Sluiten

Samen buitenspelen door kinderen met en zonder beperking, hoe regel je dat?

Artikel

Publicatiedatum 28 mei 2020

Buitenspelen is heerlijk, leuk en leerzaam, ook voor kinderen met een beperking. Bij buitenspelen doe je nieuwe ervaringen op. Je ontdekt je fysieke mogelijkheden, je leert problemen oplossen en je ontwikkelt sociale en emotionele vaardigheden. Je sluit vriendschappen, je maakt ruzie en je legt dat weer bij. Juist door samen te spelen leer je vaardigheden die je overal in je leven kunt gebruiken. Hoe faciliteren en stimuleren gemeenten en speeltuinverenigingen samen buitenspelen?

Het is niet vanzelfsprekend dat kinderen met een beperking makkelijk in hun eigen wijk kunnen buitenspelen. Het schoolplein van het speciaal onderwijs is meestal prima ingericht voor buitenspelen, maar veel kinderen met een beperking wonen verder van school af. ‘Gaan we naar de speeltuin?’, roept menig kind. Ook een kind met een beperking wil dat.

Toegankelijkheid speeltuinen

Speeltuinen zijn vaak slecht toegankelijk voor kinderen die een rolstoel gebruiken, moeite hebben met lopen of slecht kunnen zien. Ook zijn niet alle speeltoestellen goed te gebruiken. Het is heerlijk om met zand te rommelen vooral als je er ook wat water bij hebt. Met een stevige vlonder of een hogere zandbak kun je ook in een rolstoel met zand en water spelen. Zeker wanneer je je arm om een handel van de pomp kunt slaan als je je handen niet kunt gebruiken. In een speeltuin kom je allerlei kinderen tegen, het is een uitgelezen plek om samen te spelen, kinderen met een beperking en kinderen zonder een beperking. Voor alle kinderen is dat leerzaam.

Speelplekken testen en aanpassen

Hoe weet je of een speelplek toegankelijk en bespeelbaar is? En wie geeft tips voor aanpassingen? Vraag het aan de Speeltuinbende, zij stimuleren dat speelplekken in Nederland toegankelijk worden gemaakt, zodat kinderen samen kunnen spelen. De Speeltuinbende is een testteam van kinderen met én zonder beperking. In heel Nederland testen ze speeltuinen op toegankelijkheid en samenspelen. Ze hebben maar één doel: zorgen dat iedere beheerder van een speelplek in Nederland weet wat samen spelen is. Of dat nu in een gemeente, op een attractiepark of bij een school is. De Speeltuinbende is onderdeel van de campagne Samen Spelen, een initiatief van Stichting het Gehandicapte Kind (NSGK) en NUSO, de koepel voor speeltuinverenigingen.

Inspiratie voor gemeenten

Kinderen met een beperking in de speeltuinDe publicatie Aan de slag met samen spelen (2019), een uitgave van Speeltuinbende en VNG/Iedereen doet mee, is een praktische inspiratiebundel voor gemeenten. De bundel is een verzameling kennis, tips en ervaringen gericht op samen spelen door kinderen in de leeftijd van 0-12 jaar en kinderen met een achterstand en/of beperking. ‘Dus eigenlijk over iedereen’, aldus de auteurs. ‘Want als een speelplek toegankelijk en bespeelbaar is voor kinderen in een rolstoel of met een groot lijf, dan is die dat ook voor wandelwagens, rollators, scootmobiles, mensen met een visuele beperking of gedragsbeperking en grote mensen die zin hebben om te gaan schommelen.’

Kinderrechten

De brochure refereert aan het Kinderrechtenverdrag van 20 november 1989 waar artikel 23 specifiek gaat over rechten van kinderen en jongeren met een handicap. Ook verwijzen ze naar het VN-Verdrag Handicap van 14 juli 2016, waarin staat vermeld dat mensenrechten gelden voor iedereen. Dus ook voor mensen, volwassenen én kinderen, met een beperking. En dat de drempels die zij ervaren om net als anderen mee te doen in de samenleving, moeten worden geslecht.

In Nederland krijgen al deze kinderrechten aandacht. Maar het recht op (buiten)spelen – en vooral samen met kinderen die geen handicap of beperking hebben – blijkt een onderbelicht recht. Dit terwijl samen spelen en samen opgroeien aan de basis staan van een inclusieve samenleving. De inspiratiebundel schetst de achtergrond van samen spelen. Het geeft richtlijnen en tips voor het ontwerpen van een openbare samenspeelplek. De bundel sluit af met een ‘routekaart’ voor beleidsfunctionarissen die actief willen werken aan het creëren van samenspeelplekken.

Leernetwerk samen spelen

Gemeenteambtenaren en bestuurders kunnen zich aansluiten bij het ‘Leernetwerk samen spelen’. Het doel van het netwerk is om kennis en ervaringen over samen spelen te delen, elkaar te inspireren en zo samen spelen echt waar te maken in Nederland. In de eerdergenoemde inspiratiebundel staan ook links naar voorbeeld nota’s. Bijvoorbeeld het visiedocument van de gemeente Almere: ‘Samen op avontuur, avontuurlijk spelen en gezond bewegen in Almere‘ (2019).
In de inleiding van de inspiratiebundel refereert Rick Brink, Minister van Gehandicaptenzaken (een eretitel op initiatief van KRO/NCRV), aan zijn eigen jeugdjaren. “Ik ben op een ‘normale’ school opgegroeid, met ‘normale’ vriendjes. Dat heeft mij ten goede gevormd.” Ook samen spelen had invloed vertelt hij. “Mijn vriendjes van toen zijn opgegroeid tot volwassenen die het heel normaal vinden dat sommige mensen net iets anders zijn.”

Innovatieve samenspeel attributen

Aandacht voor samen spelen komt ook vanuit een andere, innovatieve hoek. Eind 2019 zette Sportinnovator een challenge uit gericht op op Samenspelen met en zonder beperking. Sportinnovator voert de Kennis- en Innovatieagenda Sport uit onder regie van het het Topteam Sport dat in 2014 door het ministerie van VWS in het leven is geroepen. VWS gaf het Topteam Sport in 2018 de aanvullende opdracht om innovaties aan te jagen binnen het Nationaal Sportakkoord.

Op 4 februari 2020 zijn de winnaars van deze Innovatiechallenge bekend gemaakt. De winnaars ontvingen voor het ontwikkelen van hun innovatie tussen de € 20.000 en € 70.000. ‘Buiten bewegen met Picoo’ en Speelboog Yalp Sona zijn de winnaars. Beide speelattributen combineren technologie en interesse in gaming met actief buitenspelen.

Picoo

Bij Picoo spelen kinderen samen met ieder een eigen ‘handheld’. Adaptief spelen, spelen op verschillende niveaus, kan met Picoo. Interactie tussen kinderen met een beperking, onderling óf met kinderen zonder beperking lijkt mogelijk. In het promotiefilmpje van Picco zie je kinderen actief samen spelen, alleen zonder kinderen met een beperking.

Yalp Sona

De geluidsboog of speelboog Yalp Sona lijkt, zoals is te zien op foto’s, inderdaad ook voor kinderen die een rolstoel gebruiken goed toegankelijk. Je kunt makkelijk op de speelvloer komen en met één druk op de knop kies je een spel. De boog is in verschillende gemeenten geplaatst en ook bijvoorbeeld bij revalidatiecentrum het Roessingh in Enschede.

Lees ook dit interview van Sportinnovator met Mario Hofman, adviseur gezondheidszorg bij Yalp.

Samenspelen in corona-tijd

We zitten met elkaar in een bijzonder tijd. De coronacrisis dwingt ons na te denken hoe we met elkaar omgaan en hoe we de buitenruimte goed, zorgvuldig, gebruiken. Volgens de regels van het RIVM mogen kinderen tot en met 12 jaar – indien zij gezond zijn en niet kuchen, hoesten, verkouden zijn of koorts hebben – met elkaar blijven buitenspelen, onder toezicht van een ouder of voogd. Uit lopend onderzoek lijkt het dat de overdracht van het virus van kinderen onderling of van kinderen naar volwassenen minder vaak voorkomt. Naar school gaan en buitenspelen kan dus gewoon. Wel wordt geadviseerd de 1,5 meter regel in acht te nemen, met name tussen volwassen begeleiders onderling.

Sommige ouders zijn nog terughoudend met buitenspelen. In onderzoek onder 1.347 ouders over buitenspelen tijdens de coronacrisis van het Mulier Instituut komt naar voren dat 43% van de ouders die hun kind niet laten buitenspelen (n=117) daarvoor kiest vanwege besmettingsgevaar. Een deel van deze groep ouders geeft aan dat hun kind of iemand in het gezin tot de risicogroep behoort (15%). Het RIVM geeft aan dat kinderen met onderliggende medische problematiek geen groter risico lijken te lopen op een ernstig beloop van COVID-19 dan gezonde kinderen. Bij twijfel is het verstandig te overleggen met de behandelend (kinder)arts.

Meer informatie

Trefwoorden:
Bewaren

Geselecteerd voor jou

Praat mee

Wat is jouw mening over of ervaring met dit onderwerp? Of heb je een specifieke vraag?

Laat hieronder een reactie achter en ga in gesprek.