Sluiten

7 succesfactoren van lokale samenwerking zorg en sport: praktijkvoorbeeld Stichting Life Goals

Artikel

Publicatiedatum 11 januari 2019

Het Nationale Sportakkoord zet in op inclusief sporten en bewegen. Daarbij zijn kwetsbare burgers een belangrijke doelgroep, vaak met (latente of beginnende) gezondheidsproblemen. Om deze mensen te bereiken en in beweging te krijgen, moeten sport- en beweegaanbieders en zorg- en welzijnsorganisaties lokaal samenwerken. Verschillende factoren bepalen het succes van deze samenwerkingen. Dit artikel beschrijft deze succesfactoren aan de hand van de aanpak van Stichting Life Goals Nederland in Amsterdam, Purmerend en Nijmegen.

Werkzame elementen bij verbinding zorg en sport

Het verbinden van aanbieders van zorg, sport en bewegen is soms lastig. Het is belangrijk dat elke partij zijn rol in de samenwerking oppakt. Wetenschappelijk onderzoek door Universiteit Maastricht (UM) en Wageningen Universiteit (WUR) en praktijkervaringen leveren een aantal werkzame elementen op. Deze elementen kenmerken een succesvolle samenwerking tussen zorg en sport. En ze typeren succesvol sport- en beweegaanbod voor kwetsbare mensen. Deze werkzame elementen zijn:

1. Een aanpak gebaseerd op een analyse van de wijkproblematiek

Een goede analyse van de vraagstukken in de wijk is de basis voor de onderbouwing van de plannen. Zorg- en welzijnsorganisaties zijn eerder bereid tot samenwerken als duidelijk is wat de urgentie is en waarom.

2. De mate van aansluiting op de behoeften van wijkbewoners

Inzicht in de wensen van de doelgroep is essentieel. Waarom komen en blijven mensen met een gezondheidsrisico wel of juist niet in beweging? Sporten en bewegen is vaak niet vanzelfsprekend. Bovendien sluit regulier sportaanbod lang niet altijd aan bij hun wensen en mogelijkheden.

3. Doorverwijzing vanuit de zorg

Regelmatige doorverwijzingen vanuit de zorg leiden tot voldoende deelnemers. Dat maakt het de moeite waard om nieuw aanbod te organiseren. De rol van de zorgverlener is belangrijk, omdat de doelgroep meestal niet uit zichzelf in beweging komt.

4. Goede opvang/begeleiding door sport- en beweegaanbieders

Het is belangrijk dat zorgverleners erop vertrouwen dat het aanbod geschikt is voor de mensen die ze doorverwijzen.

5. Inzet van een makelaar/schakelaar

Het is overzichtelijk en tijdbesparend om een wijkfunctionaris aan te stellen die het aanspreekpunt is voor zorgverleners en sport- en beweegaanbieders.

6. Ondersteuning voor het samenwerkingsverband

Informatie en advies van (ervarings)deskundigen helpen bij het opstarten of verbeteren van lokale samenwerkingen tussen zorgverleners en sport- en beweegaanbieders. Het creëert een betere basis voor de samenwerking en borging.

7. Aandacht voor monitoring en evaluatie

Het is van belang de resultaten inzichtelijk te maken, net als de redenen dat deelnemers stoppen of enthousiast zijn. Het helpt bij het bijstellen van de eigen plannen en het is bruikbaar bij het motiveren van deelnemers. Bovendien vragen huidige en toekomstige financiers vaak om deze informatie. Dit biedt hen namelijk inzicht in wat er met hun geld gebeurt.

De leerervaringen en successen van Stichting Life Goals

We onderzochten de aanpak van Stichting Life Goals aan de hand van deze zeven succesfactoren. We interviewden de Life Goals Coördinatoren van Amsterdam, Nijmegen en Purmerend, vertegenwoordigers van de samenwerkingspartners en enkele deelnemers. Op deze manier is in kaart gebracht waarin de werkwijze van Stichting Life Goals Nederland succesvol en wat andere organisaties hiervan kunnen leren.

1. Een analyse van de wijkproblematiek

Een analyse van de lokale situatie is voor Life Goals Nederland een voorwaarde om in een gemeente van start te gaan. Deze brede analyse gebruikt de Life Goals Coördinator om met lokale organisaties en personen een plan te schrijven. De lokale Life Goals Programma’s hanteren geen wijkaanpak. De cliënten van de zorg- en welzijnsorganisaties komen uit verschillende wijken. Op basis van interesse worden groepen gevormd en sport- en beweegprogramma’s aangeboden. De link met wijkproblematieken is er wel. In Nijmegen werken Pro Persona en RIBW bijvoorbeeld wijkgericht en door de locatie van SV Orion is het aanbod vooral goed bereikbaar voor kwetsbare burgers uit Nijmegen-Centrum en -Oost. Ook in Amsterdam zitten de partners in de haarvaten van de wijken waar ze actief zijn. Daar wordt wel geconstateerd dat er ook vanuit wijknetwerken aanbod is. Met dat aabod is een verbetering in afstemming nog mogelijk. Life Goals Purmerend zet wijkbuurtsportcoaches in, die ook deelnemen aan overleggen van de sociale wijkteams. Daardoor hebben ze goed zicht op wat er op wijkniveau speelt.

Kortom, bij de Life Goals Programma’s heeft men goed zicht op wat er lokaal speelt. Dat blijkt uit de deelname van zorg- en welzijnsorganisaties aan het netwerk, de uitvoering van de sport- en beweegprogramma’s en Life Goals Sessies.

2. De mate van aansluiting op de behoefte van de deelnemers

Life Goals-initiatieven onderzoeken altijd wat de behoeften van de cliënten zijn en sluiten daar zoveel mogelijk op aan. Dat gaat enerzijds over vragen als: gaan we voetballen of fitnessen? Anderzijds gaat dit over de invulling van de sportactiviteit. Spelen we een wedstrijd? Doen we een warming up? Het aansluiten op de behoefte van de deelnemers leidt ook tot dilemma’s. De cliënten willen namelijk vooral sporten, maar Life Goals wil ook thema’s onder de aandacht brengen zoals omgaan met winst en verlies, respect, motivatie en samenwerken. Maar daar zitten deelnemers niet altijd op te wachten. Terwijl dit vaak wel essentieel is voor hun herstel, hoewel voor sommigen alleen sporten al voldoende is.

Het werken aan bepaalde doelen voor persoonlijke ontwikkeling kan deelnemers ook afschrikken. De juiste balans hierin vraagt een slimme aanpak van de Maatschappelijke Sportcoach. Tussen het sporten door kan er dan ongemerkt toch aan doelen worden gewerkt. Ook het taalgebruik van de sportcoach doet ertoe. Het woord ‘sessie’ werkt bijvoorbeeld niet voor veel deelnemers. De sportcoach ziet in de praktijk ook dat deelnemers met elkaar praten over zaken die aan de orde zijn gekomen tijdens een sportactiviteit. Advies van deelnemer tot deelnemer werkt heel goed.

3. Doorverwijzing vanuit de zorg

De zorg- en welzijnsinstellingen die partner zijn van de Life Goals Programma’s in Amsterdam, Nijmegen en Purmerend zijn de belangrijkste ‘leverancier’ van deelnemers. Het merendeel van de deelnemers is er cliënt. In Nijmegen worden de cliënten van Pro Persona en de RIBW actief geïnformeerd over de mogelijkheden van Life Goals. In Purmerend is er een nauwe samenwerking tussen de Maatschappelijke Sportcoach en de begeleiders van Reakt, Spurd, AOP en Leviaan. In Amsterdam doen er cliënten mee van het Leger des Heils, Exodus en de Regenboog Groep. Ook doen er soms wijkbewoners mee met de sportactiviteiten. De zichtbaarheid in de wijk leidt namelijk tot vraag vanuit wijkbewoners. Wanneer hun deelname in het programma past, doen zij mee.

4. Goede opvang/begeleiding sport- en beweegaanbieders

De Life Goals Coördinator is bij elk programma de spin in het web. Hij bouwt en coördineert het programma in samenwerking met Life Goals Nederland. Maar het zijn Maatschappelijke Sportcoaches die de sportactiviteiten zelf begeleiden. Zij zijn allemaal opgeleid door Life Goals Nederland. Een sportcoach voert de werkwijze van de organisatie uit. Naast de sporttrainingen is de sportcoach ook verantwoordelijk voor het invullen van de Life Goals Monitor, het geven van Life Goals Sessies en het begeleiden van teams die deelnemen aan landelijke Life Goals Festivals. Bovenal is de coach verantwoordelijk voor het creëren van de juiste omstandigheden voor deelnemers om te werken aan hun persoonlijke ontwikkeling.

Ieder lokaal Life Goals Programma heeft meerdere Maatschappelijke Sportcoaches die ingezet worden. Dit zijn zowel professionele krachten als vrijwilligers van de partnerorganisaties. De RIBW in Nijmegen heeft bijvoorbeeld zes Maatschappelijke Sportcoaches. Ook het Leger des Heils heeft sportcoaches. In Purmerend werkt een deel van de sportcoaches bij Spurd. Naast de sportcoaches zijn ook regelmatig (activiteiten)begeleiders aanwezig van de zorg- en welzijnsinstellingen waar de deelnemers cliënt zijn bij de sportactiviteiten. In Purmerend is er ook incidenteel ondersteuning van vrijwilligers van sportverenigingen. Een belangrijke voorwaarde is dan wel dat zij openstaan voor de deelnemers en hun problematiek.

5. Inzet van een makelaar/schakelaar

Achter ieder lokaal initiatief staat een Life Goals Coördinator. Dit is de initiator, makelaar, schakelaar en organisator van het lokale programma. De coördinator legt de eerste contacten met potentiële partners, bouwt het netwerk op, maakt samen met de partners het lokale plan van aanpak, zorgt voor financiering, organiseert en coördineert de uitvoering, onderhoudt de relatie met de partners en bouwt het initiatief verder uit. De coördinator is lokaal het gezicht van Life Goals, dus voor de partners uit de sport en uit het sociale domein.

6. Ondersteuning voor het samenwerkingsverband

Life Goals Nederland ondersteunt de Life Goals Programma’s. De Life Goals Academie verzamelt en borgt kennis, en deelt deze met de lokale Life Goals Programma’s. Door deze werkwijze is er (nog) weinig behoefte aan ondersteuning vanuit andere partijen. De uitwisseling van kennis en ervaringen tussen de lokale initiatieven vindt onder andere plaats tijdens scholingen en kennisbijeenkomsten. Van meerwaarde is ook de diversiteit aan samenwerkingspartners, die bovendien voor een deel professionele organisaties zijn. Hier is vaak de kennis en expertise aanwezig om vraagstukken die spelen te beantwoorden.

7. Aandacht voor monitoring en evaluatie

Alle lokale initiatieven gebruiken de app Life Goals Monitor. Hiermee wordt de persoonlijke ontwikkeling van de deelnemers bijgehouden. Drie keer per jaar wordt hun ontwikkeling in beeld gebracht via deze monitor. Ook de ontwikkelingen binnen het project zelf worden in kaart gebracht. Bovendien gebruikt de organisatie de monitor om de impact van lokale programma’s aan te tonen. Ze gebruikt de uitkomsten voor rapportages naar stakeholders en partners.

Geïnspireerd?

Ben je geïnspireerd geraakt? Neem dan contact op met Hans Arends (hans.arends@kcsport.nl).

Dit artikel is tot stand gekomen door interviews met de Life Goals-coördinatoren van Amsterdam, Nijmegen en Purmerend, vertegenwoordigers van de samenwerkingspartners en enkele deelnemers.

Lees meer

Trefwoorden:
Bewaren

Geselecteerd voor jou

Praat mee

Wat is jouw mening over of ervaring met dit onderwerp? Of heb je een specifieke vraag?

Laat hieronder een reactie achter en ga in gesprek.