Schrijf je in voor de nieuwsbrief:
Sluiten

Zelfredzaamheid van ouderen: zet in op beweging in jouw gemeente!

Artikel

Veel gemeenten besteden steeds meer aandacht aan zelfredzaamheid van ouderen en het voorkomen van valongelukken. Hoe doe je dat op een slimme manier met alle betrokken partijen? De inzet van bewezen interventies is een goede stap.

Zelfredzaamheid van ouderen, wat is dat?

Zelfredzaamheid. Letterlijk betekent het: jezelf kunnen redden, met zo min mogelijk professionele ondersteuning en zorg. Een belangrijk onderwerp, zeker voor ouderen binnen de gemeente. We willen tenslotte dat mensen zo lang mogelijk zelfstandig kunnen leven. We hebben het dan vaak over zelfstandigheid op lichamelijk gebied: fysiek nog in goede conditie zijn, zelf nog in staat zijn om allerlei dagelijkse handelingen te kunnen uitvoeren. Maar ook geestelijke zelfredzaamheid hoort hierbij: zelf je eigen beslissingen kunnen nemen, je zeker van je zaak voelen, ook als je bijvoorbeeld meer risico loopt om te vallen.

Lees hier een artikel waarin we vijf interventies op een rij zetten die zich specifiek richten op ouderen en het vergroten van hun zelfredzaamheid.

Wil je meer inspiratie uit de praktijk? Lees hier het interview met Toon Masselink (gemeente Montferland) en Jos Kooijman (gemeente De Ronde Venen). Zij vertellen over hun ervaringen met de inzet van erkende interventies ZekerBewegen en Meer Bewegen voor Ouderen-Functioneel Trainen in hun gemeente.

Veel gemeenten besteden steeds meer aandacht aan zelfredzaamheid van ouderen en het voorkomen van valongelukken. Dat vraagt om nauwe samenwerking en regie binnen verschillende beleidsterreinen van de gemeente. En om slimme kruisbestuivingen onderling. Werk je op het beleidsterrein Zorg of Welzijn en zoek je naar mogelijkheden om de zelfredzaamheid van ouderen te bevorderen? Denk eens aan de inzet van sport en bewegen om je doelstellingen te realiseren. Werk je als buurtsportcoach, ouderenconsulent of als (beleids)medewerker Sport? Onderzoek samen met je collega’s bij Zorg, Welzijn of Openbare Ruimte de mogelijkheden van sport en bewegen om zelfredzaamheid bij ouderen te behouden of bevorderen.

“Voor veel mensen is de stap richting sporten en bewegen echt een grote, een drempel. Het is dan echt goed om bij die mensen thuis af te spreken, naar ze te luisteren en op maat met een advies te komen”. Toon Masselink vertelt over de ervaringen met ZekerBewegen in gemeente Enschede.

Kwetsbaarheid en beperkingen op hogere leeftijd

Het is logisch dat kwetsbaarheid vaker voorkomt op hogere leeftijd. Hoe ouder de mens, hoe groter de kans op het krijgen van chronische aandoeningen, mobiliteitsproblemen, geheugenproblemen en dementie. Maar ook bij het uitvoeren van dagelijkse handelingen zoals opstaan uit bed, zichzelf wassen, naar het toilet gaan en eten maken kunnen ouderen beperkingen ervaren, bijvoorbeeld als ze voelen dat ze risico lopen om te vallen. Laten we voorop stellen: het grote merendeel thuiswonende 65-plussers ervaart geen beperkingen bij de dagelijkse handelingen. Van deze groep ervaart ruim driekwart zijn of haar gezondheid als goed of zeer goed.

Maar naarmate de leeftijd vordert, daalt het percentage ouderen zonder beperkingen. Van de 65- tot 74-jarigen heeft 80% geen beperkingen, Bij de 75-plussers is dat nog maar 52% (bron: CBS). En dan hebben we het nog maar over de groep thuiswonenden zonder zorg. De zelfredzaamheid van thuiswonende ouderen die wel zorg krijgen (op afstand of dichtbij) en ouderen in een zorginstelling neemt steeds verder af.

Meer informatie

Bewegen maakt minder kwetsbaar

Voldoende bewegen maakt ouderen minder kwetsbaar. Reden dus voor veel gemeenten om zelfredzaamheid van ouderen op de agenda te zetten en daarbij bewegen te stimuleren. Welke organisaties kun je daarbij betrekken? Hoe kunnen activiteiten en budgetten binnen de keten worden ingezet? Je hoeft niet zelf het wiel opnieuw uit te vinden. Oriënteer je op bestaande aanpakken die zich al in de praktijk bewezen hebben en waar je met creativiteit en lokale inbreng mee aan de slag kunt. 

Jos Kooijman vertelt over de inzet van erkende interventie MBvO-FT in gemeente De Ronde Venen.

Gebruik een aanpak die in de praktijk is bewezen

Interventies zijn doelgerichte, planmatige en in tijd afgebakende activiteiten met als doel gedragsverandering. Bij interventies gericht op ouderen en zelfredzaamheid gaat het vaak over laagdrempelige beweegprogramma’s die zich richten op de verbetering van mobiliteit, conditie en zelfvertrouwen. Maar hoe weet je welke aanpak ook echt werkt?

Er bestaat een landelijke beoordelingssystematiek voor leefstijlinterventies. Een systeem waarbij de interventie kritisch wordt beoordeeld door onafhankelijke professionals uit de praktijk. Erkende interventies zijn al op minimaal drie locaties in het land ingezet, staan goed op papier en worden verzorgd door organisaties die op verschillende locaties in het land ondersteuning kunnen bieden. Een mooie bron voor inspiratie!

Beweeginterventies gericht op ouderen worden binnen veel verschillende aanpakken ingezet. Of je nu een aanvraag indient binnen de Sportimpuls-regeling, of een beroep doet op fondsen zoals Fonds NutsOhra (bijvoorbeeld Meer Veerkracht, Langer Thuis) of het Oranje Fonds: de inzet van erkende interventies maakt je aanvraag krachtiger.

Sportimpuls: nieuwe subsidieronde

Ken je de Sportimpuls? Het is een bestaande subsidieregeling die lokale sport- en beweegaanbieders financieel ondersteunt bij de opzet van activiteiten die ze ondernemen om meer mensen langdurig te laten sporten en bewegen, waaronder ouderen. Organisaties die lokaal sport- en beweegaanbod organiseren kunnen een aanvraag indienen voor budget uit de Sportimpuls. Begin 2017 opent een nieuwe subsidieronde.

Erkende leefstijlinterventies vind je in de Interventiedatabase Gezond en Actief Leven. Alle erkende sport- en beweeginterventies maken hier onderdeel van uit, en worden ook nog separaat op de website www.effectiefactief.nl gepresenteerd.

Foto: Toon Masselink

Trefwoorden:
Bewaren

Geselecteerd voor jou

Praat mee

Wat is jouw mening over of ervaring met dit onderwerp? Of heb je een specifieke vraag?

Laat hieronder een reactie achter en ga in gesprek.