Het online landschap ontwikkelt zich snel en wordt steeds essentiëler in het dagelijks leven[1]. Deze online leefwereld is een omgeving met digitale media waar jongeren tijd doorbrengen en verschillende activiteiten ondernemen. Bijvoorbeeld sociale media updaten, gamen, digitaal onderwijs volgen en sociale contacten onderhouden. Het begint al jong. Zo besteden in 2026 jonge kinderen (0-6 jaar) gemiddeld 102 minuten per dag aan digitale media[2], kinderen van 7 tot 12 jaar gemiddeld zo’n 144 minuten per dag in 2025[3] en gen-Z’ers (14-29 jaar) gemiddeld 552 minuten per dag[4].
Dat levert zorgen op bij onder anderen ouders van kinderen van 7 tot 12 jaar. 62% van hen denkt dat er gezondheidsrisico’s zijn voor (te weinig) bewegen[2]. Waar risico’s zijn, liggen ook kansen. Daarom verweven professionals zoals jongerenwerkers en buurtsportcoaches de online leefwereld van jongeren in hun werk.
Handvatten voor het werken in de online leefwereld
- HvA: Jongerenwerk in de online leefwereld van jongeren (2021)
Deze brochure beschrijft de zes ontwikkelingsbehoeften van jongeren in hun online leefwereld. Ook worden er drie methoden beschreven hoe jongerenwerkers kunnen bijdragen aan de ontwikkeling van jongeren. - NJi: Online jongerenwerk: werken in de online leefwereld van jongeren (2019)
Deze handreiking richt zich op jongerenwerkers die twijfelen hoe ze het beste kunnen handelen en hoe zij kunnen aansluiten bij en werken in de online leefwereld van jongeren. - Gemeente Amsterdam: Actieplan online leefwereld van jongeren (2025–2026)
Dit actieplan beschrijft hoe de gemeente Amsterdam beter wil aansluiten bij de online leefwereld van jongeren. Het richt zich op het beschermen van jongeren, het stimuleren van verantwoord socialmediagebruik en het versterken van hun digitale weerbaarheid.
Uitdagingen van de online leefwereld
De handreikingen laten zien dat het werken in de online leefwereld van jongeren een goed begrip vereist van digitale cultuur, technologische trends en online ethiek. De online wereld brengt namelijk uitdagingen met zich mee. Denk aan cyberpesten, verslaving, hacking en nepnieuws[5,6]. Ook kan de online leefwereld de relatie tussen jeugdprofessionals en jongeren beïnvloeden. Waar zij vroeger met jongeren op een school- of speelplein in gesprek konden gaan, zijn jongeren nu online te vinden. Dat betekent dat er meer fysieke afstand is.
In dit Position Paper lees je meer over de visie van Kenniscentrum Sport & Bewegen en Trimbos-instituut op de invloed van digitaal mediagebruik op beweeggedrag onder kinderen en jongeren.
Kansen van de online leefwereld
De online leefwereld biedt kansen. Jeugdprofessionals voegen steeds vaker digitale activiteiten toe aan hun traditionele methodes om bijvoorbeeld talentontwikkeling, sociale verbinding en het ontwikkelen van een eigen identiteit te stimuleren. Het gebruik van game- en competitie-elementen uit digitale activiteiten kun je positief inzetten voor sport en bewegen. Het kan de motivatie geven die nodig is om gebruikers in beweging te krijgen[7].
Hieronder lees je meer over hoe jeugdprofessionals uit Moerdijk, Dordrecht en Eindhoven jongeren motiveren en daarmee kansen benutten.
Moerdijk: Discord om met jongeren in contact te komen
Online jongerenwerker Dirk Leijten vertelt waarom de online leefwereld belangrijk is: “De jeugd is nu juist online, dus daar kun je ze vinden in plaats van buiten op een pleintje. Online activiteiten moet je zien als middel om jongeren met vragen te ondersteunen.” Voor het benutten van de online leefwereld in het jongerenwerk is hij eerst begonnen met luisteren naar wat de jongeren zelf gebruiken. Een van de uitkomsten is het gebruik van online community-platform Discord.
“Op Discord kunnen jongeren gamen, maar bijvoorbeeld ook vragen stellen over huiswerk of zelfs het gesprek aangaan over onderwerpen zoals pesten of gamen. Daar vang ik dan weer signalen op waardoor ik een-op-een in gesprek kan gaan met jongeren die ik anders nooit had bereikt”, zegt Leijten. “Ook proberen we het gamen te vertalen naar sport en spel. Dit doen we met externe sportverenigingen of onze buurtsportcoaches. Daarbij hebben we een kanaal in Discord waarin leden over sport kunnen praten en bespreken we via streaming-platform Twitch thema’s zoals gamen en een digitale balans. De fysieke gezondheid is een belangrijk onderdeel van een gezonde digitale balans.”
Dordrecht: digitale versterking van urban sports
Gemeente Dordrecht en CityLegends werken nauw samen om de online en offline wereld met elkaar te combineren. Jimmy Hermans, mede-oprichter van CityLegends, gebruikt een urban beweegapp om jongeren in beweging te brengen. In deze app kunnen gebruikers de beste urban sportplekken leren kennen en onderling contact leggen.
“Technieken zoals gamen en social media die jongeren normaliter binnenshuis houden, halen jongeren nu juist naar buiten”, zegt Hermans. “Jongeren en andere geïnteresseerden kunnen deze app gebruiken om onderwerpen met elkaar te delen. Daarnaast krijgen wij een beeld van wat er speelt in de community. Deze inzichten worden vervolgens benut om jongeren buiten op doeltreffende wijze te ondersteunen, bijvoorbeeld door passende (sport-) faciliteiten te bieden.”
Hermans werkt hierin samen met de Dordtse urban sportregisseur Tim Verbaas. Verbaas ziet het digitale aspect vooral als een aanvulling op zijn werk: “Het digitale aspect en de data zijn fijn om te hebben, maar werk niet alleen maar vanuit je stoel. Ga ook het werkveld in.”
Eindhoven: esports als inspirator voor talentontwikkeling
Dynamo Esports Center in Eindhoven gebruikt esports om jongeren te ontwikkelen en in beweging te brengen. Gijs van Dijsseldonk, regisseur van het Dynamo Esports Center, licht toe: “Onze beweegcoaches zetten specifiek in op gaming. Ze geven mentale en fysieke training over hoe je het beste kunt omgaan met je lichaam. Denk aan de zithouding, maar ook aan het stretchen van vingers en pols. Dit geeft spelers de kans om zichzelf te ontwikkelen als speler en als persoon en geeft hen een reden om meer te leren over het nut van sporten en bewegen. We merken dat er behoefte is om jongeren meer te stimuleren op dit vlak en werken daarom samen met Eindhoven Sport.”
Terugkijken: presentaties van het Kennisevent EGG 2023
Wil je meer weten over het werken in de online leefwereld van jongeren? Bekijk dan de presentaties van Dirk Leijten, Andrea Kramp, Wesly van Acht en Gijs van Dijsseldonk en Jimmy Hermans.
Benut de online leefwereld, maar blijf scherp
De toenemende vervaging tussen online en offline biedt kansen en uitdagingen voor jeugdprofessionals om jongeren te bereiken en in beweging te krijgen. Het opent deuren voor nieuwe samenwerkingen. Omdat de online wereld ook risico’s met zich meebrengt, is het belangrijk om weloverwogen beslissingen te nemen over welke digitale wegen het meest geschikt zijn. Dit kun je doen door informatie in te winnen bij de in dit artikel genoemde ervaringsdeskundigen, gebruik te maken van bestaande hulpmiddelen zoals de handreikingen van de HvA en NJi en nieuwe projecten grondig te evalueren.
Bronnen
- Lythreatis S, Singh SK, El-Kassar AN. The digital divide: A review and future research agenda. Technological Forecasting and Social Change. 2022;175:121359. doi: 10.1016/j.techfore.2021.121359.
- Netwerk Mediawijsheid. Onderzoek Iene Miene Media 2026. Netwerk Mediawijsheid; 2026. Beschikbaar via: https://netwerkmediawijsheid.nl/wp-content/uploads/2026/03/Iene-Miene-Media-onderzoek-2026.pdf
- Netwerk Mediawijsheid. Monitor Mediagebruik 7-12 jaar: Een onderzoek naar de omgang met en gebruik van media(devices) van kinderen tussen 7 en 12 jaar, en de rol die ouders hierin spelen. Netwerk Mediawijsheid; 2025. Beschikbaar via: https://netwerkmediawijsheid.nl/wp-content/uploads/2025/10/Monitor-Mediagebruik-7-12-jaar.pdf.
- Netwerk Mediawijsheid. Sta stil en kies bewust: hoe beleven Nederlanders hun schermgebruik. Netwerk Mediawijsheid; 2025. Beschikbaar via: https://netwerkmediawijsheid.nl/wp-content/uploads/2025/11/GezondSchermgebruik-v6.pdf
- Nederlands Jeugdinstituut. Handreiking Online jongerenwerk: Werken in de online leefwereld van jongeren – Handvatten. Utrecht: Nederlands Jeugdinstituut; 2019 [geraadpleegd 18 mei 2026]. Beschikbaar via: https://www.nji.nl/system/files/2021-04/Online-Jongerenwerk-Werken-in-de-online-leefwereld-van-jongeren-Handvatten.pdf
- Manders W, Todorović D. Jongerenwerk in de online leefwereld van jongeren. Hogeschool van Amsterdam, Lectoraat Youth Spot; 2021 [geraadpleegd 18 mei 2026]. Beschikbaar via: https://pure.hva.nl/ws/files/17927391/Brochure_Jongerenwerk_in_de_online_leefwereld_van_jongeren.pdf
- Mazeas A, Duclos M, Pereira B, Chalabaev A. Evaluating the effectiveness of gamification on physical activity: systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. J Med Internet Res. 2022 Jan 4;24(1):e26779. doi: 10.2196/26779.
