Schrijf je in voor de nieuwsbrief:
Sluiten

Wandelfit

Interventie

Erkenning

Goed beschreven

Wandelfit wandelprogramma

Het aantal Nederlanders dat voldoende beweegt groeit de laatste jaren nauwelijks. Het aantal uren dat men per dag zit of ligt (zonder te slapen) neemt zelfs langzaam toe. De meeste Nederlanders weten wel dat 30 minuten of meer lichaamsbeweging per dag nodig is voor een goede gezondheid (92%), maar het percentage van de Nederlandse bevolking dat voldoende beweegt ligt stukken lager. Hoe komt dat? Circa 27% van de bevolking noemt ‘geen tijd’ als reden om niet of minder te bewegen. Andere veelgenoemde redenen zijn gezondheidsredenen en de overtuiging dat men al voldoende beweegt (beide ongeveer 25%) ().

Inactieve Nederlanders hebben een minder positieve houding ten opzichte van bewegen en vinden het vaak niet prettig om te bewegen. Vooral bij ouderen is de sociale omgeving van invloed op het beweeggedrag. Voorbeelden van sociale omgevingsfactoren zijn sociale veiligheid, maar ook het beweeggedrag van leeftijdsgenoten en van mensen met een voorbeeldfunctie. Gemiddeld genomen ervaren mensen weinig stimulans uit de eigen omgeving om meer te gaan bewegen. 

Doel Wandelfit
Met het WandelFit wandelprgramma wordt een laagdrempelig beweegaanbod in de buurt gecreëerd om inactieve Nederlanders in beweging te brengen én te houden. Inactieve Nederlanders worden gekenmerkt doordat ze meestal geen historie met sporten hebben. Vaak een zittend bestaan hebben, sociaal geïsoleerd leven, niet-werken, langdurige aandoeningen hebben en kampen met overgewicht. Deze doelgroep vind je vaak bij huisartsen, fysiotherapeuten en in verzorgingstehuizen. Dit zijn daarom ook de belangrijkste wervingskanalen voor het programma.

Hoe fit worden met het wandelprogramma
WandelFit is een wandelprogramma van drie maanden. Onder begeleiding van erkende wandeltrainers worden beginnende wandelaars voorbereid op het behalen van een einddoel (af te leggen afstand tijdens een evenement). De wandeltrainers zorgen voor een verantwoorde opbouw van de trainingscyclus. Tijdens de startbijeenkomst maken deelnemers kennis met hun trainer en de andere groepsleden. De beginsituatie en het persoonlijk einddoel worden in overleg met de trainer bepaald. Daarna beginnen de groepstrainingen, waarbij iedereen toewerkt naar zijn eigen einddoel. Tijdens de trainingen werkt men onder professionele begeleiding aan techniek en wordt op een bewuste en blessureveilige manier gewerkt aan conditieverbetering. Na behalen van het einddoel volgt de afsluiting van het programma. Hier wordt gekeken welke resultaten tijdens het programma zijn behaald en wordt een passend vervolgaanbod gepresenteerd. Dit betekent in de praktijk dat men aansluit bij bestaande wandelgroepen of men lid wordt bij een wandelvereniging.

Probleembeschrijving

Het aantal volwassen Nederlanders dat voldoende beweegt groeit de laatste jaren niet of nauwelijks. Het sedentaire gedrag (het aantal uren per dag zitten/liggen zonder te slapen) lijkt zelfs weer langzaam toe te nemen (Chorus & Hildebrandt, 2010). De overgrote meerderheid (92%) van de Nederlandse bevolking weet dat gedurende vijf dagen per week 30 minuten of meer lichaamsbeweging (Nederlandse Norm Gezond Bewegen) per dag nodig is voor een goede gezondheid (Ooijendijk et al.,2007). Het percentage dat voldoende beweegt ligt echter veel lager (59%).
Inactieve personen bewegen geen enkele dag 30 minuten matig intensief. Ze hebben een minder positieve houding ten opzichte van bewegen en vinden het vaak niet prettig om te bewegen. Daarnaast is de sociale omgeving van invloed op het beweeggedrag. Voorbeelden van sociale omgevingsfactoren zijn sociale veiligheid, maar ook het beweeggedrag van leeftijdsgenoten en van mensen met een voorbeeldfunctie. Gemiddeld genomen ervaren inactieven weinig stimulans uit de eigen omgeving om meer te gaan bewegen.
Zij hebben dan ook over het algemeen het grootste risico op negatieve gezondheidseffecten. Aan ziekten als gevolg van inactiviteit werd 1,3 miljard euro uitgegeven (1,8% van de totale zorguitgaven). Dergelijke kosten zijn te voorkomen door meer te sporten en bewegen (In ’t Panhuis-Plasmans et al., 2012). Als iedereen voldoende beweegt zal de gemiddelde resterende levensverwachting in Nederland stijgen met 0,7 jaar voor mannen en 1,2 jaar voor vrouwen.
Ouderen en chronisch zieken vormen een groot gedeelte van de inactieve groep. Beweeggedrag neemt af naarmate mensen ouder worden (Wijlhuizen & Chorus, 2010). Ook chronisch zieke mensen bewegen over het algemeen (te) weinig. Dit geldt vooral voor patiënten met hart- en vaatziekten, bronchitis/astma/COPD en diabetes mellitus type 1 en 2 (Chorus, 2010). Matig intensieve activiteiten, zoals wandelen, heeft al een positief effect op de gezondheid, mits ze regelmatig worden verricht. Daarnaast beïnvloed voldoende bewegen de zelfredzaamheid en participatie van ouderen gunstig en wordt het beloop van chronische aandoeningen gunstig beïnvloed (Stiggelbout et al., 1998; PAGAC, 2008).
De huidige sportinfrastructuur is vaak niet gericht op inactieven. Het aanbod bij reguliere verenigingen is te hoog gegrepen, waardoor de drempel om te gaan sporten voor deze groep alleen maar groter wordt. WandelFit is speciaal gericht op de inactieve doelgroep. Het is een lokaal en laagdrempelig wandelprogramma van drie maanden op ieders eigen niveau. Onder begeleiding van erkende trainers wordt gewerkt aan conditie en uithoudingsvermogen, zodat deelnemers na het programma kunnen aansluiten bij reguliere verenigingen.

Doelgroepen

De einddoelgroep van WandelFit zijn volwassenen (vanaf 40 jaar) die geen enkele dag 30 minuten matig intensief bewegen. Mogelijke kenmerken van deze doelgroep zijn:

  • Vroeger vaak weinig gesport. Geen historie met sporten.
  • Vaak zittend bestaan.
  • Sociaal isolement.
  • Niet of nauwelijks op de hoogte van effect van sporten en bewegen.

Het programma is vooral geschikt voor:

  • Personen met chronische aandoeningen (Obesitas, Diabetes, Hart- en vaatziekten, COPD, Parkinson, Reuma).

Bij deelname door deelnemers met een chronische aandoening is extra kennis over de aandoening vereist. Deze kennis kan worden opgedaan middels bijscholingen die KNBLO-NL aanbiedt (zie paragraaf opleiding en competenties). Op basis van deze opgedane kennis kan de inhoud van de wandeltraining op maat worden aangepast. Het is niet nodig om een aparte groep te vormen voor mensen met een chronische aandoening.
De interventie is ook geschikt voor:

  • Niet-werkenden 
  • Uitgestroomde deelnemers van andere sporten.
  • Sporters met chronische blessures.

Intermediaire doelgroep

Wandeltrainers

Erkende wandeltrainers zijn verantwoordelijk voor de technische uitvoer van het programma. Het is echter ook mogelijk dat zij de uitvoer van het gehele programma (inclusief werving en projectcoördinatie) voor hun rekening nemen.
Zie voor criteria kopje opleiding en competenties

Doel van het sport- en beweegaanbod

Hoofddoel

Inactieve volwassenen bewegen structureel meer na deelname aan het laagdrempelig en lokaal wandelprogramma WandelFit.

Subdoel

1. Houding en gedragsverandering

  • Deelnemers hebben aan het eind van het programma een positieve houding ten opzichte van lichaamsbeweging en vinden bewegen ook prettig.
  • Deelnemers zijn zich bewust van hun eigen beweeggedrag en zijn op de hoogte van positieve fysieke en mentale gevolgen.
  • Deelnemer is zich aan het eind van het programma bewust van de eigen mogelijkheden en beperkingen voor lichaamsbeweging.
  • Deelnemer is bij reguliere wandelgroep/wandelverenging in de eigen omgeving aangesloten na afloop van het programma.

Bovenstaande subdoelen zullen worden gemeten aan de hand van een vragenlijst. Deze wordt tijdens de kennismaking en de afsluiting ingevuld.

2. Sociale omgeving

  • Deelnemers ervaren een veilige en gezellige omgeving om in te bewegen.
  • Deelnemers vinden het leuk om samen met anderen deel te nemen aan bewegingsactiviteiten.
  • Aan het eind van het programma is deelnemer mentaal in staat om aan te sluiten bij reguliere wandelgroepen.

Bovenstaande subdoelen zullen worden gemeten aan de hand van een vragenlijst. Deze wordt tijdens de kennismaking en de afsluiting ingevuld.

3. Motorisch

  • Na afsluiting van het programma is de fysieke fitheid van de deelnemer in het bijzonder het uithoudingsvermogen toegenomen.
  • Aan het eind van het programma is deelnemer fysiek in staat om aan te sluiten bij reguliere wandelgroepen. 
  • Tijdens het programma WandelFit beweegt deelnemer 3x per week 60 minuten matig intensief.

Bovenstaande subdoelen worden gemeten door het afnemen van een fysieke test aan het begin en het eind van het programma.

Subdoelen intermediaire doelgroepen
Trainers

  • De trainer is in staat om lokaal laagdrempelig beweegprogramma aan te bieden.
  • De trainer is in staat het gedrag en de houding van deelnemers ten opzichte van bewegen positief te beïnvloeden.
  • De trainer is in staat om een veilige en sociale omgeving te creëren voor zijn of haar wandelgroep.
  • De trainer is in staat om het programma uit te voeren zodat elke deelnemer op zijn of haar eigen niveau kan werken aan fysieke fitheid (uithoudingsvermogen in het bijzonder).
  • De trainer is in staat om de deelnemer fysiek en mentaal te trainen zodat hij/zij doorstroomt naar een reguliere wandelgroep/wandelvereniging.
  • De trainer is in staat om regulier vervolgaanbod te creëren dat aansluit bij het niveau van de WandelFit deelnemers.

Aanpak (opzet interventie, locatie en uitvoerders)

Opzet van de interventie

De opzet van het programma inclusief doorlooptijd is in onderstaand schema gegeven. Uitgebreidere toelichting is in de volgende paragraaf (inhoud van de interventie) weergegeven.

Zie tabel 1 (bijlage)

Locaties en Uitvoering

Locatie

De interventie wordt lokaal uitgevoerd door de wandeltrainer. Voor de startbijeenkomst en de afsluiting (ook voor de terugkomdag) is een fysieke locatie nodig. Hier worden presentaties gegeven en worden de verschillende testen afgenomen. Een atletiekvereniging is bij uitstek geschikt voor deze activiteiten, aangezien zij vaak over eigen accommodatie beschikken met een binnen en buitenlocatie.

 Voor de trainingsperiode is een fysieke locatie niet per se nodig. Het is handig om een vast verzamelpunt aan te wijzen voor de trainingen. Het hoeft echter niet steeds dezelfde locatie te zijn. Ook hiervoor is een atletiekvereniging met eigen locatie bij uitstek geschikt, omdat zij over (verlichte) buitenaccommodatie beschikken, zodat ook in de wintermaanden getraind kan worden. Daarnaast liggen deze locaties vaak tegen een bos of buitengebied. Het is natuurlijk ook goed mogelijk om vanuit andere sportverenigingen (of sportparken) te starten. Deze sportieve en rustieke omgeving werkt stimulerend om te bewegen.

Uitvoerders
Zoals gezegd wordt het technische gedeelte van het programma uitgevoerd door erkende wandeltrainers. Zij kunnen ook de coördinatie (werving en voorbereiding) van het programma voor hun rekening nemen. Wandelverenigingen kunnen binnen WandelFit echter ook fungeren als projectcoördinator. Zij huren voor de technische uitvoer dan een wandeltrainer in, tenzij ze zelf over een wandeltrainer beschikken. Daarnaast zijn wandelverenigingen belangrijk in het creëren van een duurzaam vervolgaanbod, zodat deelnemers na het programma ook blijven wandelen.

De projectcoördinator…

  • heeft kennis over de inhoud van de interventie Wandelfit.
  • weet dat laagdrempelig beweegaanbod (onder leiding van gediplomeerd kader) een nieuwe wandelsportmarkt kan aanboren.
  • weet hoe hij verschillende doelgroepen kan bereiken, motiveren en werven.
  • zorgt ervoor dat de partners uit de sector zorg en welzijn participeren in het lokale netwerk.

Zorg en welzijn
Een belangrijke rol in het lokale netwerk is weggelegd voor maatschappelijke organisaties in de sector zorg en welzijn. Zij hebben direct contact met de doelgroep en kunnen verwijzen naar laagdrempelig beweegaanbod in de vorm van een WandelFit programma. De partners uit deze sector hebben alleen in fase 1 en 2 een actieve rol.

Evenementorganisatoren
Evenementen organisatoren (met vaak een grote groep vrijwilligers) zijn in de eindfase van het WandelFit programma ook een intermediaire doelgroep.

De organisator…

  • weet dat laagdrempelig beweegaanbod interessant is om te koppelen aan eigen evenement, waardoor evenement (lokaal) meer maatschappelijke waarde krijgt.
  • heeft afstanden in haar evenement die passen bij de mogelijke einddoelen van WandelFit; 5km / 10 km / 15 km
  • maakt gebruik van zijn communicatie kanalen om bijdrage te leveren aan promotie en werving van deelnemers.

Ondersteuning

Wanneer een organisator het WandelFit programma wil uitvoeren kan hij/zij zich melden bij KNBLO Wandelsportorganisatie Nederland. Wanneer de organisator voldoet aan de gestelde criteria zoals benoemd in locatie en uitvoerders zal KNBLO-NL een aantal tools aanreiken waarmee het programma kan worden uitgevoerd. Gedurende de voorbereiding en uitvoer van het programma vervult de KNBLO-NL een adviserende rol.

Voor een overzicht van de beschikbare tools zie Hoofdstuk 4. Uitvoering, paragraaf ‘Materialen’.

Materialen

Werving

  • Werkblad voor het opzetten van een lokaal netwerk (netwerkanalyse NISB)
  • Algemene presentatie voor informeren en enthousiasmeren nerwerkpartners
  • Landelijk platform www.wandelfit.nl
  • Template voor persberichten, posters en flyers
  • Format presentatie voor informatiebijeenkomst

Uitvoering

  • Handboek voor uitvoering programma
  • Landelijk platform www.wandelfit.nl. Website biedt tools om te communiceren met deelnemers (via SMS functie) en presentielijsten bij te houden (inclusief handleiding)
  • Intakeformulier (PAR-Q) om beginsituatie te bepalen
  • Format presentatie voor startbijeenkomst
  • CD of MP-3 bestand met shuttlewalktest met bijbehorend protocol
  • Uitgewerkte trainingsschema’s op drie verschillende niveaus, met bijbehorende uitwerking van verschillende lessuggesties (op gebied van techniek, kracht, interval, etc.)
  • WandelFit diploma

Evaluatie

  • Format voor mondelinge evaluatie
  • Evaluatieformulieren voor schriftelijke evaluatie (extern)
  • Format voor interne evaluatie

Vervolg

  • Reader; Hoe zet ik een wandelgroep op?

Opleiding en bijscholing

  • Door NOC*NSF erkende opleiding Allround Wandelsport Instructeur niveau 3 (AWI-3)
  • Bijscholingen t.a.v. chronische aandoeningen

Zowel de opleidingen als de bijscholingen worden aangeboden door KNBLO-NL

Organisatie

Organisatie: Koninklijke Wandel Bond Nederland
Telefoon nummer organisatie: 024-3655575

Organisatie: Koninklijke Wandel Bond Nederland
Telefoon nummer organisatie: 024-3655575

Contactpersoon

Naam: Bram Janssen
Mobiel nummer: 06-28255166
Email: b.janssen@kwbn.nl

Naam: Gijs Janssen
Telefoon nummer: 024-3655575
Email: g.janssen@kwbn.nl

Bewaren

Geselecteerd voor jou

Praat mee

Wat is jouw mening over of ervaring met dit onderwerp? Of heb je een specifieke vraag?

Laat hieronder een reactie achter en ga in gesprek.