Wat gebeurt er in je lichaam bij bewegen?

Beweging is samentrekking van spieren

De basis van iedere vorm van beweging is het samentrekken van de spieren. Zonder die samentrekking kunnen wij niet leven. Denk maar aan het hart; dat is een spier die doorlopend in beweging is. Dus zelfs als we stil zitten of slapen, zijn er spieren in ons lichaam aan het werk.

Om te kunnen samentrekken, hebben de spieren energie nodig – en die maken ze in principe zelf. Als we heel ver inzoomen in de spier, ontdekken we namelijk hele kleine energiefabriekjes: de mitochondriën. Deze fabriekjes zorgen ervoor dat de brandstof die ons lichaam binnenkrijgt, wordt omgezet in bruikbare energie voor de spier. Maar deze fabriekjes hebben één belangrijke voorwaarde: ze werken alleen als er genoeg zuurstof is. Brandstof halen we uit ons eten en zuurstof halen we uit de lucht om ons heen.

De reis van brandstof en zuurstof naar je spieren 

Zuurstof wordt uit de lucht gehaald door onze longen. De longen geven de zuurstof door aan het bloed. En ons hart pompt dat bloed – met de zuurstof – vervolgens via bloedvaten naar je spieren. In je darmen wordt de brandstof uit je eten gehaald. De darmen geven de brandstof af aan het bloed. En het bloed vervoert de brandstof vervolgens naar de spieren. 

Wat gebeurt er als je gaat bewegen?

Zoals uitgelegd: je spieren zijn doorlopend aan het werk. Maar voor echte beweging hebben de spieren méér energie nodig. Er moet dus ook meer brandstof en meer zuurstof via het bloed naar de spieren toe. Dat betekent dat zowel het hart als de longen harder moeten werken.

Hart, bloedvaten en bewegen

Het hart gaat tijdens het bewegen sneller kloppen. Dit zorgt ervoor dat er vaker en meer bloed naar de spieren gaat. Zo worden de spieren dus voorzien van zowel meer zuurstof als meer brandstof. Naast dat het hart harder werkt om de spieren van bloed te voorzien, gebeurt er nog iets slims: de verdeling van bloed over het lichaam verandert namelijk. Tijdens bewegen gaat 80% van het bloed naar de spieren, terwijl dat in rust maar 20% is. 

Longen en bewegen

Je ademhaling versnelt tijdens bewegen, om zo voldoende zuurstof uit de lucht te kunnen halen. Herken je het gevoel dat de eerste minuten van een inspanning vaak zwaar voelen? Dit komt omdat het tijd kost om je ademhaling op de juiste snelheid te krijgen. Zodra de ademhaling de juiste snelheid heeft, kun je het gevoel krijgen dat je in een ‘flow’ zit. 

Aanpassingen van je lichaam

Er gebeurt dus veel in het lichaam tijdens bewegen. Maar wat zijn de effecten van bewegen op het lichaam op de lange termijn? Ons lichaam is gemaakt om zichzelf aan te passen. 

• Spieren kunnen steeds meer kracht leveren, doordat ze efficiënter samentrekken en sterker worden. 
• Ook het hart wordt sterker; het pompt meer bloed rond tijdens een hartslag. Dit zorgt ervoor dat de hartslag in rust naar beneden gaat. 
• Het lichaam verbetert in het opnemen van zuurstof en brandstof, zodat dit sneller naar de spieren gaat. 
• Daarnaast verbetert de circulatie van het bloed naar de spieren. Er ontstaan meer bloedvaten in de spieren en de verdeling van het bloed wordt beter geregeld.

Door al deze aanpassingen gaat bewegen steeds makkelijker en de gezondheidsvoordelen nemen toe.

Blijf het lichaam nieuwe beweegprikkels geven 

Het lichaam heeft steeds opnieuw een prikkel nodig om te zorgen dat bovenstaande aanpassingen blijven plaatsvinden. Wil je fitter en sterker worden? Maak het bewegen dan steeds een stapje intensiever, langer of kies eens een andere vorm van bewegen. Deze aanpassing van het lichaam werkt overigens twee kanten op. Stop je met bewegen of ga je minder intensief bewegen, dan worden de spieren ook weer minder sterk en gaat het bewegen langzaam weer moeilijker. 

Beweeg jij voldoende?

Ben je benieuwd of je voldoet aan de beweegrichtlijnen? De Beweegrichtlijnentest helpt je inzicht te krijgen in je huidige beweeggedrag. Na enkele vragen verschijnt het resultaat of je op dit moment aan de beweegrichtlijnen voldoet, zowel op het vlak van matig intensieve beweging en spier- en botversterkende activiteiten. Hoe je spier- en botversterkende activiteiten doet, lees je in dit artikel of in de Oefengids spier- en botversterkende activiteiten van Kenniscentrum Sport & Bewegen.

Human capital model 

Het Human Capital Model laat zien dat sporten en bewegen op veel vlakken effectief zijn. Het model benoemt meer dan 80 effecten van sporten en bewegen. Die zijn ingedeeld op basis van zes kernwaarden: fysiek, emotioneel, sociaal, persoonlijk, intellectueel en financieel. Kenniscentrum Sport & Bewegen heeft een interactief Human Capital Model ontwikkeld. Daarin vind je per effect een omschrijving, relevante artikelen, erkende interventies en producten.