Schrijf je in voor de nieuwsbrief:
Sluiten

Bewegen in de openbare ruimte: met deze sociale maatregelen gaan ouderen er op uit

Artikel

Bewegen in de openbare ruimte, wat zijn de mogelijkheden? In dit artikel doen we zeven suggesties die ouderen meer sociale contacten geven en hen zo meer laten bewegen.

Wandelen om te kunnen bijkletsen

Iedere vrijdagmiddag wandelen er twaalf dames op leeftijd binnen bij het koffiehuis in Putten om met elkaar te handwerken, thee te drinken en gezellig bij te kletsen. Na afloop wandelen zij samen weer naar huis. Sociale contacten dragen zo bij aan de gezondheid van ouderen. Uit ons onderzoek Fit en vitaal, bewegen in de wijk doen wij toch allemaal blijkt ook dat contact met anderen voor ouderen een belangrijke motivatie is om te bewegen.

Sociale contacten in de buurt hebben een positief effect op de ervaren veiligheid, waardoor ouderen meer naar buiten gaan; ze hebben er ook minder stress door. Gemeenten doen er dus goed aan om, naast fysieke ingrepen in de openbare ruimte die het veiligheidsgevoel vergroten, zoals groenvoorzieningen en verkeersveiligheid, ook te investeren in sociale maatregelen om ouderen meer te laten bewegen.

Sociale maatregelen

Hieronder staan sociale maatregelen, afkomstig uit het eerdergenoemde onderzoek, die gemeenten, woonzorginstellingen en organisaties kunnen treffen om voor ouderen een beweegvriendelijke omgeving te creëren:

  • Maak centrale ontmoetingsplaatsen
  • Laat ouderen honden uitlaten
  • Maak vaste looproutes richting supermarkt
  • Moestuin als ontmoetingsplaats
  • Bied verkeerslessen aan
  • Informeer en benader ouderen persoonlijk
  • Stel wijkbeheerders aan

Maak centrale ontmoetingsplaatsen

Wanneer gemeenten centrale ontmoetingsplaatsen in de wijk creëren, zoals een dorpsplein, komt dat ouderen ten goede die sociale contacten willen aangaan en behouden. De centrale ligging van deze ontmoetingsplaatsen zorgt ervoor dat ouderen die lopend of fietsend kunnen bereiken. De meeste ouderen kunnen een afstand van 500 meter afleggen in ongeveer 10 à 15 minuten. Ouderen met een rollator hebben ongeveer een actieradius van 400 meter. Die afstand moet natuurlijk wel fysiek af te leggen zijn. 

Om centrale ontmoetingsplaatsen voor alle ouderen toegankelijk te maken, is het van belang dat er banken staan en er een openbaar toilet is. Hiermee wordt de belemmering om te bewegen door gezondheidsklachten, zoals incontinentie, (deels) weggenomen.

Laat ouderen honden uitlaten

Hondenliefhebbers kunnen soms op latere leeftijd geen hond meer verzorgen of aanschaffen. Een hondenuitlaatservice voor en door ouderen biedt daarom uitkomst. Ouderen sluiten zich aan bij een bestaande hondenuitlaatservice en gaan samen met een hondenbegeleider op pad. Dit draagt bij aan het stimuleren van het beweeggedrag van ouderen en het aangaan en behouden van sociale contacten, wat óók het beweeggedrag stimuleert. Bekijk in deze video hoe de stichting Oopoeh ouderen aan huisdieren koppelt.

Maak vaste looproutes richting supermarkt

Actief bewegen kan ook gestimuleerd worden door het principe van de Walking School Bus. Dit is een Amerikaans initiatief waarbij kinderen een vaste route naar school lopen. Dit principe valt bij ouderen toe te passen in de vorm van de Walking Grocery Bus. Hierbij lopen ouderen een vaste route naar de supermarkt. Dit stimuleert niet alleen het actieve transport bij ouderen, maar ook het aangaan en onderhouden van sociale contacten.

Moestuin als ontmoetingsplaats

Een mooie aanbeveling om het beweeggedrag van ouderen te stimuleren, is het aanleggen van een moestuin of bloementuin in de wijk. Moestuinen kunnen tegelijk dienen als ontmoetingsplaats voor andere buurtbewoners. Dit komt ten goede aan de sociale contacten en de sociale controle in de wijk, en daarmee ook aan het beweeggedrag van ouderen.

Vroeg-naoorlogse wijken beschikken vaak over saaie, onbeheerde groenvoorzieningen, die als moestuin of bloementuin te benutten zijn. Koppel bijvoorbeeld verschillende soorten groen (grasvelden, bloementuinen, bomen) aan verschillende doeleinden en functies van parken en speelpleinen. Maak gebruik van de seizoenen. Via moestuinen, schooltuinen en generatietuinen maken mensen actief kennis met voedselproductie en -consumptie. En – niet te vergeten – met andere buurtbewoners. 

Bied verkeerslessen aan

Om de mobiliteit van ouderen te verbeteren en te behouden, wordt ten slotte nog aanbevolen om een aanbod van verkeerslessen en -trainingen te ontwikkelen. Het doel daarvan is dat ouderen met meer zelfvertrouwen in het verkeer deelnemen, mobiel blijven en een kleinere kans lopen op verkeersongelukken. Natuurlijk moet tegelijk geïnvesteerd worden in fysieke maatregelen als zebrapaden of verkeerslichten die lang genoeg op groen staan. 

Informeer en benader ouderen persoonlijk

Om ouderen te informeren over de bovengenoemde activiteiten, is een persoonlijke aanpak aan te bevelen. Zo kunnen ouderen direct vragen stellen. Daarnaast kan een persoonlijke benadering een vertrouwensband creëren, wat de drempel verlaagt om aan de activiteiten mee te doen.

Stel wijkbeheerders aan

Voor deze persoonlijke benadering is een wijkbeheerder de ideale kandidaat, omdat hij veel ouderen al kent en in ieder dicht bij de buurtbewoners staat. Aanbevolen wordt te investeren in wijkbeheerders die zichtbaar, herkenbaar en op vaste tijden in de wijk aanwezig zijn. Hun taak is buurtbewoners (aan) te spreken, in de wijk rond te lopen en bereikbaar te zijn voor eventuele problemen of vragen. Wijkbeheerders stimuleren zo de sociale controle in de wijk; dat versterkt het veiligheidsgevoel in de wijk, waardoor ouderen minder schroom hebben om te bewegen in de openbare ruimte.

Meer informatie

Aan de slag met het inrichten van een beweegvriendelijke omgeving voor ouderen? Neem dan contact op met Jolanda de Zeeuw, adviseur bij Kenniscentrum Sport op het gebied van een beweegvriendelijke omgeving voor ouderen.

Reeks van 8 artikelen

Dit artikel is onderdeel van een reeks van 8 artikelen over hoe gemeenten ouderen meer kunnen laten bewegen in hun eigen omgeving. Lees ook:

  1. Zo laat je ouderen in jouw gemeente bewegen
  2. Tools voor een beweegvriendelijke omgeving voor ouderen
  3. Voordelen van een beweegvriendelijke omgeving voor ouderen
  4. Hoe de openbare ruimte ouderen belemmert, maar ook kansen biedt
  5. Openbare ruimte zó inrichten dat ouderen meer bewegen
  6. Met deze sociale maatregelen gaan ouderen er op uit
  7. Onderzoek als gemeente wat ouderen beweegt
  8. 8x best practice bewegingsprojecten ouderen
Trefwoorden:
Bewaren

Geselecteerd voor jou

Praat mee

Wat is jouw mening over of ervaring met dit onderwerp? Of heb je een specifieke vraag?

Laat hieronder een reactie achter en ga in gesprek.