Een financiële prikkel is een beloning in geld of waarde die mensen motiveert om (meer) te sporten of bewegen. Dit kan bijvoorbeeld via geldprijzen, kortingen of tegoedbonnen. Soms is de beloning afhankelijk van deelname of prestatie, terwijl het in andere gevallen gaat om het makkelijker of goedkoper maken van bewegen. Deze prikkels kunnen gericht zijn op verschillende mensen in de maatschappij, zoals mensen die nog weinig sporten of juist professionele sporters.
Financieel belonen als motivatie
Meer weten over financieel belonen als motivatie voor gezond gedrag? Lees dan het artikel Hoe werkt (financieel) belonen als motivatie voor gezond gedrag? Hierin lees je meer over wat financieel belonen is en hoe dit werkt.
Starten lukt vaker, volhouden vraagt meer
Belonen helpt vooral bij mensen die nog weinig intrinsieke motivatie hebben om meer te sporten en bewegen: het verlaagt de drempel om te beginnen. Maar als de prikkel stopt, valt een deel terug. Dat effect was al bekend. Een nieuwe toevoeging hieraan is dat volhouden beter lukt als je vanaf het begin ook aan plezier, betekenis en routine werkt. En de prikkel slim afbouwt in plaats van abrupt stopt.
Begeleiding maakt het verschil, vooral in de startfase
Het voeren van korte, motiverende gesprekken in combinatie met een beloning helpen om sporten en bewegen op gang te brengen. Onderzoek liet dit al zien: vouchers in combinatie met motiverende gesprekken gaven het beste start-effect, maar zonder vervolgondersteuning ebt het weg. Dat benadrukt het belang van begeleiding tijdens en na de prikkel[1].
Let op bij al gemotiveerde doelgroepen
Voor mensen die al graag sporten en bewegen, kan een extra beloning de motivatie verschuiven van ‘ik wil’ naar ‘ik moet voor de beloning’. Als die prikkel vervolgens verdwijnt, bestaat het risico dat juist het belangrijkste element ‘het plezier’ ook verdwijnt.
Eenvoud en toegankelijkheid zijn cruciaal
Regelingen met weinig stappen, duidelijke voorwaarden en lage administratieve last bereiken meer mensen met een lagere sociaaleconomische positie (SEP). Complexe aanvragen of fiscale constructies kunnen verschillen tussen mensen met een lagere- en hogere SEP onbedoeld vergroten.
Voorbeelden die drempels verlagen zijn rechttoe-rechtaan vouchers, gratis proeflessen of een automatische korting aan de kassa. Onderzoek en praktijkervaringen laten zien dat juist bij mensen met een lagere SEP simpele voucherregelingen kansrijk zijn[2].
Vijf tips voor het ontwerpen van een succesvolle prikkel
Op basis van deze nieuwe inzichten kun je als professionals aan de slag met deze vijf tips:
1. Maak het simpel
Creëer niet meer dan twee tot drie stappen voor mensen om mee te doen. Maak ook een simpel inschrijfformulier en biedt hulp online en offline aan. En werk waar mogelijk met automatische toekenning van de korting via de sportaanbieder.
2. Leg de focus op succesverhalen en oplossingen
Begeleiding is essentieel. Neem dit dus ook mee aan de voorkant en plan enkele (online of offline) check-in momenten in met deelnemers. Focus hierbij op succesverhalen, maar houdt oog voor belemmeringen en hoe deze op te lossen zijn. Denk als begeleider vooraf na over vervolgopties voor als de periode van de financiële beloning voorbij is.
3. Betrek de fysieke omgeving
Betrek ook de omgeving van de deelnemer bij het stimuleren van sport en bewegen. Combineer dit met praktische maatregelen die deelname makkelijker maken. Denk bijvoorbeeld aan de afstand tot de sportlocatie en aan het afstemmen van lestijden op school- of werktijden.
4. Inventariseer financiële regelingen bij de werkgever
Soms kun je via een werkgever gebruikmaken van regelingen die sporten en bewegen goedkoper maken, zoals het leasen van een fiets of een korting op een sportabonnement. Dit kan helpen om belemmeringen te verkleinen.
5. Bouw de prikkel af, bouw de motivatie op
Denk goed na over hoe aantrekkelijk de beloning is en wat het effect kan zijn van het wegvallen van de prikkel. Kondig vanaf de start aan hoelang de afbouw van de prikkel zal zijn (bijvoorbeeld 8 tot 12 weken). Focus hierbij op: plezier, sociale steun en het opbouwen van gezonde routines. Dit bouwt motivatie op.
Financiële prikkels in de praktijk
In de sport- en beweegpraktijk zien we verschillende varianten van financiële prikkels.
- Financiële regelingen zoals, het aanbieden van een stadspas voor mensen met een laag inkomen. Bijvoorbeeld de U-pas in Utrecht of een vergoeding van contributie en materialen via het Jeugdfonds Sport en Cultuur.
- Korting bij meer workouts bij een sportschool of korting op een sportschoolabonnement of verenigingslidmaatschap via de zorgverzekeraar.
- Het aanbieden van een gratis sportpas voor jongeren in de Waadhoeke.
- Gratis sporten in een preventiecentrum voor mensen met afstand tot de arbeidsmarkt en een laag inkomen, via het programma Fitness Loont.
- Beloningsprogramma’s met apps waarin je punten ontvangen voor fysieke activiteiten. Hiermee spaar je voor vouchers voor bijvoorbeeld het zwembad, supermarkt of zorgverzekering. Voor de videoserie #Gamechangers ging Sportinnovator in gesprek met een van de aanbieders. Andere voorbeelden van deze apps zijn:
- Champ
- Dikverdiend
- Fitcoins
- FitterUp in samenwerking met Healthcoin
Meer lezen?
- Wil je meer weten over gedragsveranderingstechnieken die je kan toepassen in jouw ondersteuning? Lees dan het E-book beweeggedrag veranderen.
- Bekijk meer informatie over het onderzoek op de pagina van Sports Pricing Research to INcrease The Sport participation (SPRINTS).
Bronnen
- Harland, J., White, M., Drinkwater, C., Chinn, D., Farr, L., & Howel, D. (1999). The Newcastle exercise project: a randomised controlled trial of methods to promote physical activity in primary care. Bmj, 319 (7213), 828-832.
- Hoogendoorn, M. P., De Hollander, E. L., & RIVM. (2016). Belemmeringen en drijfveren voor sport en bewegen bij ondervertegenwoordigde groepen. In RIVM Briefrapport 2016-0201 (pp. 2–79). RIVM.
- Beweeggedrag veranderen: vijf modellen als basis.
