Mensen meer en beter laten bewegen staat ook in de zorg steeds hoger op de agenda. Zeker omdat de zorg kampt met verschillende uitdagingen en trends. Denk aan:
- De dubbele vergrijzing: we hebben meer senioren en worden ouder.
- Stijgend zorggebruik en stijgende zorgkosten: meer mensen hebben één of meer chronische aandoeningen.
- Krapte op de arbeidsmarkt: dit probleem lijkt alleen maar groter te worden.
- Gezonde leefstijl en preventie: hier is steeds meer aandacht voor.
Over deze ontwikkelingen zijn veel beleidsrapporten verschenen, zoals De juiste zorg op de juiste plek, Passende zorg en het Integraal Zorgakkoord (IZA). Daarin komt naar voren dat we ziekte moeten voorkomen, zorgkosten moeten verminderen, de zorg moeten verbeteren en die goedkoper en dichterbij moeten aanbieden. Dat vraagt om een andere organisatie van zorg. Zorgtechnologie wordt als een van de oplossingen gezien.
Factsheet digitale beweegtechnologie voor zorgprofessionals
De factsheet digitale beweegtechnologie is gebaseerd op een overzichtsstudie van Hogeschool Utrecht (HU) in opdracht van Kenniscentrum Sport & Bewegen[1]. Het onderzoek bundelt de uitkomsten van 34 recente internationale overzichtsstudies aangevuld met grijze literatuur naar digitale beweegtechnologie binnen de zorgsetting.
Wat is beweegtechnologie?
Digitale beweegtechnologie zijn digitale tools voor het stimuleren of inzichtelijk maken van bewegen. Gebruik het bijvoorbeeld om beweeggedrag van patiënten te meten, te motiveren of te instrueren. In het overzicht vind je uitleg over de verschillende typen beweegtechnologieën.
Zeven typen beweegtechnologieën
In de hierboven genoemde factsheet onderscheiden we zeven beweegtechnologieën voor de zorgprofessionals:
- Instructievideo’s: (Live) video’s op smartphone, pc of tv die bewegingen uitleggen (bijvoorbeeld Nederland in Beweging of yoga video’s op YouTube).
- Wearables: Draagbare activiteitenmeters die beweeggedrag en voortgang monitoren (bijvoorbeeld Fitbit of Apple Watch).
- Beweegapps: Apps die bewegen stimuleren met motiverende (spel)elementen (bijvoorbeeld Ommetje of Fit met Steffie).
- Spelconsoles: Beweeggames die via lichaamsbeweging worden aangestuurd (bijvoorbeeld Xbox met Kinect).
- Extended Reality (XR): Virtuele of aangevulde werkelijkheid via een speciale bril om te bewegen (bijvoorbeeld VR-beweeggames zoals Beat Saber).
- Slimme fitnessapparatuur: Toestellen met schermen of sensoren die oefeningen leuker en laagdrempeliger maken (bijvoorbeeld interactief fietsen met een scherm).
- Robotica: Robotsystemen die bewegingen voordoen of herinneringen sturen (bijvoorbeeld Zorgrobot Zora).
Hoe effectief is beweegtechnologie?
Uit het overzichtsonderzoek blijkt dat digitale beweegtechnologie in de meeste gevallen werkt: 79% van de bestudeerde overzichtsstudies toont aan dat beweegtechnologie het gewenste beweeggedrag effectief verbetert, zoals een hoger activiteitsniveau of een beter uithoudingsvermogen[1].
Toch plaatsen onderzoekers een nuancering: de resultaten bieden geen garantie voor elke individuele situatie. Beweegtechnologieën verschillen onderling sterk, worden bij diverse doelgroepen ingezet en de mate van professionele begeleiding varieert. Een open en kritische blik blijft dus noodzakelijk.
Kansen en aandachtspunten op een rij
Hoewel de wetenschappelijke voordelen over het algemeen zwaarder wegen dan de nadelen, brengt de inzet van technologie ook specifieke aandachtspunten met zich mee:
| Kansen voor de zorgpraktijk | Aandachtspunten en risico’s |
|---|---|
| Stimuleert (meer) bewegen[2] | Veiligheid: Mogelijke risico’s op valgevaar of misselijkheid[9] (bij bijvoorbeeld VR). |
| Vergroot plezier: Gebruik van gamification verhoogt de motivatie[3-5] | Privacy: Onduidelijkheid over databeveiliging en verwerking van gezondheidsgegevens[10]. |
| Maakt gedrag inzichtelijk: Biedt objectieve data over voortgang van bijvoorbeeld stappen[6]. | Digitale kloof: Niet elke patiënt heeft de juiste digitale vaardigheden of middelen[10-11]. |
| Vergroot zelfmanagement: Patiënten kunnen zelfstandig thuis aan de slag, wat positief bijdraagt aan zelfredzaamheid en afhankelijkheid van de zorgprofessionals verminderd[7]. | Kosten en tijd: Aanschaf, onderhoud en gebrek aan vergoeding door verzekeraars[11]. |
| Verplaatst zorg naar huis: Maakt zorg toegankelijker en ontlast de professional[8]. | Kinderziektes: Technische storingen in vroege ontwikkelstadia van software[10]. |
Voor wie is het geschikt?
Digitale beweegtechnologie kan worden ingezet voor een brede groep patiënten en cliënten: van kinderen tot senioren[12-14]. Ook bij specifieke aandoeningen, zoals klachten aan het lichaam, oncologische revalidatie of hart- en vaataandoeningen, laat beweegtechnologie positieve resultaten zien[15-17].
Er is geen specifieke doelgroep aan te wijzen waarvoor het per definitie niet werkt. Wel is belangrijk extra oplettendheid te zijn bij mensen met complexe of meervoudige aandoeningen, omdat zij vaker worden uitgesloten van wetenschappelijk onderzoek.
Zes praktische tips om aan de slag te gaan
Wil je als zorgprofessional beweegtechnologie integreren in je behandelingen? Neem dan deze zes praktische stappen mee.
1. Bepaal de geschiktheid voor jouw patiënt
Ga na of de hulpvraag aansluit bij een specifieke technologie. Controleer of de patiënt over voldoende digitale vaardigheden, taalbegrip en middelen beschikt. Gebruik de Quickscan digitale vaardigheden van Pharos of de Checklist Blended Fysiotherapie van Hogeschool Utrecht.
2. Beslis samen
Overleg met de patiënt over de mogelijkheden, voorkeuren en eventuele drempels.
3. Personaliseer
Stem de technologie en jouw begeleiding af op de patiënt. Pas bijvoorbeeld het trainingsniveau, de frequentie of de feedback in de app aan.
4. Behoud oog voor de relatie
Technologie vervangt het menselijk contact niet volledig, maar ondersteunt het. Zorg voor vaste (digitale of fysieke) contactmomenten om de voortgang te bespreken en stuur bij waar nodig.
5. Bied voldoende instructie
Doe de eerste kennismaking met de tool samen in de praktijk. Laat de technologie vervolgens proactief terugkomen tijdens vervolgconsulten.
6. Benut gedragsveranderingstechnieken
Kies technologieën die gebruik maken van bewezen motiverende elementen, zoals het stellen van doelen, sociale interactie, spelelementen, pushmeldingen en inzicht in eigen resultaten[4-5, 18-19].
Conclusie
Zorgtechnologie biedt veel kansen. Tegelijk spelen er uitdagingen en is technologie niet altijd de oplossing. Een open en kritische blik is dus belangrijk. Zo organiseren je de zorg samen steeds beter – fysiek en digitaal.
Bronnen
- Slatman S, Kloek C. Kennisinventarisatie beweegtechnologie in de zorg. Hogeschool Utrecht. 2026.
- Singh B, Ahmed M, Staiano AE, et al. A systematic umbrella review and meta-meta-analysis of eHealth and mHealth interventions for improving lifestyle behaviours. NPJ Digit Med. 2024;7(1):179. doi:10.1038/s41746-024-01172-y
- Bergevi J, Andermo S, Woldamanuel Y, Johansson UB, Hagströmer M, Rossen J. User Perceptions of eHealth and mHealth Services Promoting Physical Activity and Healthy Diets: Systematic Review. JMIR Hum Factors. 2022;9(2):e34278. doi:10.2196/34278
- Conroy DE, Yang CH, Maher JP. Behavior change techniques in top-ranked mobile apps for physical activity. Am J Prev Med. 2014;46(6):649-652. doi:10.1016/j.amepre.2014.01.010
- Martín-Martín J, Roldán-Jiménez C, De-Torres I, et al. Behavior Change Techniques and the Effects Associated With Digital Behavior Change Interventions in Sedentary Behavior in the Clinical Population: A Systematic Review. Front Digit Health. 2021;3. doi:10.3389/fdgth.2021.620383
- McGarrigle L, Todd C. Promotion of Physical Activity in Older People Using mHealth and eHealth Technologies: Rapid Review of Reviews. J Med Internet Res. 2020;22(12):e22201. doi:10.2196/22201
- Rabenbauer LM, Mevenkamp N. Factors in the Effectiveness of e-Health Interventions for Chronic Back Pain: How Self-Efficacy Mediates e-Health Literacy and Healthy Habits. Telemed E-Health. 2021;27(2):184-192. doi:10.1089/tmj.2019.0301
- Mathijssen E, Lange W de, Bleijenberg N, et al. Factors That Influence the Use of eHealth in Home Care: Scoping Review and Cross-sectional Survey. J Med Internet Res. 2023;25(1):e41768. doi:10.2196/41768
- Londoño J. User Safety in AR/VR: Protecting Adults, Geraadpleegd van: [https://itif.org/publications/2023/01/17/user-safety-in-ar-vr-protecting-adults/] / op: [27 agustus 2026]
- Bhattacharya I, Patil VS, De Sousa A. Ethical issues in the use of exergames in the elderly. Glob Bioeth Enq J. 2022;10(2):75-79.
- Organization WH. Global Strategy on Digital Health 2020-2027. World Health Organization; 2025.
- Wang M, Xu J, Zhou X, Li X, Zheng Y. Effectiveness of Gamification Interventions to Improve Physical Activity and Sedentary Behavior in Children and Adolescents: Systematic Review and Meta-Analysis. JMIR Serious Games. 2025;13:e68151. doi:10.2196/68151
- Lee S, Patel P, Myers ND, Pfeiffer KA, Smith AL, Kelly KS. A Systematic Review of eHealth Interventions to Promote Physical Activity in Adults with Obesity or Overweight. Behav Med Wash DC. 2023;49(3):213-230. doi:10.1080/08964289.2022.2065239
- López-González M, Priego-Jiménez S, Lorenzo-García P, Rodríguez-Martín B, Ruiz-Hermosa A, Álvarez-Bueno C. Effect of e-Health exercise interventions on physical activity and number of steps in healthy older people: A network meta-analysis of randomised controlled trials. Public Health. 2025;247:105898. doi:10.1016/j.puhe.2025.105898
- Xiang XN, Wang ZZ, Hu J, et al. Telehealth-Supported Exercise or Physical Activity Programs for Knee Osteoarthritis: Systematic Review and Meta-Analysis. J Med Internet Res. 2024;26:e54876. doi:10.2196/54876
- Xiao K, Tang L, Chen Y, Zhou J, Yang Q, Wang R. The effectiveness of E-health interventions promoting physical activity in cancer survivors: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. J Cancer Res Clin Oncol. 2024;150(2):72. doi:10.1007/s00432-023-05546-9
- Luijk A, Mortensen SR, Hamborg TG, et al. The effectiveness of digital health interventions for the maintenance of physical activity following cardiac rehabilitation: A systematic review and meta-analysis. Digit Health. 2024;10:20552076241286641. doi:10.1177/20552076241286641
- Bergevi J, Andermo S, Woldamanuel Y, Johansson UB, Hagströmer M, Rossen J. User Perceptions of eHealth and mHealth Services Promoting Physical Activity and Healthy Diets: Systematic Review. JMIR Hum Factors. 2022;9(2):e34278. doi:10.2196/34278
- Duff OM, Walsh DM, Furlong BA, O’Connor NE, Moran KA, Woods CB. Behavior Change Techniques in Physical Activity eHealth Interventions for People With Cardiovascular Disease: Systematic Review. J Med Internet Res. 2017;19(8):e7782. doi:10.2196/jmir.7782
