Schrijf je in voor de nieuwsbrief:
Sluiten

Sociaal Vitaal geeft ouderen veerkracht

Interventies

De erkende interventie Sociaal Vitaal houdt ouderen in beweging, ook in het sociale verkeer. Daar knappen ze lichamelijk en mentaal van op. “Veel ouderen denken dat alles hen overkomt. Wij leren ze dat ze ook zelf invloed kunnen uitoefenen, op hun eigen gedrag én hun omgeving.”

Dit artikel in onderdeel van een e-zine Sturen op Integraal Werken voor gemeenten: lees hier het complete e-zine.

“Goedemorgen, komt u voor de fittest?” Mathieu de Greef, bewegingswetenschapper bij de Rijksuniversiteit Groningen, staat bij de ingang van wijkcentrum De Driehoek in Amersfoort-Zuid. Vandaag kunnen 65-plussers uit de wijk meedoen aan een fittest. De Greef begeleidt bezoekers naar een kleine gymzaal, waar ze eerst een vragenlijst invullen. Even verderop staat een tafel waar ze hun bloeddruk laten meten. Ziet dat er goed uit? Dan kunnen ze meedoen aan een fittest.

Lees hier een interview met Evelien Wijdeveld, projectmanager Sociaal Vitaal voor de gemeente Amersfoort en Mathieu de Greef, geestelijk vader van Galm / Sociaal Vitaal en werkzaam voor de Rijksuniversiteit Groningen.

Gezond ouder worden

De fittest is onderdeel van Sociaal Vitaal, een interventie voor 65- tot 80-jarigen die gezond ouder worden bevordert. Zowel mentaal als lichamelijk, benadrukt De Greef, die mede-ontwikkelaar van Sociaal Vitaal is. “Als we ouder worden, gaat ook onze mentale weerbaarheid achteruit. We worden onzekerder, angstiger en gaan als gevolg daarvan ook minder bewegen.”

Hoe eenzaam zijn ouderen eigenlijk? Bekijk hier de feiten, cijfers en oplossingen.

Om die reden richt Sociaal Vitaal zich niet alleen op de fysieke conditie van senioren maar ook op hun sociale vaardigheden en de veerkracht die zij nodig hebben om de gevolgen van veroudering op te vangen. De Greef: “Veel ouderen denken dat alles hen overkomt. Wij leren ze dat ze ook zelf invloed kunnen uitoefenen, op hun eigen gedrag én hun omgeving.”

Even bijkomen

In de gymzaal zitten twee senioren op een bankje bij te komen van een testonderdeel. Ze maken een praatje met elkaar —een belangrijke bijkomstigheid van de fittest, vertelt Yldau Dijkstra. Samen met De Greef coördineert zij namens Stichting GALM de ontwikkeling en uitvoering van Sociaal Vitaal. “De fittest is een eerste kennismaking voor toekomstige deelnemers. Ouderen merken dat ze in hetzelfde schuitje zitten. Gedeelde smart is halve smart: ze hebben steun aan elkaar.” De Greef: “Dat ze tot een groep behoren, zorgt er al voor dat ze zich iets sterker gaan voelen.”

Adviesgesprek

Na de fysieke test volgt een mentale test in een kleiner zaaltje. Daar vullen deelnemers samen met een van de lokale buurtsportcoaches een vragenlijst in. Na afloop volgt een persoonlijk adviesgesprek, waarin de coach vertelt of ze in aanmerking komen voor een van de Sociaal Vitaal-beweeggroepen. Dat betekent dat zij een jaar lang wekelijks in de gymzaal gaan bewegen onder leiding van een speciaal opgeleide trainer. Past iemand niet in de doelgroep, bijvoorbeeld omdat de mentale conditie uitstekend is? Dan kan een sportcoach doorverwijzen naar een andere beweegactiviteit.

Koffiepauze

Sociaal Vitaal is een bewegingsprogramma waarin sociale en mentale onderwerpen op een laagdrempelige, speelse manier aan de orde komen, legt Dijkstra uit. Ook de koffiepauze speelt een belangrijke rol. Begeleiders van een Sociaal Vitaal-beweeggroep worden daarin zelfs getraind. “We leren ze hoe ze tijdens de pauze een gesprek voeren dat nu eens niet over koetjes en kalfjes gaat maar over bijvoorbeeld zelfvertrouwen.” De koffiepauze is ook een geschikt moment om bijvoorbeeld een huisarts, diëtist of fysiotherapeut uit te nodigen om iets te vertellen over een thema dat leeft onder de deelnemers.

Beenkracht

De uitkomsten van effectonderzoeken zijn veelbelovend. De fitheid van deelnemers neemt toe. Vooral beenkracht, uithoudingsvermogen en bloeddruk gaan erop vooruit. Ouderen worden weerbaarder en hebben meer sociale contacten. De Greef: “Deelnemers durven beter om hulp te vragen voor bijvoorbeeld kleine reparaties. En dat is belangrijk: hoe ouder je bent, hoe afhankelijker je van anderen wordt.” Na een jaar doen alle deelnemers opnieuw een fittest. De uitkomsten worden vergeleken met de eerste fittest en (anoniem) gedeeld met de gemeente.

Zelfstandig verder

De beweeggroepen duren een jaar. Het is de bedoeling dat ze daarna zelfstandig verder gaan. “We maken de deelnemers echt eigenaar van hun groep”, vertelt Dijkstra. “Daar helpen we ze bij. Ze leren bijvoorbeeld hoe ze nieuwe leden werven. Dat is belangrijk om de groep in stand te houden.” De Greef maakt de vergelijking met een succesvol tv-programma, waarin twee bekende Nederlanders zich sterk maken voor eenzame ouderen. “Je kunt ook Geer en Goor uitnodigen, dat is hartstikke leuk voor een keer. Maar het gaat ons om een blijvend effect: ouderen meer veerkracht geven. Dat lukt alleen als ze leren om het zelf te doen.”

Lees meer over de theorie achter sociale kwetsbaarheid én bekijke tips voor professionals

Lees het e-zine over Suren op Integraal Werken

Het Nederlands Jeugdinstituut (NJi), RIVM Centrum Gezond Leven, Nederlands Centrum Jeugdgezondheid (NCJ), Kenniscentrum Sport, Movisie, Trimbos-instituut en Vilans ontwikkelden samen een e-zine over Sturen op Integraal Werken. Bedoeld voor gemeenten die integraal willen werken aan welzijn en gezondheid. Lees het e-zine hier.

Trefwoorden:
Bewaren

Geselecteerd voor jou

Praat mee

Wat is jouw mening over of ervaring met dit onderwerp? Of heb je een specifieke vraag?

Laat hieronder een reactie achter en ga in gesprek.