Duurzame energie
Verduurzaming begint bij een bewuste en efficiënte omgang met energie. Het resultaat? Lagere energiekosten, minder CO2-uitstoot, een toekomstbestendige accommodatie en meer draagvlak bij leden en sponsors. Veel sportverenigingen nemen dan ook maatregelen om energie te besparen, op te wekken of op te slaan.
Alle finalisten van de verkiezing Sportaccommodatie van het jaar houden hun energieverbruik zo laag mogelijk. Dat doen ze onder andere door goede isolatie, duurzaam glas, bewegingssensoren voor de verlichting en tijdschakelaars voor de douches. Daarnaast zijn ze allemaal van het gas af. Zonnepanelen en elektrische warmtepompen zorgen vervolgens voor de verwarming en voor warm water op de club.
Rugbyclub Haarlem gaat nog een stap verder en heeft verticale bodemwarmtewisselaars geïnstalleerd. Daarmee wordt in de zomer warmte uit de buitenlucht in de bodem opgeslagen zodat die in de winter kan worden gebruikt voor warm douchewater en voor de verwarming. De energie die nodig is om het geheel rond te pompen, genereert de club zelf met zonnepanelen. De accommodatie van RFC Haarlem is energiepositief: er wordt meer duurzame energie opgewekt dan er wordt gebruikt.
Over Sportaccommodatie van het jaar
In 2026 deden er meer dan vijftig sportverenigingen mee aan de verkiezing voor Sportaccommodatie van het jaar. De lat ligt hoog, dus om door te dringen tot de finale moet je als sportaccommodatie meer doen dan alleen zonnepanelen neerleggen en laadpalen plaatsen. De jury keek met een brede blik naar de verduurzaming van de accommodaties. Dat deden zij op basis van vijf criteria: energie, materiaalgebruik, beheer buitenterrein, multifunctionaliteit en communicatie. Uiteindelijk bleven er vijf finalisten over en werd Rugbyclub Haarlem verkozen als winnaar.
Duurzaam materiaalgebruik
Een ander belangrijk onderdeel van de duurzaamheid van de sportaccommodatie is de manier waarop er wordt omgegaan met materialen en afval. Afvalscheiding om waardevolle grondstoffen zoals glas en plastic opnieuw te kunnen gebruiken of te recyclen is inmiddels op veel clubs wel ingevoerd. Ook de statiegeldregeling is vaak wel bekend.
Maar afval biedt sportverenigingen nog veel meer kansen. Zo heeft Sportpark Bovenmolen in Oldebroek een actie opgezet om samen met inwoners van de gemeente frituurvet, harde kunststoffen en oud ijzer in te zamelen om vervolgens te laten recyclen. Op die manier wist de club in korte tijd een groot bedrag op te halen voor de ontwikkeling van hun nieuwe accommodatie.
Bamboe is onderhoudsarm en het gaat heel lang mee. Het is ook een heel duurzaam materiaal: wordt de bamboe gekapt, dan wordt er direct nieuwe bamboe aangeplant. Die nieuwe bamboe groeit ongeveer twee tot drie meter per jaar.
Ruud Harmsen van Rugbyclub Haarlem
Ook de duurzaamheid van de materialen die in een accommodatie worden toegepast is van belang. Hergebruik allereerst zoveel mogelijk materialen van de oude accommodatie wanneer je gaat renoveren of overgaat op nieuwbouw. Maak vervolgens duurzame keuzes voor nieuwe materialen.
Zo heeft Rugbyclub Haarlem bij de renovatie van hun accommodatie veel bamboe gebruikt. Ruud Harmsen, bouwcoördinator van de club: “Bamboe is onderhoudsarm en het gaat heel lang mee. Het is ook een heel duurzaam materiaal: wordt de bamboe gekapt, dan wordt er direct nieuwe bamboe aangeplant. Die nieuwe bamboe groeit ongeveer twee tot drie meter per jaar.”
Duurzaam beheer buitenterrein
De jury keek bij de beoordeling ook naar hoe sportaccommodaties inspelen op biodiversiteit, klimaatadaptatie en gewasbescherming. Vooral Golfaccommodatie Leeuwenbergh valt hier op. Deze Haagse golfvereniging heeft bijna 45 hectare weilanden omgezet naar natuur met veel bebossing. Door deze transformatie werkt het terrein als een natuurlijke warmtebuffer voor de omgeving. Snoeitakken van knotwilgen worden verwerkt tot natuurlijke afscheidingen en beschoeiing in de baan.
Bij het groenbeheer worden geen pesticiden gebruikt, regenwater wordt opgevangen en hergebruikt en er zijn verschillende insectenhotels en vleermuiskasten. Golfaccommodatie Leeuwenbergh werkt voor de verduurzaming van haar club samen met lokale natuurorganisaties om het terrein zo natuurvriendelijk mogelijk te beheren.
Golf is begonnen als een sport in de natuur. Wij vonden het niet meer dan logisch om de natuur weer terug te brengen in de golfbaan.
Ronald Abma, bestuurslid van Golfaccommodatie Leeuwenbergh
Ook sportaccommodatie Parkschouwburg in Amsterdam sprong in het oog. Daar is een sedumdak op het clubhuis van de tennis- en korfbalvereniging aangelegd. De vetplantjes hebben weinig water nodig en kunnen goed tegen zon en warmte. Het sedumdak is energiebesparend doordat het extra isolatie geeft: in de winter blijft de warmte beter binnen en in de zomer blijft het dak koeler. Ook helpt het bij regenwateropvang en is het goed voor de biodiversiteit.
Bij Korfbalvereniging Nova in Bilthoven is er slim nagedacht over de afwatering van het terras van het clubhuis. In plaats van één grote betonvlakte, liggen er drie grote groenperken midden in het terras. Als het hard regent, kan het water via deze perkjes direct de grond in zakken. Zo vangen ze piekbuien op en houden ze het grondwater op peil.
Multifunctionaliteit
Steeds meer sportverenigingen bieden op hun accommodatie ook ruimte aan andere verenigingen en buurtvoorzieningen. Sport, onderwijs, zorg, cultuur en ontspanning komen op die manier samen op één centrale plek. Multifunctioneel dus. Dat is belangrijk, want in de strijd om vierkante meters staan sportparken vaak onder druk. Door functies toe te voegen, vergroot je de maatschappelijke waarde van je sportaccommodatie. Het zorgt voor hogere bezettingsgraden, het versterkt de sociale cohesie en ook financieel heeft het vaak voordelen.
Zo vervult de sportaccommodatie Parkschouwburg in Amsterdam een belangrijke maatschappelijke rol als multifunctionele plek waar verschillende verenigingen, een buitenschoolse opvang en diverse maatschappelijke initiatieven gebruik van maken. De locatie biedt een grote diversiteit aan activiteiten midden in de stad en haalt daarmee alles uit de beperkt beschikbare ruimte.
Warmtecollectorvelden
Een ander voorbeeld van multifunctioneel ruimtegebruik is een warmtecollectorveld. De warmteopbrengst uit een kunstgrasveld kan worden ingezet voor eigen gebruik, maar het kan bijvoorbeeld ook gebruikt worden voor de verwarming van woningen, scholen, sporthallen, wijkgebouwen en zwembaden. Ook het tapwater van deze gebouwen kan ermee worden verwarmd. Zo wordt de maatschappelijke waarde van de accommodatie nóg groter.
Communicatie
In de verkiezing telt ook mee hoe de sportaccommodaties haar leden betrekken bij de verduurzaming. En daarbij hoe successen worden gedeeld met leden, bezoekers en andere verenigingen. Communicatie is daarin cruciaal. Laten zien wat de club doet werkt aanstekelijk en enthousiasmerend. Het verbindt en trekt nieuwe leden aan. Alle finalisten zijn zich daarvan bewust en maken dan ook goed gebruik van verschillende communicatiemiddelen.
Rugbyclub Haarlem onderscheidt zich volgens de jury door de manier waarop zij verduurzaming actief binnen én buiten de vereniging stimuleert: “De jury is onder de indruk van de uitzonderlijk sterke betrokkenheid van de leden, die met veel energie en creativiteit bijdragen aan duurzaamheid. Met bijzondere challenges worden samen met alle leden concrete resultaten bereikt. Door duurzaamheid zichtbaar te maken in het beleid en de activiteiten heeft de club een hoge inspiratiewaarde voor andere verenigingen.”
Goed voorbeeld doet volgen
Met de verkiezing Sportaccommodatie van het jaar zetten NOC*NSF en Kenniscentrum Sport & Bewegen inspirerende voorbeelden in de schijnwerpers. Hiermee worden sportaccommodaties die actief verduurzamen en dit ook uitdragen beloond. Waarom? Omdat goed voorbeeld doet volgen. Omdat zij een inspiratiebron zijn voor andere verenigingen in Nederland. En omdat deze clubs actief bijdragen aan een toekomstbestendige sportsector.
De vijf finalisten van 2026 laten zien dat verduurzaming niet alleen draait om techniek, maar juist ook om het meenemen van leden, vrijwilligers en andere verenigingen.
Meld jouw eigen vereniging aan voor 2027
In 2027 organiseren Kenniscentrum Sport & Bewegen en NOC*NSF de achtste editie van Sportaccommodatie van het jaar. De winnaar ontvangt € 10.000 om hun verduurzaming voort te zetten. Wil jij met jouw vereniging kans maken op dit bedrag? Meld je club dan aan.
