Schrijf je in voor de nieuwsbrief:
Sluiten

Efficiënt gebruik van sportaccommodaties

Praktijkvoorbeelden

Geplaatst op 23 oktober 2015

Hoe kunnen we sportparken intensiever gebruiken om er meer sociaal en financieel rendement uit te halen? Drie praktijkvoorbeelden geven inzicht in kansrijke en belemmerende maatregelen voor gemeenten, bonden en sportverenigingen.

Relatief laat, maar helaas onvermijdelijk; gemeenten snijden in het gemeentelijk sportbudget. Gemeenten besteden ruim 80% van hun sportbudget aan het beheer en de inrichting van sportaccommodaties. 93% van de gemeenten heeft al bezuinigd op sport of gaat dat in de komende collegeperiode doen. De druk op sportaccommodaties neemt toe. Gemeenten verhogen (huur)tarieven (49%), korten op subsidies (46%), stellen nieuwbouw van sportaccommodaties uit of annuleren de bouw (44%) en besparen op onderhoud en renovatie van bestaande sportaccommodaties (40%) (Hoekman, 2013).

Het krappe sportbudget leidt ook tot een kritische analyse van de kosten en baten van deze kostenpost. Gemeenten zoeken naar manieren om meer rendement uit hun bestedingen te halen. Niet alleen financieel maar ook sociaal.

De kracht van sport – sport als middel – heeft voet aan de grond gezet bij gemeenten. Gemeenten verwachten veel van de georganiseerde sport rond het (mede) bereiken van doelstellingen in het sociaal domein. Door het aantal en de diversiteit van sportverenigingen, accommodaties, activiteiten en menskracht (vrijwilligers) vormt de georganiseerde sport een kansrijk instrument.

Bundeling van vraag naar sport en bewegen, relaties met minder organisaties en multifunctioneel gebruik van bestaande accommodaties zijn voorbeelden van integraler denken en werken door de gemeente (VSG, 2015).

7 maal 16

Sportparken liggen er nog steeds het merendeel van de tijd verlaten en stil bij. De vraag is hoe we ze intensiever kunnen gebruiken om er meer sociaal en financieel rendement uit te halen.

Cor Jansen, oud-voorzitter van Zwaluwen Utrecht 1911, beantwoordde deze vraag met de 7 maal 16-gedachte. Zeven dagen in de week, 16 uur per dag activiteiten op het sportpark geeft meer reuring op de club en een betere benutting van het sportpark. Helaas blijkt deze gedachte voor veel sportparken nog een utopie. Organisatie van meer sportaanbod en ook andersoortig (niet-sportspecifiek) aanbod blijkt lastig door de beschikbaarheid van de doelgroep voor bepaalde teamsporten, wet- en regelgeving en het ontbreken van vrijwillig of betaald kader overdag.

Desondanks zijn er sportlocaties die er wel in slagen om het sportpark intensiever te gebruiken. Kenniscentrum Sport (v/h NISB) onderzocht voor NOC*NSF welke maatregelen zij namen en waar ze tegenaan liepen. Kortom: welke maatregelen werken belemmerend en welke zijn kansrijk voor een efficiënte benutting overdag?

Hieronder volgt een opsomming van de kansrijke en belemmerende maatregelen voor gemeenten, sportbonden en sportverenigingen, met verwijzingen naar meer informatie. Daarna volgen de drie praktijkvoorbeelden. De beschrijvingen zoomen in op de accommodatiekant en er is gesproken met zowel gemeenteambtenaren als vertegenwoordigers van de betrokken sportverenigingen en sportbonden.

Kansrijke maatregelen en belemmeringen

Wat leren we van de voorbeelden en ronde langs sportbonden en gemeenten? Welke kansrijke maatregelen zijn er te nemen en welke belemmeringen vallen er te tackelen?

Kansrijke maatregelen voor gemeenten

  • Co-creatie stimuleren: samenwerking tussen bedrijfsleven, gemeente en sportvereniging(en).
  • Samenwerking stimuleren tussen kleine sportverenigingen.
  • Samenwerking stimuleren tussen sportvereniging en ongeorganiseerde sporters.
  • Afstoten sportparken.
  • Tarievenbeleid aanpassen door bijvoorbeeld gunstig tarief voor gebruik in daluren.
  • Bestemmingen verruimen van ‘sport’ naar ‘maatschappelijke voorziening’.
  • Combinatie van sportverenigingen met onderwijs stimuleren, onder andere voor gymlessen, sportdagen of toernooien.
  • Combinatie van sportverenigingen met zorg, welzijn, arbeids(re)integratie en ouderen (aanbod overdag) stimuleren.
  • Samenwerken met kinderopvang.
  • Opstellen rekenmodellen die effecten (van bezuinigingen) laten zien, bijvoorbeeld minder zorgkosten (iBOR).
  • Vraag en aanbod in de wijk matchen door de behoeften van buurtbewoners goed te analyseren.

Kansrijke maatregelen voor bonden

  • Aanbod op andere momenten in de week stimuleren door bijvoorbeeld jeugdvoetbal op zondag. Ofwel versoepelen competitieregels.
  • Co-creatie stimuleren: samenwerking tussen bedrijfsleven, gemeente en sportvereniging(en).
  • Samenwerking stimuleren tussen sportvereniging en ongeorganiseerde sporters.

Belemmeringen voor gemeenten, bonden en sportverenigingen

  • Bestemming ‘sport’ sluit maatschappelijke activiteiten uit.
  • De afdracht van btw (sportbesluit) bij openbare sportparken concurreert met commerciële aanbieders.
  • Wet op markt en overheid maakt dat de huurtarieven voor sportverenigingen gelijk worden getrokken met huur voor commerciële partijen.
  • Beperkte beschikbaarheid van vrijwillig kader overdag.
  • Ontbreken van ondernemerschap/ondernemerszin bij sportclubs.
  • Strikte omgang met normering en afmetingen (door bonden).
  • Omgang met huurcontracten door gemeenten, die divers en op basis van afspraken uit het verleden gemaakt zijn.
  • Vandalisme en overlast bij openbaar sportpark.
  • Bij verhuur heeft de huurder te maken met twee partijen: de gemeente voor de velden/kleedkamers en de club voor het gebruik van de kantine.

Drie praktijkvoorbeelden efficiënt gebruik sportaccommodaties

1. Wijksportclub Korte Akkeren in Gouda

De gemeente Gouda stelde de vitaliteit van voetbalvereniging ONA veilig door de club een grote rol in de wijk te geven. De eens bloeiende vereniging werd geteisterd door terugloop van leden en was op sterven na dood, mede door herstructurering in de wijk en daardoor veel leegstand van woningen. De wijk huisvest bovendien veel mensen met een lage sociaal economische status.

De gemeente gebruikte een Sportimpulssubsidie om meer activiteiten op het sportpark van ONA te organiseren. Het project kreeg de naam Wijksportclub Korte Akkeren. In twee jaar tijd is het sportpark het kloppend hart in de gelijknamige wijk: een huiskamer. Meer levendigheid op het sportpark heeft een positieve invloed op het behoud van voetballeden, nieuwe voetballeden, meer inkomsten van de kantine, goodwill bij de buurtbewoners en verbetering van de leefbaarheid van de wijk en daarmee ook de positie van de vereniging in de wijk.

2. WIONkorfbalvereniging in Rotterdam

Deze korfbalvereniging uit de Rotterdamse wijk Ommoord is sinds 2014 een Sportplusvereniging. Sportplusverenigingen doen meer dan hun kerntaak: sport verzorgen voor leden. Ze benutten hun maatschappelijke functie ook voor de wijk. WION richt zich, net als alle Sportplusverenigingen, op verschillende doelgroepen op de thema’s gezondheid (Kombifit, Senioren sportief), werk/re-integratie (Bewegen naar werk), participatie (G-Korfbal) en onderwijs (schoolsportactiviteiten).

De vereniging heeft een mooi clubhuis, een sporthal, kunstgrasvelden en een grasveld. WION is niet de enige gebruiker van de sportaccommodatie. De accommodatie vormt een sportpunt met badminton (BC Ommoord), bridge, bowls (Indoor Bowlsclub Rotterdam), frisbee (Ultimate Rotterdam), klaverjassen (Ommoord) en FIT Rotterdam.

Els Bijlsma, jarenlang vrijwilliger voor de club en nu verenigingsmanager (betaald met subsidie vanuit Sportsupport) is zich er bewust van dat WION een goede samenwerkingspartner is voor de gemeente en de buurt. WION biedt een goede accommodatie van waaruit veel mogelijk is. De vereniging staat open voor samenwerking, maar kent ook haar beperkingen. Als de vereniging niet voldoende vrijwilligers kan regelen voor een activiteit, dan doet ze het niet. Lopende afspraken en activiteiten gaan voor.

3. Athena, hockeyvereniging in Amsterdam

De accommodatie van hockeyclub Athena ligt op sportpark Voorland/Middenmeer in Amsterdam. Het sportpark kenmerkt zich door zijn openheid, aandacht voor beweegvriendelijke en gezonde inrichting (natuurlijke speelplekken, buitenfitness, fiets- en wandelpaden, fruitbomen) en de aanwezigheid van veel sportverenigingen. Het park bestrijkt ongeveer 40 hectare (inclusief beplanting).

Het nieuwe clubgebouw van Athena is een eye-catcher. Het is in 2014 opgeleverd. Naast de hockeyclub maken ook FTSA Fysiotherapie, buitenschoolse opvang Woest Zuid en huiswerkbegeleiding The School gebruik van het pand. Athena heeft vier hockeyvelden, een oefenveldje, een Mark Lammersveld en een inloopruimte. Op het terrein staat ook een kas, waar de club op termijn haar eigen kruiden en groenten gaat verbouwen.

Tanja Vermeer: “Je missie, visie en waarden moeten leidend zijn bij alle beslissingen die je neemt. Je moet als bestuurder alles spiegelen aan de interne waarden van de club. Het is belangrijk te vernieuwen, maar overdracht van waarden naar nieuwe bestuursleden is belangrijk. Athena heeft zelfs iemand aangesteld voor de bewaking van de visie en waarden. Als we een nieuwe voorzitter moeten kiezen, vormen de voorzitter en ex-voorzitter de selectiecommissie.

Tot slot

De voorbeelden laten zien dat met enthousiasme en inzet veel is bereikt. Hoe je zorg draagt voor extra aanbod/benutting vraagt om verdere verkenning. Vooralsnog is het duidelijk dat er ondernemerschap en -zin nodig is bij de sportvereniging of bij de stichting die het sportpark beheert.

Gemeenten kunnen faciliteren door organisaties met elkaar in contact te brengen, wet- en regelgeving te versoepelen of aan te passen, heldere afspraken te maken met clubs en/of sportaccommodaties te privatiseren.

Ook sportbonden kunnen hun steentje bijdragen door sportverenigingen te ondersteunen in dit soort processen en bijvoorbeeld soepeler om te gaan met competitie vormen/momenten. Bij de bonden KNKV, KNAU, KNVB en KNHB zijn er adviseurs beschikbaar voor advies op maat.

Werkbezoeken kunnen enorm inspireren. Weet u een goed praktijkvoorbeeld dat u wilt delen met anderen, neem dan contact op met Kennicentrum Sport. Dayenne.labee@kcsport.nl / 0318 390 900 / www.kenniscentrumsport.nl

Met dank aan: Gemeente Rotterdam, Gemeente Tilburg, Gemeente Utrecht, Gemeente Amsterdam, Gemeente ’s Hertogenbosch, KNKV, KNAU, KNVB en KNHB.

Trefwoorden:
Bewaren

Geselecteerd voor jou

Praat mee

Wat is jouw mening over of ervaring met dit onderwerp? Of heb je een specifieke vraag?

Laat hieronder een reactie achter en ga in gesprek.