Schrijf je in voor de nieuwsbrief:
Sluiten

Zaalvoetbal op het MBO

Interventie

Erkenning

Goed beschreven

Zaalvoetbal voor de jeugd
Het doel van de interventie is het vergroten van de sportparticipatie van jongeren in de leeftijd van 15-21 jaar. Slechts 27% van 15-17 jarige MBO studenten voldoet aan de Nederlandse Norm Gezond Bewegen (NNGB) (Rijpstra, 2012). Daarnaast bestaan uitvallers uit de georganiseerde voetbalsport voor 31% uit 15-21 jarige jongeren (Kroesemeijer, 2013). Deze uitval is betreurenswaardig aangezien blijkt dat sportende adolescenten dit ook als twintiger en dertiger blijven doen (website NOC*NSF). Actief blijven is belangrijk omdat daardoor de kans op ziekten en aandoeningen afneemt (PAGAC, 2008). Bovendien heeft sporten in verenigings- of teamverband een positieve invloed op de sociale gezondheid van jongeren (Eime et al., 2013). Structureel sporten onder jongeren kan bereikt worden door aansluiting bij een vereniging. Om die reden heeft de KNVB de interventie Zaalvoetbal voor de jeugd op het MBO ontwikkeld, zodat studenten hun fysieke activiteit kunnen vergroten en zo aan de NNGB kunnen voldoen.

Zaalvoetbal voor jeugd op het MBO
Zaalvoetbal voor de jeugd op het MBO is een interventie waarmee MBO scholen en voetbalverenigingen hun sportaanbod kunnen vergroten. Niet-leden kunnen via school kennismaken met zaalvoetbal om uiteindelijk via de interventie door te stromen naar verenigingslidmaatschap. De interventie is ook geschikt voor studenten die al lid zijn van een vereniging en die het leuk vinden om deel te nemen. De voetbalvereniging en de school werken samen om het sportaanbod voor de studenten te realiseren waarbij ze steun krijgen van de KNVB en eventueel gemeente en welzijnsorganisaties.

Drie fases
De duur van de interventie is 17 maanden. Idealiter loopt het voetbalaanbod van oktober tot en met april waarin 20 wedstrijden/ trainingen van 50 minuten plaatsvinden.

Fase 1: Voorbereiding 
De zaalvoetbalcompetitie wordt voorbereid door een stuurgroep die verantwoordelijk is voor de coördinatie en het benaderen van MBO scholen. Een werkgroep is verantwoordelijk voor de uitvoering van de competitie.

Fase 2: Uitvoering
De uitvoeringsfase bestaat uit het werven van begeleiders en deelnemers, het voorbereiden en uitvoeren van het voetbalaanbod en uiteindelijk de deelname aan het NK MBO. 

Fase 3: Continuering
De competitie kan worden afgesloten met een evaluatie.

Implementatie zaalvoetbal voor de jeugd
Tijdens de competitie worden er cursussen georganiseerd voor kader, begeleiding, studenten en overige geïnteresseerde betrokkenen voor opleiding tot begeleider of scheidsrechter. De vereniging wordt in de uitvoering ondersteund door een KNVB-medewerker zaalvoetbal uit het district. Daarnaast is er een pakket beschikbaar met een handleiding, promotiemiddelen en online modules zaalvoetballessen dat door verenigingen gebruikt kan worden om de interventie zaalvoetbal voor jeugd op het MBO op te starten en uit te voeren.

Probleembeschrijving

Doelgroep
Het aantal volwassen Nederlanders dat volgens eigen zeggen aan de Nederlandse Norm Gezond Bewegen (NNGB) voldoet, is sinds 2006 redelijk stabiel en schommelt rond de 59%. Het percentage jeugdigen dat de NNGB haalt is drastisch lager. Het valt op dat vooral weinig jongere studenten op het MBO, 15-17 jarigen, voldoen aan de NNGB. Slechts 27% haalt deze norm (Rijpstra, 2012).
Naast de leeftijd bestaan er andere kenmerken die het beweeggedrag van de MBO studenten beïnvloeden, namelijk een lagere sociaaleconomische status dan gemiddeld en een groot percentage allochtonen (ongeveer 25%) (Van der Molen, 2009; Jager et al., 2011; Chorus & Hildebrandt, 2010; Hendriksen et al., 2010a; Wendel-Vos & Frenken, 2010).

Verder beïnvloedt de sociale omgeving het beweeggedrag van jongeren, zoals sociale veiligheid, beweeggedrag van leeftijdsgenoten, ouders en andere mensen met een voorbeeldfunctie (Ferreira et al., 2007).

Uitval
Bovengenoemde kenmerken zorgen voor een lage sportparticipatie onder MBO studenten. Dit is onder andere te zien aan de uitstroom van jongeren uit de georganiseerde voetbalsport, 31% van de uitvallers is 15-21 jaar (Kroesemeijer, 2013). De belangrijkste redenen die de jongeren geven voor het stoppen met voetbal zijn tijdgebrek, sfeer in het team en kwaliteit van trainingen (Kroesemeijer, 2013).

Voordelen van sporten
Zoals algemeen bekend is beweging goed voor de lichamelijke gezondheid aangezien dit de kans op het krijgen van ziekten en aandoeningen en de uiteindelijke sterfte daaraan verlaagt (PAGAC, 2008). Intensieve lichamelijke activiteit, zoals voetballen, bevordert de conditie van hart en longen, ofwel de cardiorespiratoire fitheid (Monninkhof et al., 2007; Cavill et al., 2006; KWF, 2005c; Wendel-Vos et al., 2004).

Naast lichamelijke gezondheid heeft beweging ook een positief effect op het geestelijke aspect, zoals de leerprestaties en het zelfvertrouwen van jongeren (Bass et al., 2013; Tremblay et al., 2000). Onderzoek van Jonker (2009) laat zien dat jonge getalenteerde sporters academisch beter presteren dan de gemiddelde jongere.

Bovendien toont onderzoek aan dat sporten in team- of verenigingsverband positief bijdraagt aan de psychologische en sociale gezondheid (Eime et al., 2013). De sociale component van sport blijkt belangrijk, MBO studenten hechten aan sociale structuren en kunnen zich hier ook aan optrekken (Groeneveld, 2009). In ditzelfde onderzoek onderstreept men de behoefte die onder MBO studenten bestaat om opdrachten te krijgen, wat door een trainer kan worden waargenomen.
Het is van essentieel belang om de sportparticipatie bij jongeren te bevorderen. Het blijkt namelijk dat jongeren die tijdens de adolescentie blijven sporten, dit ook als twintiger en dertiger blijven doen. Sport krijgt een vaste plek in hun programma en vaak blijft dat zo tot op hoge leeftijd (website NOC*NSF). Op deze manier wordt er een basis gelegd voor een gezond leven.

Zaalvoetbal
Het aanbod van zaalvoetbal op het MBO biedt studenten de kans om hun sportparticipatie te vergroten, waardoor zij kunnen profiteren van de voordelen van lichamelijke activiteit. Bovendien bestaat de interventie uit het sporten in teamverband wat goed is voor de sociale gezondheid van de studenten.

Doelgroepen

Einddoelgroep is alle studenten binnen het MBO; jongens en meisjes van 15 tot 21 jaar.

Deze interventie richt zich op het vergroten van de sportparticipatie van deze jongeren. Doordat het sportaanbod op een school wordt georganiseerd, heeft elke student de mogelijkheid om te sporten. Op deze manier krijgen jongeren een laagdrempelig en op maat gemaakt sportaanbod dat aansluit bij hun behoefte. Om jongeren structureel te laten sporten, is het belangrijk dat zij zich aansluiten bij een vereniging. De uiteindelijke doelgroep bestaat dus uit studenten binnen het MBO die niet regelmatig sporten en die nog geen lid zijn van een sportvereniging. De interventie is echter ook geschikt voor jongeren die al lid zijn van een vereniging.

Subdoelgroep:

  1. Studenten op het MBO zijn op te splitsen in jongens en meisjes. Bij de uitvoering van de interventie spelen jongens en meisjes in aparte competities;
  2. Allochtone meisjes op het MBO nemen een aparte positie in binnen het aanbod, omdat het voor hen om religieuze en culturele oorzaken extra belangrijk is om in een veilige omgeving te sporten. Daarnaast is het belangrijk dat zij, eveneens om veiligheidsredenen, aansluitend op school – en dus in de middag – kunnen zaalvoetballen. Van alle jongeren doen allochtone meisjes het minst aan sport (Elling, 2002). Daarom is het belangrijk dat er rekening wordt gehouden met de wensen van allochtone meisjes, zodat ook zij de mogelijkheid hebben om deel te nemen aan de interventie.
  3. Studenten op het MBO kunnen naast deelnemen aan de competitie ook op een andere manier bijdragen aan de competitie door in het verlengde van hun opleiding een opdracht uit te voeren. Bijvoorbeeld studenten die bezig zijn met een mediaopleiding kunnen een registratie maken van de competitie. Studenten CIOS kunnen naast deelnemer ook de opgedane kennis uit hun opleiding in de praktijk brengen en de competitie begeleiden, bijvoorbeeld in de vorm van het geven van trainingen.

Intermediaire doelgroep

1. Vereniging:
a. Spelers die lid zijn van de vereniging, ter ondersteuning en voor promotie van de competitie, bijvoorbeeld voor het geven van een introductieclinic om potentiële deelnemers te enthousiasmeren;
b. Trainers/coaches, voor het begeleiden van activiteiten.

2. MBO scholen:
a. Sportcoördinatoren, in de meeste MBO scholen is deze persoon actief, dragen bij aan de organisatie en begeleiding van de competitie.
b. Studenten, zie onder kopje ‘doelgroep’, participeren in de organisatie van en deelname aan de competitie.

3. Welzijnsorganisaties/gemeente: Wanneer de activiteiten zich afspelen in de wijk en ze gemeentelijke doelstellingen ondersteunen, kan de gemeente een buurtsportcoach een rol in de organisatie laten spelen. De buurtsportcoach kan bij de KNVB opleidingen volgen om de competitie beter te begeleiden.

Doel van het sport- en beweegaanbod

Hoofddoel

MBO studenten in de leeftijd 15-21 jaar sporten structureel meer door deelname aan het zaalvoetbalaanbod op het MBO waardoor zij de NNGB benaderen. Zij profiteren hierdoor van de positieve effecten van sporten en bewegen.

Subdoel

  1. 1. MBO scholen:
    a. Meer scholen integreren de zaalvoetbalcompetitie structureel in beleid en activiteiten.
    b. Meer studenten op MBO scholen participeren in de organisatie van zaalvoetbalaanbod op het MBO.
    c. Veilig sporten aanbieden aan MBO studenten.
  2. Vereniging: meer contact met jongeren die mogelijk lid worden
  3. Welzijnsorganisaties: meer buurtsportcoaches beschikken over de kennis en vaardigheden om het zaalvoetbalaanbod op het MBO te helpen begeleiden
  4. Gemeentes: meer gemeenten zijn actief betrokken bij en ondersteunen de uitvoering van het zaalvoetbalaanbod.

Aanpak (opzet interventie, locatie en uitvoerders)

Opzet van de interventie

De totale duur van de interventie is 17 maanden.

Fase 1: Voorbereiding (april – september, 5 maanden)
1A: Stuurgroep samenstellen (procesbewaking/coördinatie)
1B: MBO scholen benaderen (directie) 

Fase 2: Uitvoering (oktober – april, 7 maanden)
2A: Werven begeleiders en deelnemers
2B: Zaalvoetbalaanbod voorbereiden
2C: Zaalvoetbalaanbod uitvoeren
2D: Deelname NK MBO

Fase 3: Continuering (april – september, 5 maanden)
Idealiter start het aanbod in oktober (na de herfstvakantie) en is de afloop in april met het NK MBO als eindstation. De competitie kent een najaar- en voorjaarsreeks (herindeling op speelsterkte/geslacht). Het competitieaanbod bestaat uit minimaal 20 wedstrijden/trainingen van 50 minuten bewegen.

Locaties en Uitvoering

De interventie wordt idealiter opgezet en uitgevoerd door een zaalvoetbalvereniging in samenwerking met verschillende MBO scholen. Wanneer het een MBO school met een groot aantal studenten betreft, kan er ook gekozen worden voor een competitie binnen de desbetreffende school. Het is ook mogelijk dat gemeente en welzijnsorganisaties betrokken worden bij de organisatie van de zaalvoetbalcompetitie.
Echter, een MBO school of gemeente heeft ook de mogelijkheid om de interventie op te zetten en uit te voeren. Hierbij moet rekening gehouden worden met een verandering van de rolverdelingen. In dit geval moet namelijk de MBO school of gemeente zelf de taken verzorgen die normaliter de vereniging zou oppakken. Een mogelijkheid is het betrekken van een vereniging bij de uitvoer van de interventie.

Ondersteuning

Om de lokale implementatie en de eventuele evaluatie van zaalvoetbal op het MBO succesvol te laten verlopen, dient vervolgens het gewenste (vanuit de aanvragende partij) en/ of noodzakelijke (vanuit de KNVB als interventie eigenaar) niveau van ondersteuning te worden besproken. Hierbij gelden vanuit het oogpunt van kwaliteitsbewaking altijd een aantal (minimale) verplichte ondersteuningsonderdelen, mogelijk aangevuld met een aantal optionele onderdelen. 

Kennisoverdracht & intervisie
Lokaal wordt er door een KNVB projectmedewerker ondersteuning en advies geboden om de samenwerking met de MBO scholen op te zetten. Naast de intake waarbij het startpakket jeugdzaalvoetbal wordt overhandigd, is er documentatie beschikbaar ter ondersteuning, zoals voorbeeldbrieven, een activiteitenplan en draaiboeken voor activiteiten. Tevens wordt samen met de KNVB projectmedewerker besproken hoe het aanbod vormgegeven gaat worden en kan er een evaluatie plaatsvinden van de geboden ondersteuning.

De KNVB medewerker (medewerker organisatie zaalvoetbal) is verantwoordelijk voor de overdracht van de interventie aan de lokale organisatoren (werkgroep). Daarnaast kan hij/ zij de opgedane kennis overdragen aan andere verenigingen en MBO scholen in zijn district. Gecombineerd met de handleiding ‘Zaalvoetbal op het MBO’ is dit de voedingsbodem voor het zelfstandig voortzetten van de interventie in de toekomst.

Materialen

  • De handleiding Zaalvoetbal op het MBO is beschikbaar als onderdeel van de starterskit jeugdzaalvoetbal. Deze handleiding neemt de vereniging stap voor stap mee in het proces om zaalvoetbal op het MBO te organiseren en bevat zowel een hardcopy component, als een USB stick met handige documenten, o.a. promotiemateriaal als bijvoorbeeld flyers, posters, certificaten en pamfletten. In de handleiding zijn drie fasen te onderscheiden:
    – Voorbereiding: een vereniging krijgt hierin uitleg hoe zaalvoetbal op het MBO op te zetten en welke externe partners zij hierbij moeten betrekken.
    – Uitvoering: stapsgewijze beschrijving hoe de interventie op operationeel gebied uitgevoerd moet worden.
    – Continuering: hierin wordt beschreven hoe het aanbod geëvalueerd moet worden, en eventueel verbeterd kan worden.
  • Evaluatieformulieren: een vereniging voert een onderzoek uit onder deelnemers en betrokkenen met als doel de interventie continu te verbeteren.
  • De module ‘Vitaal MBO’ die de MBO-raad samen met de KNVB heeft ontwikkeld. Deze module is ontwikkeld met als doel om meer MBO studenten structureel aan het sporten te krijgen en houden, bij voorkeur als lid bij een sportvereniging. Het is een lessendatabase met interventies die onderdeel zijn van het aangeboden curriculum op MBO scholen. Een contactpersoon van een sportvereniging, zoals een trainer of coach, en een docent Lichamelijke Opvoeding kunnen een interventie uitvoeren om studenten van het MBO verschillende sporten aan te bieden voor een periode van 6 tot 8 weken. Deze module is op een webomgeving openbaar toegankelijk: http://www.vitaalmbo.nl/bewegen_en_sport/zaalvoetbal?ValChk=Fmk7LaRwg9k4Ly37KgGO7OtQd1dpvgvqkmeb1fKvw5g

Organisatie

Organisatie: Koninklijke Nederlandse Voetbalbond
Telefoon nummer organisatie: 0343-499761

Contactpersoon

Naam: Willem Bos
Telefoon nummer: 0343-499761
Email: willem.bos@knvb.nl

Bewaren

Geselecteerd voor jou

Praat mee

Wat is jouw mening over of ervaring met dit onderwerp? Of heb je een specifieke vraag?

Laat hieronder een reactie achter en ga in gesprek.