Basisschool La Res is een (top)sportvriendelijke school waar sport en bewegen een belangrijke rol spelen. Alle groepen, inclusief groep 1 en 2, krijgen twee keer per week bewegingsonderwijs van een vakleerkracht. Er is aandacht voor zowel motorisch kwetsbare kinderen als sporttalenten. Het gebouw aan de Rozenstraat stamt uit 1928, is grondig gerenoveerd en huisvest nu ongeveer 270 leerlingen in groep 1 tot en met 5. Voorschoolse/buitenschoolse opvang van Humankind, een peuterspeelzaal, kinderdagverblijf en gymzaal zijn direct verbonden met de school. Zelfs de wijkcommissie heeft een plek in het gebouw. De bovenbouwleerlingen zitten dichtbij in de buurt op locatie Watertoren.
In 2024 werd het schoolplein heropend na een volledige make-over met buurtbewoners en andere betrokkenen. Het resultaat is een groen, uitnodigend buurtplein dat intensief wordt gebruikt door zowel leerlingen als kinderen in de wijk. Het herplante en uitgebreide tiny forest is nu ongeveer zo groot als een tennisbaan. Het trekt vlinders, vogels en kleine zoogdieren aan en nodigt kinderen uit om te spelen.
Serie over open schoolpleinen
De ruimte voor sport, spelen, bewegen en ontmoeten staat onder druk. Schoolpleinen kunnen een belangrijke speel- en ontmoetingsplek voor de buurt vormen, en daarmee bijdragen aan een betere benutting van de openbare ruimte, meer sociale cohesie in de buurt en meer ontwikkelingskansen voor kinderen. Maar hoe zorg je voor slim ruimtegebruik van jouw schoolplein, en tover je die om tot een buurtplein? In deze serie lees je hoe schoolpleinen – in grote en kleine gemeenten en stedelijke en minder stedelijke gebieden – zijn opengesteld voor de buurt.
- Deel 1: Dussen
- Deel 2: Nijmegen
- Deel 3: Lelystad
- Deel 4: Enschede
Hoe kwam het huidige plein tot stand?
Alles begon zes jaar geleden tijdens een teamvergadering, toen Bastiaan (vakleerkracht gym) en Susan (leerkracht en ouder van drie leerlingen) zeiden: ‘We moeten wat met ons plein’. In de gymzaal organiseerden ze een eerste overleg met vertegenwoordigers van gemeente, jongerenwerk, leerkrachten en directie. Wouter, van wijkcommissie Laares, was daar toen nog niet bij, maar sloot later aan.
“De groep is tijdens het proces steeds groter geworden, tot uiteindelijk zo’n 25 betrokkenen”, vertelt directeur Lisette. “Bastiaan en Susan waren de kartrekkers om iedereen iedere keer bij elkaar te brengen.” Bastiaan: “Het was zoeken om de juiste mensen vinden. Voor ons is het onbekend terrein; we wisten weinig over beleid, groen en subsidiemogelijkheden. We hebben geluk gehad met mensen die ons hebben geholpen.”
De indeling van het plein maakte het niet eenvoudig. “Ongeveer de helft van de grond is van de school en het asfalt midden op het plein is van de gemeente”, legt Bastiaan uit. “Hierdoor was het plein al opengesteld voor de buurt. Bij de plannen was direct duidelijk: wat we ook gaan doen, het plein moet openbaar blijven. Het is meer een buurtplein dan een schoolplein.”
Na een traject met verschillende ontwerpers kwam groenbedrijf Donker Groen met een haalbaar ontwerp: minder asfalt, meer verschillende speelzones en opsplitsing van het grote voetbalveld in twee velden. Lisette: “In totaal hadden we iets meer dan een ton nodig. 75% van dit bedrag kwam van het bestuur van de school, gemeente Enschede en de Rabobank. Daarnaast heeft de wijkcommissie een enorm bedrag bijgedragen. De rest hebben we bij elkaar gekregen met creatieve sponsoracties.”
Hoe ga je om met vandalisme?
De Laares ligt tussen drukke wegen en een spoorlijn; kinderen gaan niet makkelijk zelfstandig naar een andere wijk. Susan: “De laatste jaren is het hier volgebouwd. Met de nieuwbouw veranderde de bevolkingssamenstelling, met wat sociale huur maar vooral koop.” Over de leerlingen zegt Lisette: “We hebben een gemixte populatie; onze leerlingen komen ook uit omringende wijken omdat ouders bewust voor onze school kiezen. Als school zijn we een afspiegeling van de maatschappij.”
In de pauzes is het hek dicht, voor de veiligheid van de leerlingen. “Na schooltijd is het open en zijn er altijd kinderen”, ziet Bastiaan. “Ook met slecht weer zijn de voetballers er wel.” Vandalisme op het plein valt mee. Susan: “Veel jongeren in de wijk zijn als oud-leerlingen betrokken geweest bij de vernieuwing en zien het nog steeds als ‘hun’ plein. Leerlingen die plattegronden hebben getekend, zitten nu in de tweede klas van de middelbare school.”
Bastiaan denk dat ook meespeelt dat het plein vrij zicht heeft vanaf de straat en omliggende woningen. “In het ontwerp is bewust gekozen voor deze openheid, ook voor overzicht tijdens de pauzes.” Maandagochtend moet de school wel vaak een rondje maken over het plein om op te ruimen: lege blikjes, chips, sigarettenpakjes, soms een kapot flesje. Na oud en nieuw belt de school de gemeente om vuurwerkresten op te ruimen. De gemeente leegt ook de afvalbakken, die naar ontwerp van de leerlingen zijn beschilderd als graffiti-monsters. Dat maakt het leuker om afval weg te gooien.
Hoe organiseer je onderhoud en samenwerking?
Vanaf het begin zijn leerlingen, ouders en buurtbewoners actief betrokken bij de plannen. Zo werden tegels gewipt en schoongemaakt door buurtbewoners en ouders. Susan: “Leerlingen helpen nu ook met onderhoud van het plein. We hebben hiervoor een kar met bezems en gereedschap. Om de beurt gaat een klas aan de slag op het plein, bijvoorbeeld met onkruid wieden. Dat is ook leerzaam voor ze.”
De twee asfalt-sportveldjes zijn op papier nog steeds eigendom van de gemeente en vragen weinig onderhoud. Voor groot groenonderhoud huurt de school vier keer per jaar een sociale groenonderhoudsdienst in. Bastiaan: “Af en toe laten we ze extra komen. Bijvoorbeeld voor het plantfeest, waarbij we samen bollen hebben geplant. Die maken het plein in het voorjaar vrolijk en kleurrijk.”
Hoe zorg je voor veiligheid en verduurzaming?
Wouter: “De wijk staat bekend om hittestress in de zomer. Ook zijn er vaak problemen met waterafvoer. In de zomer was het plein een grillplaat. Asfalt warmt enorm op. Naast een fijne en veilige openbare speelplek voor kinderen, was dit voor ons een thema om het plein te vergroenen.” De bomen en struiken zorgen voor schaduw, biodiversiteit (vlinders, vogels, bijen, kleine zoogdieren) en minder geluidsoverlast doordat het groen sport- en spelgeluiden dempt.
Bij de aanleg is gekozen voor stevig materiaal dat lang meegaat. Bastiaan: “Dat kost meer, maar gaat ook langer mee. We hebben bovendien budget gereserveerd voor toekomstige wensen. Kinderen willen graven en we denken aan meer zand en iets met water.” Dat betekent ook meer zand ín de school. “Kleuters dragen nu al slofjes in de klas”, zegt Bastiaan. Lisette voegt toe: “Ouders zijn positief en weten dat kinderen niet hun mooiste kleren moeten aantrekken naar school.”
Wat levert het op voor wijk en school?
Lisette ziet duidelijke voordelen: “Het plein biedt nu veel mogelijkheden voor verschillende activiteiten en beweegvormen. Leerkrachten geven buiten les in bewegend leren, bijvoorbeeld rekenles. We hebben hiervoor ook een geschikte plek, met tribune.” Tijdens pauzes, na schooltijd en op de bso zijn er vaak activiteiten van Fit & Fun (onderdeel van Humankind, voor kinderopvang en -ontwikkeling). Bastiaan: “Met lessen bewegingsonderwijs, pauzesport, bewegend leren hebben leerlingen meerdere beweegmomenten per week.”
Na schooltijd zijn er altijd kinderen op het plein; ook bovenbouwleerlingen van de andere locatie komen er graag. Daarnaast zijn er buurtactiviteiten als Halloween met een ranja-stand op het plein en een picknick. Susan: “Die buurtpicknick was een succes met een grote opkomst. Eigenlijk zouden we dat elk jaar moeten doen. Het plein nodigt uit om iets te organiseren.”
Andere scholen komen nu kijken naar het plein, IVN Natuureducatie toont interesse in het (grand) forest en bij de opening was pers aanwezig. Wouter merkt de impact in de wijk: “Het plein wordt meer benut dan voorheen. Ik heb maar één klacht gekregen, namelijk dat er te veel wordt gespeeld en ouders hun kinderen moeten ophalen voor het eten.”
Praktische tips voor gemeenten en scholen
- Denk in kansen en maak een plan, ook als de financiering nog niet rond is.
- Zorg voor kartrekkers: doorzettingsvermogen en continuïteit zijn cruciaal.
- Werk samen met wijkcommissie, ouders, jongerenwerk en gemeente.
- Betrek leerlingen in het ontwerp en onderhoud voor meer gevoel van eigenaarschap.
- Combineer professioneel (groen)onderhoud met educatief pleinwerk.
- Kies voor duurzame, stevige materialen en reserveer budget voor de toekomst.
- Bedenk dat een plein nooit af is en dat extra inzet en onderhoud nodig blijft.
Lees meer
- Meer informatie over een beweegvriendelijke omgeving vind je op de Themapagina beweegvriendelijke omgeving
- Neem voor meer inspirerende voorbeelden een kijkje in de Atlas Beweegvriendelijke Omgeving, of voeg daar direct jouw schoolplein als mooi voorbeeld toe.
- Wil je aan de slag met het vernieuwen en vergroenen van jouw schoolplein? Lees dan meer over het project Gezonde schoolpleinen van IVN Natuureducatie en Jantje Beton.
