Sluiten

Hoe draagt lokaal sportbeleid bij aan lokale welvaart? (deel 1)

Artikel

Publicatiedatum 16 december 2020

Als gemeente kun je met sportbeleid vele doelen nastreven. Bijvoorbeeld iedereen laten sporten, de gezondheid bevorderen, of de lokale welvaart stimuleren. In een vierluik kijken we naar het laatste: hoe draagt lokaal sportbeleid bij aan lokale welvaart? In dit artikel leggen we uit wat het zogeheten ‘economische ontwikkelingsmodel’ van de sport precies inhoudt.

Als gemeente heb je een belangrijke rol bij het creëren van een sportklimaat en sportinfrastructuur, waardoor al jouw inwoners plezierig en veilig kunnen sporten en bewegen. Het visiedocument Sport stimuleert van Vereniging Sport en Gemeenten (2018) schetst een samenhangende visie op het lokale sport- en beweegbeleid. Daarmee wil de VSG gemeenten helpen met het antwoord op de vragen:

  • Wat het doel is van lokaal sport- en beweegbeleid?
  • Aan welke lokale ambities en doelen kan lokaal sport- en beweegbeleid bijdragen?
  • Waarop kan lokaal sport- en beweegbeleid effect hebben?

Drie modellen voor lokaal beleid

In het visiedocument vind je drie modellen als ‘handvat’ om lokaal sport- en beweegbeleid uit te werken (zie ook figuur 1):

  1. Het sportstimuleringsmodel: zoveel mogelijk, liefst alle, mensen sporten en bewegen zo vaak mogelijk
  2. Het sociale ontwikkelingsmodel: uitbreiding van het sportstimuleringsbeleid met ‘sportexterne’ doelstellingen op het gebied van welzijn of gezondheid
  3. Het economische ontwikkelingsmodel: de instrumentele inzet van sport en bewegen ter bevordering van de lokale welvaart
Figuur 1

Wat lees je in dit vierluik?

Het eerste model (sportstimulering) heeft sinds de jaren zeventig de aandacht van gemeenten. En vanaf de Breedtesportimpuls (1999) is er meer en meer aandacht gekomen voor de inzet van het tweede model (sociale ontwikkelingsmodel). Over het toepassen van het derde model (economische ontwikkelingsmodel) is echter nog weinig bekend. De meeste kennis en ervaring is er met grootschalige (top)sportevenementen en de economische spin off. Maar er is meer mogelijk.

In dit vierluik lees je over de mogelijkheden voor gemeenten om via sport- en beweegbeleid bij te dragen aan economische doelen van jouw gemeente. Sport en bewegen zijn dan middel, maar als je dit succesvol inzet, draagt het direct of indirect ook bij aan het sportklimaat en de sportinfrastructuur. Door in deze reeks informatie, kennis en ideeën aan te reiken, willen we je inspireren en misschien wel tot actie aanzetten.

Voorbeelden bij het economisch ontwikkelingsmodel

De instrumentele inzet van sport en bewegen, om bij te dragen aan groei van de lokale welvaart is het vertrekpunt. Bekende voorbeelden zijn natuurlijk (top)sportevenementen die veel deelnemers en toeschouwers trekken. Daardoor zijn er bijvoorbeeld meer hotelovernachtingen en meer omzet in de horeca.

In principe ligt het accent in dit model op groei en meer inkomsten en omzet (zie ook figuur 2). Maar behoud van welvaart voor de gemeente kan ook het doel zijn. Turijn heeft bijvoorbeeld de organisatie van de Winterspelen van 2006 gebruikt om het imago van de stad te veranderen van ‘industriestad’ naar ‘toeristische bestemming’. En diverse oliestaten in het Midden-Oosten proberen nu – via sportevenementen – zichzelf te positioneren als toeristische bestemming en daarmee hun afhankelijkheid van olie terug te dringen.

Verschillende kanten van citymarketing

Bovenstaande voorbeelden zijn voorbeelden van city- of regiomarketing. Daarbij gaat het meestal om het verbeteren of veranderen van het imago van de gemeente, het positief beïnvloeden van het toerisme of een positief effect creëren op gebiedsontwikkeling en vestigingsklimaat (zie figuur 1).

In de artikelen binnen dit vierluik lees je meer over:

  • Sport, citymarketing en imago
  • Sport, citymarketing en toerisme
  • Sport, citymarketing, gebiedsontwikkeling en vestigingsklimaat

We bekijken hoe kansrijk deze drie kanten van citymarketing zijn en geven praktijkvoorbeelden, aanvullend op de informatie in ‘Sport stimuleert’. Deze drie kanten van citymarketing leven ook het meest op lokaal niveau.

Bij citymarketing kan het echter ook gaan over innovatie en talentontwikkeling, of werkgelegenheid. Lees daar meer over in het kader onderaan dit artikel.

Zorg voor inkomsten van buiten de gemeente

In het sportstimuleringsmodel en het sociale ontwikkelingsmodel staat het sporten en bewegen van jouw inwoners centraal. Vanuit economisch perspectief is sportdeelname van inwoners niet zo relevant. Vanuit dit perspectief ‘verdien’ je als gemeente weinig aan sportende en bewegende inwoners, want de bestedingen vinden in principe plaats binnen de gemeente.

Sporters en niet-sporters van buiten jouw gemeente – die bijvoorbeeld als toeschouwer sportevenementen bezoeken – zijn veel interessanter. Die zorgen namelijk voor éxtra bestedingen. Het is dus vooral van belang na te denken over hoe je – via sport – extra bestedingen van buiten de gemeente kunt realiseren. Dan krijgt de lokale economie een impuls (zie figuur 2).

Figuur 2

Hoe kun je bestedingen via sport positief beïnvloeden?

Figuur 2 geeft schematisch weer hoe je bestedingen in de gemeente via ‘sport’ positief kunt beïnvloeden. Bestedingen van ‘bezoekers’ hebben daarin het grootste aandeel.

Er kan ook invloed zijn op de werkgelegenheid doordat zich nieuwe bedrijven vestigen in jouw gemeente. Maar het is de vraag hoe groot de invloed van citymarketing daarop is. Hoeveel bedrijven besluiten bijvoorbeeld om zich in Heerenveen te vestigen, vanwege het positieve imago door IJsstadion Thialf of Sportclub Heerenveen? Het is wel voorstelbaar dat de besluitvorming over een vestigingsplaats wordt beïnvloed door de mogelijkheid om samen met andere sportgerelateerde bedrijven een pand te delen of nauw samen te kunnen werken. Denk bijvoorbeeld aan SX in Eindhoven.

Een ander element kan de synergie in de infrastructuur zijn. Bedrijven die de meerwaarde zien van de goede infrastructuur en parkeergelegenheid rond een voetbalstadion, of groot multifunctioneel sportcomplex. Ook kan de ontwikkeling van een sportcomplex, met infrastructuur en parkeerplaatsen in een gebied een katalysator zijn voor verdere gebiedsontwikkeling. Bijvoorbeeld in Almere Poort, het Indoorsportcomplex Olympiakwartier en het Topsportcentrum.

Doelstellingen en doelgroepen van citymarketing

Citymarketing krijgt lokaal of regionaal vorm en inhoud, als helder is wat de doelstellingen en doelgroepen zijn van het beleid. Doelstellingen richten zich dus bijvoorbeeld op het imago, het toerisme, of gebiedsontwikkeling en vestigingsklimaat. Doelgroepen zijn bijvoorbeeld de eigen inwoners, het lokale bedrijfsleven, potentiële verhuizers (inwoners of bedrijven), of potentiële incidentele bezoekers van de gemeente of regio (toeristen). Zie tabel 1.

Tabel 1

Doelgroep /

doelstellingen

Eigen inwoners / bedrijfsleven Potentiële verhuizers Potentiële incidentele bezoekers
Citymarketing en imago X X X
Citymarketing en toerisme X
Citymarketing en gebiedsontwikkeling / vestigingsklimaat X X

Belangen goed in balans brengen

Sport als middel inzetten om gebiedsontwikkeling te stimuleren of te versterken, betekent het op één lijn brengen van de belangen in een afgebakend gebied in al haar facetten. De publieke (zoals gemeentelijk sportbeleid), de private (zoals sportaanbieders) en de particuliere belangen (zoals bewegende en sportende inwoners).

Dit overstijgt de bestuurlijke en sectorale grenzen en overheden werken samen met maatschappelijke partners en participeren risicodragend. De juiste gebiedsontwikkeling heeft invloed op het vestigingsklimaat en het juiste vestigingsklimaat kan een katalysator zijn voor de gebiedsontwikkeling. Want bij vestigingsklimaat gaat het om het geheel aan factoren dat bepaalt hoe aantrekkelijk het is om een vestiging (bijvoorbeeld een fitnesscentrum, sportzaak of sportfysiotherapie praktijk) te openen in een bepaald gebied.

Lees meer in de rest van het vierluik:

Trefwoorden:
Bewaren

Geselecteerd voor jou

Praat mee

Wat is jouw mening over of ervaring met dit onderwerp? Of heb je een specifieke vraag?

Laat hieronder een reactie achter en ga in gesprek.