Bij zorgverzekeraars is het probleem dat zij hier meestal geen vrij geld voor hebben, vanwege de Zorgverzekeringswet.
Een ander financieel struikelblok is dat de zorg zegt: dit is van sport, daar investeren wij niet in. En vice versa. Bij ons financiert de overheid, maar ook daarbij geldt: door verkokering binnen lokale overheden is het lastig om sectoroverstijgende interventies te financieren. We hopen dat nieuwe beleidsontwikkelingen zoals de sociale basis hierin zaken makkelijker maakt.
Welke risico’s zien jullie momenteel voor verdere samenwerking?
Langetermijnfinanciering blijft een aandachtspunt. En er zijn meer praktische risico’s: dat er iets misgaat waardoor het vertrouwen bij de zorg wegvalt. Om dat risico te beperken, zijn we streng bij het selecteren van aanbieders. Die stimuleren we ook richting goed kwalitatief kader, via workshops en bewustwording en dergelijke.
Wat zijn tips voor andere partijen om samen te werken?
- Zet in op de ‘haakbaarheid’ in plaats van maakbaarheid: organiseer niet weer iets nieuws, maar haak aan op wat er al is, over de grenzen van sport, zorg en welzijn heen.
- Houd ook rekening met zaken als armoede, inburgering, werk en inkomen.
- Benut succesverhalen en vertrouwensrelaties, bijvoorbeeld met iconen. Het werkt krachtiger als je gebruikers over jouw product laat vertellen. Al heb je maar enkele enthousiaste zorgprofessionals: zet ze in de schijnwerpers!
- Heb kennis van lokaal sport-, zorg- en gezondheidsbeleid. Zoek de gemeenschappelijke deler en speel daarop in om financiering vanuit de gemeente te regelen.
- Durf een beetje rebels te zijn. Gewoon eens inspreken bij de gemeenteraad: “Zou het niet mooi zijn om hier geld voor te reserveren?” Creëer reuring.
- Investeer in warme relaties met overheden en politici.
- Ga voor cofinanciering. Als je een marktpartij vindt die een deel dekt, werkt het voor een overheid vaak drempelverlagend om ook bij te dragen.
Heb je zelf een inspirerend praktijkvoorbeeld dat je graag wilt delen? Neem dan contact op via e-mail met Kenniscentrum Sport & Bewegen.
