De Routekaart Verduurzaming Sport heeft drie subdoelen met daaraan gekoppelde werkgroepen: CO2-reductie, circulariteit en Milieuvriendelijk veldbeheer

Op deze pagina hebben we de belangrijkste informatie verzameld voor veldbeheerders voor zowel sportvelden met natuurgras als de kunstgrasvelden.

Natuurgrasvelden: Integrated Pest Management

Bij een duurzame sport hoort milieuvriendelijk beheer van de sportvelden met natuurgras. Eén van de belangrijkste aspecten hierbij  is pesticidenvrij beheer en onderhoud. Op dit moment kan dit beheer nog niet altijd plaatsvinden zonder inzet van gewasbeschermingsmiddelen en biociden.

In de Routekaart Verduurzaming Sport is afgesproken pesticiden uit te bannen. In wetgeving zijn al strikte voorwaarden opgenomen voor het (laatste) beetje gebruik van gewasbeschermingsmiddelen waar dat vooralsnog noodzakelijk is.

Pesticiden: wat mag wel en niet?
De route naar pesticidenvrij beheer loopt via IPM: Integrated Pest Management. Dit is een algemene term, dus voor de sportvelden is het nader uitgewerkt in een aantal concrete uitgangspunten die we hieronder verder behandelen. De basis van IPM is eenvoudig: je gaat planmatig te werk om het gebruik van middelen steeds verder te reduceren. Vervolgens komt er vakmanschap kijken om in de eigen specifieke situatie onderhoud te gaan plegen. Hieronder leggen we uit wat er wel en niet mag, wat IPM is en bieden we diverse tools aan waarmee milieuvriendelijk beheer is uit te voeren.

Gewasbeschermingsmiddelen

Volgens artikel 27b van het Besluit gewasbeschermingsmiddelen en biociden is het verboden om buiten de landbouw gewasbeschermingsmiddelen toe te passen. Voor sportterreinen zijn enkele laatste uitzonderingen opgesteld.  Dit betekent dat gewasbeschermingsmiddelen niet voor alle probleemsituaties zomaar gebruikt mogen worden. Allereerst moet een sportveldbeheerder werken volgens de principes van geïntegreerde gewasbescherming (in het Engels: Integrated Pest Management – IPM). IPM is in het Besluit nader uitgewerkt in de eis dat een beheerder een gewasbeschermingsmonitor bij moet houden. Daarin moet bijvoorbeeld worden aangegeven op welke wijze wijze van biologische en mechanische onkruidbestrijding wordt toegepast. Klik hier voor nadere informatie over IPM.

Het toepassen van gewasbeschermingsmiddelen op sportterreinen is alleen toegestaan voor specifieke plagen, ziekten en onkruiden op bepaalde plekken. Waar in onderstaande tabel “nee” staat, mogen geen middelen worden gebruikt.

Klik op de tabel voor een uitvergroting. (Bron: Staatscourant, maart 2020).

De basis voor pesticidenvrij beheer: IPM

Uitbannen van gewasbeschermingsmiddelen en biociden kan alleen wanneer je planmatig te werk gaat en de beginselen van gezond grasbeheer toepast. Over gezond grasbeheer leggen we  hier meer uit. Planmatig beheer houdt in dat je de situatie van het sportterrein goed kent en op basis daarvan bepaalt welk beheer en onderhoud het beste is. Als beheerder houd je de resultaten van het onderhoud jaarlijks bij en ga je na een bepaalde periode evalueren. Na een evaluatie wordt het onderhoud zonodig bijgesteld. 

Volgens het Besluit gewasbeschermingsmiddelen en biociden moet je als beheerder een gewasbeschermingsmonitor bijhouden. In een monitor moet een beheerder bijvoorbeeld ingaan op monitoring van schadelijke organismen, keuze van gewasbeschermingsmiddelen en emissiebeperkende maatregelen. Voor het beheer van sportterreinen zijn de voorwaarden voor planmatig beheer en de eisen in verband met een gewasbeschermingsmonitor samengevat in één document: IPM voor het beheer van sportterreinen. 

Hulp bij milieuvriendelijk beheer

De basis voor milieuvriendelijk beheer is Integrated Pest Management. Daarmee heb je een goed uitgangspunt en een basis, maar nu komt het aan op het juiste dagelijkse beheer voor jouw velden. De benodigde praktijken voor onderhoud die je dan inzet, technieken die die je gaat gebruiken, de apparaten die je inzet en de handelingen die je moet verrichten zijn niet precies van tevoren aan te geven. Het komt nu aan op vakmanschap. 

Speciaal hiervoor is de Handreiking pesticidenvrij sportgrasbeheer samengesteld. Deze handreiking biedt essentiële kennis voor preventief beheer en onderhoud. Met deze handreiking wordt duidelijk waarom plagen, ziekten en onkruiden ontstaan, onder welke omstandigheden en wat een beheerder kan doen om dit te voorkomen.

Voorbeelden van IPM bij gemeenten

Je kunt beheer zonder gewasbeschermingsmiddelen op verschillende manieren bereiken. Ter inspiratie laten we zien hoe enkele gemeenten dit hebben aangepakt. Heb je voor jouw accommodatie ook een goede manier van beheer en onderhoud, zónder gewasbeschermingsmiddelen? En wil je je ervaringen met ons delen? We horen het graag!

IPM in Dalfsen, Overijssel

Contact

Heb je vragen of wil je advies? Neem dan contact op met:

Michael Poot, Kenniscentrum Sport & Bewegen

Geert Cuperus, Voorzitter Werkgroep Milieuvriendelijk Beheer

Kunstgrasvelden: de zorgplicht

Kunstgrasvelden vragen om een ander beheer dan natuurgrasvelden. Het onderhoud zit ‘m niet zo zeer in het kunstgras zelf, maar vooral in wat er tussen zit: de infill-korrels van bijvoorbeeld plastic of rubber. Zonder het nemen van de juiste maatregelen verdwijnen korrels in de directe omgeving van het sportveld, zoals bermen of sloten. Dat wil men uiteraard voorkomen. Als eigenaar van een kunstgras-sportveld heb je daarom een zorgplicht om de effecten op het milieu zo veel mogelijk te beperken.  De Branchevereniging Sport en Cultuurtechniek (BSNC) heeft een zorgplichtdocument opgesteld met daarin aandacht voor duurzaam beheer. Ook staan hierin tips en aanbevelingen hoe je het beste kunt omgaan met hergebruik van materialen bij de aanleg (of vervanging) van een veld. Ook is er een factsheet, met een praktische samenvatting van het Zorgplichtdocument.

Klik hier voor het Zorgplicht Document milieu kunstgrasvelden

Klik hier voor de factsheet Zorgplicht; samen houden we de bodem schoon!

VSG webinar Milieuvriendelijk Beheer

Op 8 september 2020 heeft VSG een webinar gegeven over milieuvriendelijk beheer. Hierin kwamen de volgende sprekers en onderwerpen aan bod:

  • Opening en introductie door Rick Brounen – Vereniging Sport en Gemeenten
  • Wetgeving over milieuvriendelijk beheer grassportvelden door Lukas Florijn, Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. (vanaf 10:55)
  • Handvatten voor invulling van milieuvriendelijk beheer op grassportvelden door Ernst Bos, Ernst Bos Advies. (vanaf 27:17)
  • Milieuvriendelijk beheer van grassportvelden in de (gemeentelijke) praktijk door Jaap Verhagen, “Fieldmanager Of The Year”, Gemeente Zutphen (vanaf 1:10:30)
  • Afsluiting Webinar door Rick Brounen