Schrijf je in voor de nieuwsbrief:
Sluiten

Dit moet een buurtsportcoach weten over aanpak overgewicht bij jeugd

Artikel

Geplaatst op 11 december 2017

Wil je als buurtsportcoach of uitvoerder van sport- en beweegprojecten werken aan kwaliteit en ben je op zoek naar inspiratie voor een succesvol sport- en beweegaanbod voor jeugd met overgewicht? Kenniscentrum Sport zet drie mogelijkheden op een rij hoe je kunt werken aan een effectieve aanpak om zwaarlijvigheid bij jongeren terug te dringen.

1. Maak gebruik van een bestaande aanpak die werkt

Wie als buurtsportcoach sport en bewegen wil inzetten om overgewicht bij jongeren terug te dringen, kan gebruik maken van een verzameling erkende sport- en beweeginterventies. Je laten inspireren door een erkende interventie betekent dat je gebruik maakt van een werkwijze die door een onafhankelijke erkenningscommissie is beoordeeld op kwaliteit, effectiviteit en uitvoerbaarheid. Kenniscentrum Sport heeft sport- en beweegaanpakken voor jeugd met overgewicht voor je op een rij gezet. Alle aanpakken hebben hun nut bewezen in de praktijk en je kunt gebruik maken van een compleet stappenplan en begroting.

2. Maak gebruik van kennis over succesfactoren van interventies

Het één op één overnemen van een erkende sport- en beweeginterventie is niet altijd mogelijk. Werken volgens ‘het boekje’ is soms lastig, omdat de lokale situatie een grote rol speelt en de interventie om aanpassing vraagt. Ter illustratie is het niet noodzakelijk nieuwe samenwerkingsverbanden op te zetten, maar kunnen bestaande netwerken juist worden benut. Zonder een interventie één op één over te nemen kun je als uitvoerder van een project gebruik maken van kennis over ‘wat werkt’. Houd dan rekening met succesfactoren of ‘werkzame elementen’ van erkende sport- en beweegaanpakken. ‘‘Werkzame elementen zijn onderdelen van een interventie die ervoor zorgen dat die specifieke interventie de gewenste uitwerking heeft.’’ Ze verwijzen naar onderdelen van een aanpak die in theorie effect hebben.

Door in te zetten op de werkzame elementen vergroot je de kans op een succesvolle aanpak voor jongeren met een te hoge Body Mass Index (BMI). Let op: succesfactoren zijn geen garantie voor een effectieve aanpak. Wél zijn het bouwstenen, waarbij door professionals in de sport is nagedacht over kwaliteit, effectiviteit en uitvoerbaarheid.

Bekijk ook deze video over het gebruik van werkzame elementen, van Loketgezondleven.nl:

Kenniscentrum Sport heeft voor je uitgezocht wat goed onderbouwde en effectieve sport- en beweeginterventies met elkaar gemeen hebben. Het gaat hierbij om inhoudelijke elementen die betrekking hebben op het programma van de interventie en voortkomen uit onderzoek en literatuur. Het gaat hierbij niet om praktische elementen die betrekking hebben op de uitvoering, zoals bijvoorbeeld financiën en borging.

Succesfactoren gericht op jeugd

  • Besteed aandacht aan het samen laten sporten en bewegen van kinderen. Jongeren met overgewicht voelen zich vooral in verlegenheid gebracht als ze fysiek actief moeten zijn samen met andere jongeren die geen overgewicht hebben. Het samen laten bewegen zorgt ervoor dat lotgenotencontact ontstaat. Op deze manier ondervinden jongeren dat ze niet de enige zijn die de strijd tegen overgewicht aangaan. Tijdens groepsactiviteiten kunnen jongeren van elkaar leren en elkaar steunen.
  • Besteed aandacht aan het registreren van het gezondheidsgedrag van het kind. Het bijhouden van bijvoorbeeld een eet- en beweegdagboek is belangrijk om de reden dat begeleiders, maar ook jongeren zelf inzicht hebben in de vooruitgang die wordt geboekt. Naar aanleiding van het vastleggen van veranderingen in gedrag kan met jongeren worden besproken wat goed en minder goed gaat en tegen welke moeilijke situaties ze aanlopen. Samen met begeleiders kunnen specifieke aandachtspunten worden besproken.
  • Bespreek met het kind hoe zij gewenst gedrag in het dagelijks leven kunnen toepassen. Concrete tips voor hoe jongeren dagelijks een actieve levensstijl met voldoende beweging en minder zittende activiteiten aanhouden zijn belangrijk. Je kunt jongeren bijvoorbeeld bewust maken van het feit dat dagelijkse beweging niet alleen mogelijk is door sport, maar ook door activiteiten als fietsen, lopen en de trap nemen in plaats van de lift. Een ander voorbeeld is een sport- en beweegaanpak die jongeren informeert over een (laagdrempelig) sportaanbod in de wijk. Hierbij kun je bijvoorbeeld gebruik maken van een sociale kaart met mogelijkheden van het reguliere sportaanbod in de buurt.
  • Creëer voorwaarden zodat kinderen plezier beleven aan sport- en beweegactiviteiten. Bewegen wordt steeds vaker gezien als een verplichting omdat het gezond voor je is. Succesvolle interventies kiezen voor een benadering waarbij sport en bewegen een leuke manier van vrijetijdsbesteding is. Jongeren bewegen meer als zij het belangrijk én leuk vinden. Om plezier te vergroten is het belangrijk om een veilige omgeving te creëren. Elkaar laten uitpraten, op je beurt wachten en elkaar niet uitlachen leiden tot meer plezier aan sportactiviteiten.

Succesfactor gericht op ouders/verzorgers van jeugd

  • Zorg ervoor dat ouders/verzorgers en/of familieleden worden betrokken bij de sport- en beweeginterventie en hun kind steunen. Het betrekken van ouders kan op vele manieren, bijvoorbeeld door ze actief te laten deelnemen aan activiteiten, zoals ouderavonden en door ondersteuning te bieden bij de opvoeding van kinderen. Voorlichting, praktische oefeningen en het laten uitwisselen van ervaringen zijn enkele voorbeelden. Contact maken met ouders is belangrijk. In dit artikel lees je hoe je onderwerpen als gewicht en leefstijl bespreekbaar kunt maken.

Succesfactoren gericht op professionals

  • Betrek disciplines op het gebied van beweging, voeding en gedragsverandering bij de uitvoering van jouw aanpak. Jongeren begeleiden naar een gezonder gewicht vraagt om meer dan alleen het aanbieden van sport- en beweegactiviteiten óf het informeren van jongeren over gezonde voeding. Een aanpak die tot doel heeft overgewicht bij jeugd terug te dringen zal aandacht moeten geven aan 1. sport- en beweegstimulering, 2. een gezonder dieet en 3. gedragsverandering. Interventies die deze drie aspecten toepassen zijn succesvoller dan interventies die alleen aandacht hebben voor bijvoorbeeld sport en bewegen. Dit wordt ondersteund door onderzoek dat laat zien dat zogeheten multidisciplinaire aanpakken waar aandacht is voor voeding, beweging en gedragsverandering effectief zijn voor zwaarlijvige jongeren. Ontwikkelaars van interventies geven daarbij aan dat samenwerking en draagvlak tussen disciplines en organisaties een vereiste is. Goede interventies organiseren dan ook contactmomenten voor professionals.
  • Waarborg dat begeleiders die zich richten op voeding, beweging en gedragsverandering voldoen aan kwalificaties en opleidingsniveau. Goed onderbouwde en effectieve interventies hebben met elkaar gemeen dat zij eisen stellen aan de kwalificaties en het opleidingsniveau van de uitvoerders. Ter illustratie wordt voorlichting over gezonde voeding aangeboden door een een persoon met een afgeronde hbo opleiding diëtetiek, relevante werkervaring en/of een BIG-registratie (Beroepen in de Individuele Gezondheidszorg). Onderdelen van een interventie zoals gedragsverandering en opvoedondersteuning worden begeleid door een gediplomeerd psycholoog, pedagoog, coach of gezinsbegeleider.

3. Heb je al een bestaande aanpak? Kijk dan hoe je jouw programma in de wijk verder kunt versterken.

Misschien werk je op dit moment al met een aanpak voor jeugd met gewichtsproblemen? Dan kunnen de bovenstaande bouwstenen je helpen om jouw aanpak verder te versterken. Hoe kun je dit doen? Maak samen met sociaal- en beweegmakelaars, buurtsportcoaches, scholen, de gemeente en andere lokale uitvoerders bespreekbaar of de bovenstaande aspecten al onderdeel zijn van de aanpak op overgewicht. Maakt een succesfactor nog geen onderdeel uit van de aanpak, bedenk dan wat deze kan toevoegen en hoe je deze in de lokale situatie kunt toepassen in een bestaand programma. De werkzame elementen van een succesvol sport- en beweegaanbod helpen je om een bestaande aanpak te evalueren en te versterken door te kijken wat je al wel en nog niet doet.

Waarom is werken aan kwaliteit belangrijk?

Binnen de sport- en beweegsector wordt steeds meer waarde gehecht aan kwaliteit. Werken aan kwaliteit is van belang, omdat vaker wordt gevraagd om verantwoording van publieke middelen. Door gebruik te maken van kennis over ‘wat werkt’ kun jij als buurtsportcoach of uitvoerder aan partners in de wijk en aan de gemeente uitleggen waarom je kiest voor een bepaalde aanpak en kun je de aanpak onderbouwen.

Lees meer

Trefwoorden:
Bewaren

Geselecteerd voor jou

Praat mee

Wat is jouw mening over of ervaring met dit onderwerp? Of heb je een specifieke vraag?

Laat hieronder een reactie achter en ga in gesprek.