Sluiten

Sociale impact van sport en bewegen; SROI ervaringen uit de UK

Artikel

Publicatiedatum 1 april 2019

Voor bedrijven die investeren is het gebruikelijk om na te denken over de (verwachte) Return On Investment (ROI). Met andere woorden: hoeveel euro’s levert het project uiteindelijk op in verhouding tot de kosten. Voor maatschappelijke investeringen zoals de bouw van sportaccommodaties, ondersteuning van verenigingen of de inzet van buurtsportcoaches worden er geen euro’s terugverdiend. Dat is ook helemaal niet het doel van deze publieke uitgaven. Maar er is wel behoefte om te weten wat de sociale opbrengsten ervan zijn. Daarvoor is de Social Return On Investment (SROI) methode misschien interessant. Wat weten we tot nu over deze methode en het gebruik ervan?

Kenniscentrum Sport zet zich in om het inzicht in de effecten van sport te vergroten. In 2017 verscheen daarom het rapport ‘de sociaaleconomische waarde van sport en bewegen’. Daaruit wordt duidelijk dat als iemand aan de beweegnorm gaat voldoen dit ook een positief algemeen maatschappelijk effect heeft, vooral op het gebied van arbeidsproductiviteit en gezondheid. Het rapport ging niet in op de kosten die hiervoor gemaakt zijn. Idealiter zou je van elke investering de kosten tegenover de baten willen zetten. Maar omdat op lokaal niveau vaak weinig informatie is over welke investering nu precies leidt tot welk resultaat en effect, moet je soms wat uitzoomen. Dat is waar de SROI methode om de hoek komt kijken.

De Social Return on Investment (SROI) methode

De SROI kan laten zien hoe waardevol investeren in sport en bewegen is. Deze methode volgt een aantal stappen:

  1. Afbakening van het project
  2. Stakeholders (alle partijen die worden beïnvloed of bijdragen aan het resultaat van het project) en hun bijdrage identificeren
  3. Indicatoren vaststellen om effecten meetbaar te maken
  4. Impact bepalen: in welke mate zijn de effecten toe te schrijven aan het project?
  5. Maatschappelijke waarde berekenen (dit levert een bepaalde verhouding op waarbij een ratio boven de 1 een positieve SROI betekent)
  6. Rapporteren en gebruiken uitkomsten

Een SROI neemt dus alle kosten van een thema in een gekozen gebied en plaatst deze tegenover alle relevante en wetenschappelijk aanwijsbare opbrengsten. Met andere woorden: alle kosten en alle baten worden op een hoop gegooid. Dit omdat vaak niet goed is vast te stellen wat nu zorgt voor welk effect. Waren het de buurtsportcoaches die ervoor zorgden dat veel ouderen gingen bewegen, of was het de nieuwe beweegroute en de sterke verenigingen waar ze lang geleden actief waren? De causaliteit (oorzaak) is moeilijk vast te stellen, maar we zien bijvoorbeeld wel dat deze ouderen bewegen en dat dit van waarde is voor onze samenleving. Dus nemen we alle kosten die logischerwijs daarmee samenhangen mee.

Dit is meteen ook de belangrijkste beperking van de methode. Wat je wel en niet meeneemt, is van grote invloed op de uitkomsten. Bovendien weten we op basis hiervan wat de return is, maar niet of meer investeren in dit thema nu nog zinvol is. Een hoge SROI ratio doet vermoeden dat je hierin meer moet investeren, maar dat hoeft niet het geval te zijn. Je weet namelijk niet welke van de vele investeringen nu hebben gezorgd voor deze opbrengsten, waardoor toekomstige euro’s misschien wel helemaal geen extra waarde opleveren. Dit zou je dan bij een volgende meting terugzien in een slechtere SROI ratio.

Lees meer over de werkwijze van het instrument, hoe het gebruikt wordt, de bijzonderheden en diverse bronnen (handleidingen en voorbeelden).

Sociale opbrengsten van sport en bewegen in Engeland

In Engeland hebben de wetenschappers van de Sheffield Hallam Universiteit een methode ontwikkeld om de SROI voor sport en bewegen te berekenen. De investeringen worden gedaan door landelijke en lokale overheid, sporters/deelnemers zelf, vrijwilligers, sportorganisaties en onderwijsinstellingen.

Ze bestaan voornamelijk uit geld, maar ook uit (vrijwilligers)tijd en worden op een waarde van 23,46 miljard pond geschat. Verreweg het grootste deel (90%) van de investeringen zijn private middelen: de bijdrage van sporters en vrijwilligers (zie figuur 1).

De investeringen en opbrengsten van sport en bewegen in het Verenigd Koninkrijk.
De investeringen en opbrengsten van sport en bewegen in Engeland.

De opbrengsten (44,75 miljard pond) zijn op hoofdlijnen te scharen onder gezondheid (verminderd risico op hartziekten en beroertes, borst- en darmkanker, diabetes type 2, dementie en zelf ervaren goede gezondheid), sociaal (minder criminaliteit, verbeterd welbevinden en sociaal kapitaal) en onderwijs (betere prestaties, meer salaris). De grootste opbrengst is echter het verbeterd welbevinden (68%). Vooral de kwaliteit van ons leven wordt beter als we gaan sporten en bewegen.

De Social Return on Investment komt hiermee uit op 1,9. Oftewel elke geïnvesteerde pond levert 1,9 pond op aan waarde in de Engelse samenleving. Ter indicatie kunnen we in deze SROI nog inzoomen op de publieke of private elementen. Ervan uitgaande dat de overheidsinvesteringen gericht zijn op het genereren van gezondheids-, criminaliteit- en onderwijsvoordelen, zou je kunnen zeggen dat de 2 miljard pond aan overheidsuitgaven samenhangen met 6,5 miljard pond aan opbrengsten. Dat is dus een SROI van 3,2. De private investeringen (tijd en bestedingen) zijn ongeveer goed voor 21,5 miljard pond en leveren de deelnemers zelf ongeveer 38 miljard pond aan waarde op. Dat is een SROI van 1,8.

Sociale opbrengsten van sportaccommodaties in Sheffield

De Investeringen en opbrengsten van Sheffield City Trust (SCT/SIV), één van de eerste ‘not-for-profit’ organisaties in Engeland.
De Investeringen en opbrengsten van Sheffield City Trust (SCT/SIV), één van de eerste ‘not-for-profit’ organisaties in Engeland.

Ook op lokaal niveau is deze SROI methodiek van de Sheffield Hallam University toegepast. Sheffield City Trust (SCT/SIV), één van de eerste ‘not-for-profit’ organisaties in Engeland, exploiteert indoor- en outdoor sportaccommodaties, maar ook een aantal theaters in de stad. Het totaalaantal bezoekers per jaar is ruim 5 miljoen, met per week 9.000 deelnemers aan begeleide activiteiten.

Ook hier zijn de investeringen en de opbrengsten naast elkaar gezet met dezelfde methode. Dit leidde tot een SROI van 1,2, oftewel elke geïnvesteerde pond levert 1,20 aan waarde op in Sheffield. In de afbeelding wordt tevens een uitsplitsing naar een maatschappelijke en individuele waarde zichtbaar.

Investeringen in sport en bewegen van (groot) Londen

Tot slot zijn de wetenschappers van Sheffield Hallam University aan de slag gegaan in (groot) Londen. Deze studie laat zien dat ook op regionaal niveau elke pond investeren in sport en bewegen waardevol is. De onderstaande impactkaart maakt duidelijk hoe de investeringen van overheden (paars) samenhangen met de private kosten en uitkomsten in termen van sporparticipatie en vrijwilligerswerk (oranje) en leidt tot sociale en gezondheidseffecten (groen).

Impactkaart van investeringen en opbrengsten op regionaal niveau in Engeland.
Impactkaart van investeringen en opbrengsten op regionaal niveau in Engeland.

Het totaal aan investeringen in Londen (2015/2016) komt neer op 5,9 miljard pond, met als grootste deel wederom de private middelen (5,1 miljard) en een klein deel aan publieke (0,8 miljard) middelen. De opbrengsten zijn verdeeld op ‘subjectief welbevinden’ (5 miljard), gezondheid (0,5 miljard), individuele ontwikkeling (0,2 miljard) in de vorm van educatie en maatschappelijke ontwikkeling (3,1 miljard), in de vorm van sociaal kapitaal en minder criminaliteit. Afgerond komt dit op een totaal van 8,8 miljard pond. Delen we deze opbrengsten door de investeringen dan komen we op een SROI van 1,5. In Londen levert dus elke pond die wordt geïnvesteerd in sport en bewegen 1,5 pond op.

Hoe nu verder?

De Social Return on Investment (SROI) is een geschikt instrument om een bepaald thema op de kaart te zetten en meer inzicht te krijgen in de sociale opbrengsten. Het uitvoeren van een dergelijke studie is nog best een uitdaging doordat je goed moet bepalen welke kosten en opbrengsten je meeneemt en hoe de sociale effecten zich vertalen naar euro’s. Door meerdere studies op dezelfde manier uit te voeren, lokaal of in een tijdsreeks, krijg je echter wel inzicht in wat werkt en hoe je het beleid beter kunt inrichten om meer opbrengsten te genereren.

Dit type onderzoek kan dus ook Nederlandse gemeenten ondersteunen bij het integraal vormgeven van hun beleid en de verantwoording hiervan. In essentie draait het dan om de volgende vragen:

  1. Wat levert de gemeentelijke bijdrage aan sport en bewegen op aan sociale opbrengsten?
  2. Wie draagt er verder bij en wie profiteert er van de opbrengsten?
  3. Hoe kan (de SROI van) het gemeentelijke sportbeleid verder geoptimaliseerd worden?

Deze vragen staan centraal in het onderzoek dat Rebel Group en het Mulier Instituut nu in opdracht van Kenniscentrum Sport uitvoeren. De gemeenten Amersfoort, Vlaardingen en Noordwijk werken mee aan dit onderzoek als casus gemeenten, waarvan in het tweede kwartaal de resultaten verwacht worden.

Trefwoorden:
Bewaren

Geselecteerd voor jou

Praat mee

Wat is jouw mening over of ervaring met dit onderwerp? Of heb je een specifieke vraag?

Laat hieronder een reactie achter en ga in gesprek.