Sluiten

Mensen met een depressie laten meedoen met en door sport

Artikel

Publicatiedatum 13 oktober 2020

Sport en bewegen kan mensen met een depressie helpen ‘mee te doen’ in de maatschappij. In dit artikel ontdek je hoe je als sportvereniging, buurtsportcoach of zorgprofessional deze doelgroep betrekt bij en door beweegaanbod.

Depressie is een urgent probleem: bijna 1 op de 5 Nederlanders krijgt er ooit in het leven mee te maken. Ieder jaar krijgen ruim een half miljoen volwassenen een depressie. De impact hiervan is groot. Niet alleen voor henzelf, maar ook voor hun naasten en de maatschappij. De jaarlijkse verzuimkosten door depressie worden geschat op € 1,8 miljard; de kosten van depressiezorg op € 1,6 miljard (themarapportage Zicht op depressie).

Lees de cijfers omtrent depressie van het Trimbos Instituut.

Depressie ontwricht het leven

Depressie is een psychische aandoening met met als belangrijkste symptomen een neerslachtige stemming en een duidelijk verlies aan interesse in (bijna) alle activiteiten (Trimbos Instituut). Andere mogelijke kenmerken zijn bijvoorbeeld een verandering in eetlust, vermoeidheid, moeite met concentreren, besluiteloosheid, overmatige schuldgevoelens en het gevoel waardeloos te zijn.

Voor mensen met een depressie is ‘meedoen’ niet vanzelfsprekend. Ze lopen het risico in een sociaal isolement te belanden en zich weinig verbonden te voelen met anderen. Dat patroon wordt versterkt wanneer het niet lukt om werk of hobby’s te blijven doen.

Lees meer over depressie, ervaringsverhalen en samenwerkingen op de website van de Depressievereniging.

Waarde van bewegen bij depressie

Uit onderzoek blijkt dat sport en bewegen waardevol kan zijn bij een depressie. Het helpt klachten te verminderen en het zelfbeeld en zelfvertrouwen te verbeteren. Bovendien biedt (georganiseerd) sporten kansen op sociaal contact. Belangrijk, want depressie kan samengaan met gevoelens van eenzaamheid, of het idee ‘er niet bij te horen’. Met name sporten in teamverband en meehelpen op de club, bieden mogelijkheden voor sociale betrokkenheid.

Lees meer over de effecten van bewegen op depressie.

Praktijkvoorbeeld: Liever Bewegen dan Moe

Het programma Liever Bewegen dan Moe richt zich op allochtone vrouwen met een lage sociaaleconomische status met depressieve klachten. In dit programma krijgen zij voorlichting over een gezonde leefstijl en komen ze in beweging. Daarbij staat een veilige setting centraal, om aan te sluiten op de doelgroep. Denk aan voldoende privacy, begeleiding door een allochtone welzijnswerkster en de afwezigheid van mannen. Ook kunnen lezen of schrijven is niet nodig.

Motieven en drempels om te bewegen bij depressie

Een meta-studie stelt dat mensen met (ernstige) psychische aandoeningen drijfveren om te bewegen hebben als: gezondheid verbeteren, afvallen, stress verminderen en stemming verbeteren. Toch bewegen mensen met een depressie minder dan gemiddeld. Een gebrek aan geloof in eigen kunnen blijkt een belangrijke drempel te zijn. Dit loopt parallel aan het gevoel van ‘waardeloosheid’ dat depressie kenmerkt.

Verder wordt aangenomen dat “apathie, hopeloosheid en een laag energieniveau, een negatieve invloed hebben op de mate waarin personen met depressieve symptomen fysiek actief zijn” (uit: whitepaper Toegankelijkheid sportverenigingen voor mensen met psychische problemen). Bovendien is het voor mensen met een depressie soms lastig om sociaal contact (via sport) aan te gaan.

Waarde en motieven zijn tegelijkertijd drempels

Wat opvalt: de waarde en motieven van sporten bij depressie overlappen met de drempels. Anders gezegd: de redenen waarom bewegen kan helpen, zijn dezelfde redenen als waarom het zo lastig is. Zo kan sporten het gevoel geven ‘mee te doen’, maar juist het gevoel ‘niet mee te doen’ weerhoudt mensen met een depressie ervan te sporten. Ook kan sporten de eigenwaarde en het zelfbeeld verbeteren, maar juist een lage eigenwaarde en negatief zelfbeeld houdt hen tegen. En sport kan betekenisgeving en energie opleveren, maar een gebrek aan zin en energie is tegelijkertijd een drempel.

Mensen met depressie betrekken bij sportaanbod

Het is belangrijk om je als sportaanbieder of maatschappelijke organisatie bewust te zijn van deze motieven en drempels, en de belevingswereld van iemand met een depressie. Dan kun je namelijk beter inspelen op de behoeften van de doelgroep, zoals:

  • Bekrachtig mensen dat ze het kunnen: werken aan geloof in zichzelf.
  • Geef mensen het gevoel dat ze ‘erbij horen’ en welkom zijn.
  • Focus op kleine overwinningen: iedere stap is winst.
  • Toon begrip voor symptomen als moeheid en lage motivatie en houd daar rekening mee. Een springere, jolige begeleider kan bij iemand die zich somber voelt juist weerstand oproepen.
  • Help mensen onderzoeken waar hun intrinsieke motivatie ligt: benut de kracht van plezier in bewegen.
  • Stimuleer gelijkwaardig, positief of neutraal contact tussen sporters met en zonder depressie.
  • Bied passende begeleiding die aansluit op individuele behoeften.
  • Zorg voor een veilige, vertrouwde setting.

Praktijkvoorbeeld: Start to Move Schagen

In Schagen werken atletiekvereniging TAS’82, de herstelwerkplaats van GGZ NHN, en de fitnessruimte van GGZ-locatie de Geestercogge samen. Met Start to Move bieden zij beweegactiviteiten aan voor mensen met een psychische kwetsbaarheid, waaronder depressie. Doelen van deze samenwerking zijn het verlagen van drempels en het bevorderen van het herstel. En de atletiekvereniging? Die draagt zo bij aan de gezondheid en participatie van deze doelgroep én maakt doorstroom naar haar reguliere aanbod reëler.

Kansen voor de sportvereniging: verbindingen leggen

Wil je als sportaanbieder een maatschappelijke bijdrage leveren of nieuwe leden werven? Dan is het interessant om je bestaande aanbod toegankelijk te maken voor mensen met depressie, of speciaal aanbod voor hen te maken. De vraag is hierbij: hoe bereik, betrek en behoud je deze mensen? Zoek daarom de verbinding op met zorg- en welzijnsorganisaties, bijvoorbeeld door aan te sluiten bij een lokaal Preventieakkoord.

Passend aanbod kan goed aansluiten bij de doelstellingen van de gemeente of andere organisaties. Kijk ook hoe je deze doelgroep bij je reguliere activiteiten kunt betrekken, bijvoorbeeld door enkele sportmomenten samen met andere leden te organiseren om integratie te bevorderen.

Ontdek ook deze tips en praktijkvoorbeelden om als sportvereniging mensen met een psychische aandoening te betrekken bij sport en bewegen.

Praktijkvoorbeeld: klaar voor de Start?!

Met de cursus Klaar voor de Start?! werken GGZ Noord-Holland-Noord, Amici Zorgt, Vicino NHN, atletiekvereniging Hera en Sportservice Heerhugowaard samen om mensen met depressieve of burnout-klachten in beweging te krijgen. De laagdrempelige trainingen, waarbij plezier voorop staat, vinden plaats op de atletiekvereniging. Daar wandelen of hardlopen de deelnemers toe naar een betere (mentale) gezondheid. Dit wordt gecombineerd met gezondheidsvoorlichting.

Praktijkvoorbeeld: BigMove

Het BigMove GGZ-programma is voor mensen met matige tot ernstige psychische aandoeningen zoals depressie, in combinatie met somatische en/of sociale problematiek. Deze integrale aanpak mixt individuele therapie, groepscoaching en bewegen. Doelen zijn dat deelnemers in het algemeen beter functioneren en meer eigen regie ervaren. Ze blijken onder meer hun zelfbeeld en zelfvertrouwen te versterken. Het programma past binnen positieve gezondheid, met hoofdelementen als persoonlijke groei, plezier en sociale samenhang.

Praten over depressie met je naasten kan helpen. Kijk op 113.nl/depressie voor informatie en hulp bij depressie.

Trefwoorden:
Bewaren

Geselecteerd voor jou

Praat mee

Wat is jouw mening over of ervaring met dit onderwerp? Of heb je een specifieke vraag?

Laat hieronder een reactie achter en ga in gesprek.