Schrijf je in voor de nieuwsbrief:
Sluiten

Actief Plus: bewegen inzetten tegen eenzaamheid

Interview

Geplaatst op 20 juli 2018

Steeds meer wordt aangetoond dat bewegen kan helpen om eenzaamheid bij ouderen tegen te gaan. Actief Plus is gericht op het stimuleren van voldoende bewegen en het verminderen van eenzaamheid bij kwetsbare ouderen met een chronische aandoening. De interventie is recent in de gemeente Heerlen geïmplementeerd, en wordt nu ook in 8 andere gemeenten uitgerold. “Actief Plus levert mooie eerste resultaten bij de deelnemers op en ook de betrokken partijen in Heerlen zijn positief over de aanpak”. Kenniscentrum Sport sprak met Janet Boekhout, projectmanager Actief Plus bij de Open Universiteit en zij deelt haar ervaringen met de implementatie van Actief Plus.

Wat is Actief Plus?

Actief Plus is oorspronkelijk ontwikkeld door de Open Universiteit om het beweeggedrag van 50-plussers te bevorderen. Sinds 2015 wordt Actief Plus in het land aangeboden door gemeenten en GGD’s. Voor 65-plussers met een chronische aandoening is een variant van Actief Plus beschikbaar niet alleen gericht op beweeggedrag, maar waarbij ook vergroting van het sociale netwerk gestimuleerd wordt. Evaluaties laten zien dat deelnemers aan Actief Plus significant meer gaan bewegen en dat eenzaamheidsgevoelens beduidend afnemen.

Wat maakt de aanpak uniek?

Uniek aan Actief Plus is:

  • Computer-tailoring, waardoor iedere deelnemer een advies krijgt wat precies aansluit op zijn of haar persoonlijke karakteristieken.
  • Het is gericht op bewegen én eenzaamheidsgevoelens.
  • Mensen met een chronische aandoening ontvangen extra adviezen op maat over bijvoorbeeld het leggen van sociale contacten.
  • Dat het programma op iedere gewenste locatie en tijdstip doorlopen kan worden. Het is daarmee een laagdrempelig programma.
  • Dat het programma vooral gericht is op het stimuleren van bewegen in het dagelijks leven. Daardoor worden ouderen die minder gemotiveerd zijn om te sporten succesvol met deze interventie bereikt: hierdoor is het bereik ook hoog onder mensen met een hoge BMI, of bij mensen uit een lage sociaaleconomische klasse. Eerdere implementatie wijst op een gevarieerd bereik binnen de doelgroep wat betreft leeftijd, opleidingsniveau en mate van beperking in het bewegen.

Waarom en hoe zetten gemeenten Actief Plus in?

Gemeenten hebben sinds 2015 nieuwe taken op het gebied van werk, participatie, begeleiding en zorg, waardoor ouderen meer afhankelijk worden van de gemeente. Bevordering en ondersteuning van de zelfredzaamheid is zo een kernpunt van het ouderen- en WMO-beleid geworden van veel gemeenten. Gemeenten die te maken hebben met grote achterstanden in beweeggedrag en/of waar de eenzaamheid onder de 65-plussers hoog is kunnen met Actief Plus aan beide problemen werken. Daarnaast zijn de adviezen in de aanpak gericht op verbetering van de mobiliteit en het sociale netwerk, twee belangrijke aangrijpingspunten voor het vergroten van zelfredzaamheid.

Hoe worden alleenstaande ouderen bereikt?

De gemeente kan alle alleenstaande ouderen uitnodigen om mee te doen aan Actief Plus, of bijvoorbeeld alle ouderen in een achterstandswijk uitnodigingen: de uitnodigingen worden door de gemeente per post verzonden.

Wat zie je aan effecten in de praktijk?

De gemiddelde leeftijd van de deelnemers in Heerlen was 76 jaar, met een gemiddelde BMI van 27. Van de deelnemers gaf 72% aan een beperking te hebben bij bewegen veroorzaakt door een chronische aandoening. Dit laat zien dat het bereik onder de kwetsbare doelgroep hoog is.

In Heerlen nam het aantal deelnemers dat voldeed aan de beweegnorm toe van 25% bij de start naar 39% na 6 maanden. Eenzaamheid, gemeten met een gevalideerde vragenlijst (De Jong Gierveld & Van Tilburg, 2010) op een schaal van 0 (niet eenzaam) tot 6 (zeer eenzaam) daalde van 2.9 bij de start naar 2.2 na 6 maanden. Dit betekent dat deelnemers significant meer zijn gaan bewegen en zich beduidend minder eenzaam voelden. Behalve deze mooie resultaten bij de deelnemers waren ook de betrokken partijen erg positief over de aanpak.

Hoe heeft gemeente Heerlen het aangepakt?

Heerlen heeft alle alleenstaande 65-plussers in de gemeente uitgenodigd voor het programma: deze hebben allemaal een persoonlijke uitnodigingsbrief ontvangen. Om draagkracht te creëren voor het programma zijn andere belanghebbende partijen, zoals ouderenbonden, welzijnsorganisatie, sociale buurtteams en fysiotherapeuten van tevoren allemaal betrokken bij de aanpak. Deze netwerkaanpak heeft ervoor gezorgd dat de deelnemers via diverse ingangen kennis maakten met Actief Plus. In andere gemeenten blijkt deze netwerkbenadering ook de sleutel tot succes. Een aanjager voor het opzetten van een dergelijk netwerk is belangrijk, en ondanks dat deze aanpak natuurlijk wat arbeidsintensiever is voor gemeenten, levert het uiteindelijk wel hogere deelnamepercentages op!

Wat kan je vertellen over de kosten-baten van het project?

Onderzoek heeft laten zien dat Actief Plus kosteneffectief is (Peels et al., 2014). Dit komt vooral omdat het leidt tot een toename van de kwaliteit van leven en een afname in ziekte-incidentie, wat op de lange termijn tot een besparing van zorgkosten leidt. Veel deelnemers kunnen bereikt worden met slechts beperkte financiële middelen van de gemeente.

Wat draagt bij aan het succesvolle toepassing in de praktijk?

  1. Een actieve rol van de gemeente bij het creëren van een breed draagvlak voor de aanpak.
  2. Het benadrukken in de communicatie richting de deelnemers dat de gemeente de aanpak aanbiedt, en dat alle betrokken partijen de aanpak ondersteunen.
  3. De laagdrempeligheid om deel te nemen aan de aanpak.

Behoefte aan meer informatie?

Gemeenten of GGD’s kunnen op de website van Actief Plus kijken of contact opnemen met Janet Boekhout of 045-5762448.

Meer lezen

Literatuur

Trefwoorden:
Bewaren

Geselecteerd voor jou

Praat mee

Wat is jouw mening over of ervaring met dit onderwerp? Of heb je een specifieke vraag?

Laat hieronder een reactie achter en ga in gesprek.