Schrijf je in voor de nieuwsbrief:
Sluiten

Zoneparc

Interventie

Erkenning

Goed beschreven

Zoneparc is een innovatief en attractief ingericht schoolplein waarbij gebruik wordt gemaakt van verschillende zones. Door verdeling in zones kunnen er verschillende functies worden gegeven aan de beschikbare buitenruimte. Dit stimuleert gebruik door meer kinderen en reduceert pestgedrag.

Zoneparc Foundation Nederland is van mening dat ieder kind recht heeft op onderwijs, sport en beweging. Het schoolplein speelt hierin een belangrijke rol. Dagelijks spelen er bijvoorbeeld gemiddeld 300 kinderen op een schoolplein van een basisschool.

Conventioneel ingerichte pleinen bieden weinig stimulans, ook variatie en structuren ontbreken.

Zoneparc Foundation Nederland adviseert, begeleidt en cofinanciert scholen die hun speelpleinen inrichten volgens het Zoneparc concept.

Probleembeschrijving

Bewegen en overgewicht kinderen

Te weinig fysieke activiteit maakt onderdeel uit van een ongezonde levensstijl met mogelijk overgewicht tot gevolg. Slechts 19% van de kinderen in de leeftijd van 4-11 jaar voldoet aan de Nederlandse Norm Gezond Bewegen. Verder sporten en bewegen meisjes minder dan jongens (Bernaards, 2014). Dit is ook terug te zien op het schoolplein, waarbij jongens vaak het schoolplein domineren en meisjes van een kleiner deel van het schoolplein gebruik maken (Kohnstam, 2009). Van basisschoolkinderen heeft 12% overgewicht, waarvan 4% obesitas (Volksgezondheidenzorg.info, 2016).

Pesten

10% van de kinderen in het basisonderwijs wordt minimaal een keer per maand gepest (Monitor Sociale Veiligheid, 2016). Pesten heeft gevolgen voor slachtoffer en dader (Veenstra e.a., 2005). Pesten kan leiden tot depressie of afname van het zelfvertrouwen (Kaltiala-Heino e.a., 2000). Pesters lopen een groter risico om betrokken te raken bij criminaliteit of alcoholmisbruik (Haynie e.a., 2001). Pesten komt vooral voort uit verveling bij kinderen en als zij te weinig ruimte om te spelen of bewegen hebben (Van Gils, 2011).

Schoolplein

Het is gebleken dat het aanbrengen van grondmarkeringen en fysieke structuren op het schoolplein een positieve invloed hebben op de lichamelijke activiteit van kinderen tijdens de pauze en dat de intensiteit van bewegen dermate hoog is dat deze een positieve invloed heeft op de gezondheid van de leerlingen. (Ridgers e.a., 2007).

In het onderzoek van Stratton & Mullan (2005) steeg het percentagekinderen dat intensief (+4,5%) en gemiddeld actief bewoog (+13,6%) tijdens de pauze door het aanbrengen van grondmarkeringen en het aanbieden van speelmaterialen.

Door meer ruimte om te spelen en het aanbieden van speelmaterialen ontstaan er daarnaast minder conflicten tussen kinderen, waardoor pestgedrag afneemt (Van Gils, 2011).

Bewegen en concentratie

Bewegen heeft niet alleen positieve effecten op de gezondheid van kinderen maar stimuleert ook de doorbloeding van verschillende delen van de hersenen, waardoor de leerbereidheid en concentratie toenemen (Dordel & Breithecker, 2003).

Zoneparc

Uit deze onderzoeken blijkt dat Zoneparc een belangrijke bijdrage kan hebben in de toename van fysieke activiteiten van kinderen, het verminderen van pestgedrag en het verbeteren van schoolprestaties. Onderzoek naar het Zoneparc-concept in Engeland bevestigt dit: Kinderen vonden buitenspelen op het schoolplein leuker; hun lichaamsbeweging, zelfbewustzijn en interactie met anderen kinderen namen toe; en pesten en vechten namen af (Kay e.a., 2004). Dit leidde tot landelijke implementatie van Zoneparc in Engeland met financiële ondersteuning van de Engelse overheid. Naar Engels voorbeeld is in juni 2005 de Zoneparc Foundation Nederland opgericht.

Doelgroepen

Jeugd in de basisschoolleeftijd (4-12 jaar).

De kinderen worden betrokken bij het ontwerpen van hun eigen schoolplein. Daarvoor maken zij tekeningen en daarnaast kiezen zij uit een uitgebreid aanbod van spelmarkeringen. Kinderen uit groep 8 worden door middel van een training opgeleid tot held. Dit houdt in dat ze verantwoordelijkheid zijn voor de uitleen van speelmaterialen, de begeleiding van de spelen en eventuele conflicthantering. Uiteraard worden de helden in hun taak ondersteund door een volwassene (leerkrachten etc.). Door de kinderen te betrekken en verantwoordelijk te maken willen zij vaak zo veel mogelijk gebruik maken van het Zoneparc.

Intermediaire doelgroep

  • (Vak)leerkrachten en andere medewerkers basisschool, als begeleiders van de kinderen tijdens het spelen op het schoolplein
  • Ouders – Ouderraad, overblijfouders, als begeleiders van de kinderen tijdens het overblijven op school wanneer de kinderen spelen op het schoolplein.
  • Medewerkers buurtverenigingen – bijvoorbeeld TOS (‘thuis op straat’) en Medewerkers BSO, als begeleiders van de kinderen tijdens het spelen op het schoolplein in de pauzes en na schooltijd. Zij zijn na schooltijd ook verantwoordelijk voor de berging met het sport- en spelmateriaal.
  • Medewerkers sportvereniging, als organisatoren van sportactiviteiten (clinics) op het schoolplein en als begeleiders van de kinderen tijdens deze sportactiviteiten.

Doel van het sport- en beweegaanbod

Hoofddoel

Kinderen op de basisschool verhogen hun lichamelijke activiteit (hebben meer beweegmomenten).

Door deelname aan activiteiten die mogelijk worden gemaakt door de inrichting van Zoneparc profiteren kinderen van de sociale en fysieke effecten van meer bewegen.

Uit onderzoek in Engeland is gebleken dat de fysieke activiteit van kinderen, door de invloed van grondmarkeringen en het aanbod van speelmaterialen, tijdens de pauzes is gestegen met 4,5% tot 13,6%. Dit is ook het streven van ZPFN.

Subdoel

Subdoelstellingen einddoelgroep;

  • Kinderen, en met name meisjes, participeren meer in bewegen en sport
  • Kinderen worden socialer waardoor de sociale integratie verbetert.
  • Kinderen verminderen hun pestgedrag/worden minder gepest op het schoolplein.
  • Kinderen weten beter met situaties om te gaan (empowerment) en verantwoordelijkheid te nemen.
  • Kinderen ontwikkelen (persoonlijke) vaardigheden en zelfvertrouwen doordat zij betrokken worden bij de begeleiding.
  • Kinderen hebben een betere concentratie bij aanvang van de lessen.

Subdoel intermediaire doelgroep:

  • (Vak)leerkrachten en andere medewerkers van de basisschool leren educatie met sport en spel te combineren, zodat de leerbereidheid van de kinderen vergroot wordt.

Voorwaardelijk doelen:

  • Het schoolplein heeft een goede verdeling van de (speel)ruimte.
  • Het schoolplein is toegankelijk voor de buurt na schooltijd (door openstellen plein na schooltijd).

Aanpak (opzet interventie, locatie en uitvoerders)

Opzet van de interventie

Het traject kan 6 weken tot 6 maanden duren, waarbij de volgende stappen worden doorlopen:

  1. Idee/initiatief: (1 week)

Kennismakingsgesprek met geïnteresseerden – eenmalig 1-2 uur

Bezoek Zoneparc werkgroep aan Zoneparc-school – facultatief 2-3 uur

  1. Ontwerp: (variabel – meestal 1 week)

Afronden Programma van Eisen/start ontwerp – ongeveer een week

Ontwerp presenteren – 1 uur, kan ook via mail

  1. Realiseren Zoneparc: variabel – meestal 3 weken)

1e Training (managementtraining) – 1 tot 1,5 uur

Start aanleg – 5 tot 7 dagen

2e Training (speluitleg) – 1,5 tot 2 uur kan herhaald worden

Heldentraining (groep 7/ 8) – 1,5 tot 2 uur kan herhaald worden

Opening Zoneparc – eenmalig 2 tot 4 uur

  1. Uitvoer: (continu)

Gebruik van het Zoneparc voor schooltijd, tijdens pauzes en lessen – 2 tot 3 uur per dag

Gebruik van het Zoneparc na schooltijd (BSO, buurt) – per Zoneparc afhankelijk.

Jaarlijks herhaaltraining helden – 1,5 tot 2 uur per jaar

Jaarlijkse inspiratiedag intermediairs – 4 tot 6 uur per jaar

Jaarlijkse check up door Zoneparc – 1,5 tot 3 uur per jaar

Aanschaffen nieuw sport- en spelmateriaal – afhankelijk van slijtage/zoekkraken; 1 x per jaar.

Schoonhouden plein – regelmatig

Locaties en Uitvoering

Locatie:

Schoolpleinen op basisscholen. Alle basisscholen kunnen in aanmerking komen voor een Zoneparc. Zoneparc zou graag zien dat alle scholen zijn voorzien van een Zoneparc. Er zijn geen specifieke eisen. Natuurlijk dient er voldoende draagvlak te zijn om het concept uit te dragen. Een pre is dat het plein na schooltijd wordt opengesteld voor buurt en naschoolse opvang.

Type organisatie:

Stichting Zoneparc Foundation Nederland (ZPFN), basisscholen, gemeenten (basisscholen, openbare pleinen), BSO, kinderdagverblijven.

Ondersteuning

De interventie wordt begeleid en ondersteund door ZPFN en overgedragen aan de hand van handboeken, hardwareposter, spelkaarten en website. ZPFN is tijdens werkdagen via mail en telefoon bereikbaar. Indien nodig kunnen ter plaatse eventuele knelpunten besproken worden om samen tot een oplossing te komen.

Het management handboek gaat in op de stappen die ondernomen dienen te worden om de aanleg en de uitvoering van het Zoneparc voorspoedig te laten verlopen. Aan de hand van de hardwareposter of website kunnen de intermediairs een keuze maken uit de verschillende spelmarkeringen en dit aangeven in het ‘Programma van Eisen’.

Het praktisch handboek bevat informatie voor de begeleiders en Helden die op het Zoneparc actief zijn. Naast praktische informatie worden hierin de afspraken die de school heeft gemaakt en uitleg over de begeleiding van activiteiten en spelideeën beschreven. Ook ontvangt de school spelkaarten, die afgestemd zijn op de spelmarkeringen van het betreffende Zoneparc.

Een Zoneparc vraagt meer van de begeleiders op het schoolplein dan voorheen en geeft de oudste leerlingen van de school een actieve rol. Begeleiders en Helden krijgen hiervoor trainingen van professionals.

De training voor de Helden wordt ieder jaar herhaald. De school kan hiervoor Zoneparc inhuren of de training zelf verzorgen.

Materialen

Website: www.zoneparc.nl

  • Praktisch Handboek
  • Management Handboek
  • Hardware poster
  • Programma van eisen
  • Aanmeldformulier helden (ook te vinden in Praktisch handboek)

Materialen aanwezig op de scholen met een Zoneparc:

  • Grondmarkeringen
  • Sport- en spelmaterialen
  • Spelkaarten

Spelkaarten met uitleg van de verschillende spellen, per Zoneparc afgestemd.

De handboeken en spelkaarten zijn niet beschikbaar voor externen.

Organisatie

Organisatie: Zoneparc Foundation Nederland
Telefoon nummer organisatie: 0481-352889

Organisatie: Zoneparc Foundation Nederland
Telefoon nummer organisatie: 0481-352889

Contactpersoon

Naam: Dorith Schute
Telefoon nummer: 0481352889
Mobiel nummer: 0655173602
Email: dorith@zoneparc.nl

Naam: Rosalie Coenen
Telefoon nummer: 0481-352889
Mobiel nummer: 06-29041373
Email: info@zoneparc.nl

Bewaren

Geselecteerd voor jou

Praat mee

Wat is jouw mening over of ervaring met dit onderwerp? Of heb je een specifieke vraag?

Laat hieronder een reactie achter en ga in gesprek.