Alles over sport logo

Gecombineerde Leefstijlinterventie (GLI): wat is het en hoe werkt het?

De Rijksoverheid vergoedt de gecombineerde leefstijlinterventie (GLI) sinds 1 januari 2019 vanuit de basiszorgverzekering. Dit artikel legt uit wat een GLI is, wie ervoor in aanmerking komt en hoe het werkt met de zorgverzekering. Daarnaast zoomen we specifiek in op bewegen binnen een GLI en delen we knelpunten en een aantal mooie voorbeelden van initiatieven.

Wat is een GLI?

Een GLI is een aanpak naar een gezonde leefstijl die zich richt op een combinatie van gezonder eten, meer bewegen en gedragsverandering. Het doel is om volwassenen met obesitas of overgewicht en andere risicofactoren te begeleiden naar een duurzaam gezondere leefstijl. Het programma duurt twee jaar en bestaat uit een behandelfase gevolgd door een onderhoudsfase, die voornamelijk focust op terugvalpreventie. De overheid wil hiermee de gezondheidseffecten en maatschappelijke consequenties van overgewicht beperken. (Ernstig) overgewicht hangt namelijk samen met veel andere aandoeningen, zoals diabetes type 2, hart- en vaataandoeningen, diverse soorten kanker, maar ook met bijvoorbeeld onvruchtbaarheid, artrose en depressieve klachten [1].

Wie komt in aanmerking voor de GLI?

Iemand kan deelnemen aan de GLI als er sprake is van een matig verhoogd gewichtsgerelateerd gezondheidsrisico (GGR) volgens de criteria NHG standaard obesitas en de zorgstandaard Obesitas. Daarmee komen de volgende mensen in aanmerking voor deelname aan een GLI (zie ook onderstaande tabel):

  • Volwassenen met overgewicht (BMI >= 25 kg/m2 ) en een extra risicofactor (risicofactoren voor hart- en vaatziekten, diabetes type 2, aanwezigheid slaapapneu of artrose)
  • Volwassenen met obesitas (BMI >= 30 kg/m2)
Tabel met gewichtsgerelateerd gezondheidsrisico

Naast het gewichtsgerelateerd gezondheidsrisico is motivatie een belangrijk criterium om te bepalen of iemand in aanmerking komt voor deelname aan de GLI. Hierbij is het van belang om niet te snel te denken dat iemand niet gemotiveerd is. Uit onderzoek van Adrie Bouma blijkt namelijk dat zorgverleners soms (deels onterechte) vooroordelen hebben, oordeel dus niet te snel over iemands motivatie. Neem een aantal keer de tijd om mensen ontvankelijk te maken om te werken aan gedragsverandering door drijfveren en weerstanden/belemmeringen te identificeren. Bepaalde belemmeringen krijg je waarschijnlijk niet snel te horen, zoals financiële problemen, schaamte voor eigen lichaam of sociale angsten. Ook de angst om bewegen niet vol te kunnen houden speelt mee, maar dat kun je weerleggen omdat het bewegen heel rustig wordt opgebouwd.

Welke professionals zijn betrokken bij uitvoer van de erkende GLI?

Bij de uitvoering van de GLI zijn diverse professionals betrokken. De belangrijkste professionals zijn hieronder beschreven.

  • Huisarts(praktijk) en/of bedrijfsarts: stelt de (primaire) indicatie dat een patiënt in aanmerking komt voor een GLI. De huisarts, bedrijfsarts of praktijkondersteuner verwijst naar de professionals die de GLI uitvoeren, en ontvangt van hen een terugkoppeling. De huisartsenpraktijk voert dus niet zelf de GLI uit en krijgt hiervoor dus geen vergoeding vanuit de verzekering.
  • Uitvoerders van de GLI: verschillende professionals kunnen een vergoeding krijgen voor de uitvoer van een erkende GLI. Bijvoorbeeld: leefstijlcoaches, diëtisten, fysiotherapeuten, oefentherapeuten en leefstijlcoaches. Zij kunnen zowel individueel als in teamverband een erkende GLI aanbieden.

Voordat een professional een GLI kan aanbieden, moet voldaan zijn aan een aantal competenties en eisen, waaronder:

  • Aanvraag licentie bij de eigenaar van de erkende interventie.
  • Registratie Beroepsvereniging Leefstijlcoaches Nederland (BLCN). U kunt ook de aantekening leefstijlcoach ophalen via een paramedisch register (NVD, KNGF of VvOCM).
  • Contract met zorgverzekeraar: een aanbieder kan alleen de kosten van de GLI declareren zodra er een contract is met een zorgverzekeraar. Zorgverzekeraars maken voor de GLI bij voorkeur contractafspraken met zorggroepen. Vervolgens kan de aanbieder met de zorggroep afspraken maken.

Overzicht gerelateerde aanbieders GLI

Ben je op zoek naar geregistreerde aanbieders van gecombineerde leefstijlinterventies? RIVM heeft een overzicht van geregistreerde aanbieders.

Welke GLI’s zitten momenteel in de basisverzekering?

Een GLI kan in de basisverzekering opgenomen worden zodra het de erkenning ‘eerste aanwijzingen voor effectiviteit’ heeft vanuit het erkenningstraject van het RIVM. Zodra een interventie de juiste erkenning heeft, is het aan de zorgverzekeraars om te besluiten welke van deze programma’s zij vergoeden en contracteren. Momenteel zijn er vier interventies erkend als GLI en dus opgenomen in de basisverzekering:

Bewegen binnen de GLI niet vergoed

De basiszorgverzekering voorziet niet in vergoeding van de inzet van niet-paramedische beweegprofessionals. In de meeste GLI’s is daarom het samen bewegen als onderdeel van het programma niet opgenomen. De meest recent erkende interventie ‘Samen Sportief in Beweging’ is hierop een uitzondering. Binnen deze interventie wordt een beweegprogramma van in totaal 16 uur gegeven (8 weken, 2x per week les van 1 uur) aan de cliënten door een fysiotherapeut die tegelijk als leefstijlcoach fungeert.

Het is echter wel een van de doelen van een GLI dat deelnemers duurzaam meer gaan bewegen. Meer bewegen is namelijk belangrijk bij gewichtsverlies en het behoud daarvan. De beste wijze om mensen duurzaam meer te laten bewegen is hen het bewegen zelf te laten ervaren, in plaats van alleen te vertellen over bewegen. Als het daadwerkelijk bewegen geen onderdeel is van het programma, kan dat de effectiviteit nadelig beïnvloeden als dat niet leidt tot meer structureel bewegen dan in de uitgangssituatie. Mogelijke deelnemers hebben gemiddeld weinig ervaring met bewegen en moeten barrières overwinnen om te bewegen.

De rol van de buurtsportcoach

De buurtsportcoach wordt in de erkende interventies momenteel veel ingezet om het onderdeel bewegen onder de aandacht te brengen, om deelnemers tijdens de interventie meer te laten bewegen en perspectief te bieden op blijvend bewegen na de interventie.

  • BeweegKuur: buurtsportcoach wordt vanaf het begin zoveel mogelijk betrokken, fungeert als een spin in het web gedurende de rest van het traject
  • COOL: buurtsportcoach geeft informatie over bewegen in groepssessies. Afhankelijk van de locatie bewegen deelnemers buiten de interventie mogelijk onder leiding van de buurtsportcoach.
  • SLIMMER: buurtsportcoach laat deelnemers kennismaken met lokaal beweegaanbod
  • SSIB: buurtsportcoach pakt coördinerende rol bij sportactiviteiten en draagt hierbij zorg voor voldoende passend en laagdrempelig beweegaanbod.

Buurtsportcoaches worden voor 40% gefinancierd door de rijksoverheid, het overige deel wordt meestal vergoed door de gemeente.Taken en werkzaamheden van de buurtsportcoach worden mede bepaald door gemeentelijk beleid, wat de buurtsportcoach zelf ziet in de wijk en vragen van maatschappelijke partijen en burgers. Overweeg je om de GLI aan te bieden, maak dan samen met andere betrokkenen in een vroeg stadium afspraken met de gemeente/ buurtsportcoach om de samenwerking mogelijk te maken.

Effectiviteit van de GLI

De effectiviteit van de huidige erkende GLI’s kan nog niet bepaald worden. Dit komt doordat deze erkende interventies in 2019 zijn gestart. Er zijn momenteel dus nog niet voldoende deelnemers de interventie over de hele looptijd (2 jaar) hebben voltooid. Voorlopers van de huidige GLI-interventies duurden circa een jaar. Uit onderzoek naar deze interventies bleek dat gemiddeld ongeveer 3 kg gewichtsverlies werd bereikt binnen dat jaar, waarvan een deel behouden blijft [2-4]. De variatie is groot, zowel tussen deelnemers als tussen diverse locaties. Het gewichtsverlies lijkt beperkt, maar meer gezondheidswinst wordt bereikt door bijvoorbeeld een relatief gezien grotere afname van de hoeveelheid buikvet (visceraal vet), en verlaging van bloeddruk en bloedglucoseniveaus. Deelnemers ervaren na deelname zelf vooral de waarde van een betere kwaliteit van leven als positieve uitkomst, in plaats van afvallen.

Werkzame elementen binnen de GLI

Kwantitatief onderzoek naar de voorlopers op de erkende GLI’s en ervaringen uit de praktijk geven inzicht in de factoren die voor meer gezondheidswinst zorgen. Bij de voorloper van de BeweegKuur werd een werkzaam element gevonden in de hoeveelheid begeleiding die mensen kregen. Zo blijkt een groter effect in middelomtrek bij mensen die veel begeleiding krijgen, ten opzichte van mensen die minder begeleiding krijgen [2]. De grootste absolute afnames in middelomtrek waren te zien bij de mensen met:

  • hoogste BMI
  • laagste opleiding
  • de meeste sessies bij de fysiotherapeut
  • de meeste sessies bij de diëtist
  • die erin slaagden duidelijk meer te bewegen

Andere elementen die mogelijk bijdragen aan de werkzaamheid vind je bij het RIVM. Zo moet een deelnemer in de onderhoudsfase (het 2e jaar) relatief veel bewegen. Met 200 tot 300 minuten per week is dat 50 tot 150 minuten meer dan de beweegrichtlijnen aangeven. In een eerdere bijeenkomst met onderzoekers van diverse GLI’s werden ook andere elementen genoemd, zoals een sterke kartrekker binnen de locatie, een aanpak die afgestemd is op de persoon en de motivatie van de potentiële deelnemer.

Voorbeelden succesvolle GLI

In de afgelopen jaren zijn meerdere projecten rondom de GLI opgestart door verschillende professionals, zoals fysiotherapeuten, zorggroepen, zorgaanbieders en zorgverzekeraars. Een aantal mooie projecten kwam tijdens een congres op 23 november 2020 aan bod, waaronder project HealthyLIFE. Dit is een samenwerking tussen zorggroep Meditta en stichting Ecsplore. Zij hebben de interventie COOL uitgebreid met een beweegprogramma van 14 weken. De gemeente financiert de beweegcoach en de zorggroep regelt de verwijzing vanuit de huisarts naar de GLI-aanbieder om zoveel mogelijk drempels weg te halen. Meer inspirerende voorbeelden zijn te vinden op de website van het RIVM.

Welke knelpunten zijn er nog voor de GLI?

Er bestaan momenteel meerdere knelpunten die het lastig maken de GLI te implementeren. Het RIVM heeft in een verslag deze verschillende knelpunten opgesteld. Een aantal voorbeelden:

  • Huisartsen verwijzen onvoldoende door: Vaak weten huisartsen niet hoe en naar wie ze kunnen doorverwijzen. Ze zijn bijvoorbeeld niet bekend met alle aanbieders in de buurt. Een overzicht van de verschillende aanbieders of een centraal coördinatiepunt kan helpen.
  • Contractering met zorgverzekeraar is lastig: Zorgverzekeraars sluiten bij voorkeur contracten af met zorggroepen. Voor aanbieders die de GLI los willen contracteren is dit lastiger.
  • Administratieve last: Systemen zijn niet goed ingeregeld voor het verwijzen naar de GLI en het inregelen van de systemen is lastig. Het makkelijker maken van het verwijzen via elektronische systemen kan helpen.
  • Samenwerkingen tussen domeinen: Het is vaak onduidelijk wie initiatief neemt rondom de GLI, of de coördinatie is niet altijd goed afgestemd.

Verder lezen?

Bronnen

  1. Volksgezondheidenzorg.info. Overgewicht. [Internet], Geraadpleegd van: https://www.volksgezondheidenzorg.info/onderwerp/overgewicht/cijfers-context/gevolgen#!node-samenhang-met-ziekten. [Op datum: 7 januari 2021].
  2. Schutte BAM, Haveman-Nies A, Preller L. One-Year Results of the BeweegKuur Lifestyle Intervention Implemented in Dutch Primary Healthcare Settings. Biomed Res Int. 2015; 10: 484823
  3. Berendsen BA. Measurement & Promotion of physical activity. Evaluation of activity monitors and a multidisciplinary lifestyle intervention in primary care [PhD dissertation]: Maastricht: Maastricht University; 2016.
  4. van Rinsum C, Gerards S, Rutten G, Philippens N, Janssen E, Winkens B, van de Goor I, Kremers S. The Coaching on Lifestyle (CooL) Intervention for Overweight and Obesity: A Longitudinal Study into Participants’ Lifestyle Changes. Int J Environ Res Public Health. 2018 Apr 4;15(4): 680.
  5. Duijzer G, Haveman-Nies A, Jansen SC, Beek JT, van Bruggen R, Willink MGJ, Hiddink GJ, Feskens EJM. Effect and maintenance of the SLIMMER diabetes prevention lifestyle intervention in Dutch primary healthcare: a randomised controlled trial. Nutr Diabetes. 2017 May 8;7(5): e268.

Artikelen uitgelicht


Gezonde leefstijl
Volwassenen
professional
instrument
chronische aandoening, gewicht, gezondheidsbevordering