Schrijf je in voor de nieuwsbrief:
Sluiten

Verbinden sport, bewegen en zorg: goede voorbeelden

Praktijkvoorbeelden

Lokale samenwerking tussen zorg, sport en bewegen kan mensen met gezondheidsrisico’s naar gezonder gedrag begeleiden, overgewicht bestrijden en chronische ziektes verminderen en voorkomen. Inspirerende voorbeelden van de samenwerking tussen zorg, sport en bewegen op een rij.

Samen in Beweging Drimmelen

Samen in Beweging is een leefstijlinterventie in Drimmelen voor diabetes-patiënten waarin tien weken lang bewegen onder begeleiding centraal staat. Huisartsenpraktijk Dokters en Co heeft in 2012 initiatief genomen voor deze interventie en inmiddels zijn gemeente, huisartsenzorggroep Zorroo en zorgverzekeraar CZ betrokken bij het project.

De leefstijlinterventie

Deelnemers, onder wie ook mensen met overgewicht en COPD, starten met een intake bij de praktijkverpleegkundige, diëtist, doktersassistent, sportdocent en huisarts. Vervolgens krijgen ze tien weken lang verschillende sportieve activiteiten aangeboden zoals aquagym, spelvormen in de zaal en sportieve activiteiten buiten. Deze worden begeleid door een sportbegeleider. De praktijkverpleegkundige is bij deze activiteiten aanwezig om de mensen te adviseren en begeleiden bij het reguleren van hun glucosespiegel. De fysiotherapeut wordt ingeschakeld als mensen tussentijds blessures hebben of als mensen te veel medische beperkingen hebben om aan het gewone sport- en beweegaanbod mee te doen. Na tien weken krijgen mensen een outtake bij de eerder genoemde professionals en krijgen ze een doorverwijzing naar het reguliere sport- en beweegaanbod. De eigen bijdrage van deelnemers is 50 euro. 

Resultaten

Mensen verliezen gewicht, worden fitter en voelen zich beter. Door het succes van de interventie hebben meerdere lokale en regionale partijen zich verbonden aan het project, waaronder de GGD, Sportservice en ROS. Vijf andere huisartsenpraktijken vanuit de huisartsengroep Zorroo zijn ook gestart met de leefstijlinterventie.

Succesfactoren

  • De interventie, met als basis de BeweegKuur (zie kader), is in de praktijk breed gedragen.
  • Door sponsoring zijn goede materialen aangeschaft voor deelnemers.
  • Bekende gezichten voor patiënten (de zorgverleners) zijn aanwezig tijdens de sport- en beweegactiviteiten.
  • Goede samenwerking en afstemming.
  • Gevarieerd sportaanbod.

Tips

  • Zorg voor een goede kartrekker die het begintraject op kan starten.
  • De kartrekker moet de tijd krijgen om dit project op te starten.
  • Niet denken maar doen!
  • Klein beginnen en daarna pas opschalen.
  • Geef deelnemers het gevoel dat het een unieke kans is om deel te nemen.

Overvecht Gezond in Utrechtse krachtwijk

Overvecht Gezond in de Utrechtse ‘krachtwijk’ Overvecht is een voorbeeld van een grootscheepse aanpak waarbij leefstijlinterventies hebben geleid tot een zorgkostenreductie van bijna een miljoen euro per jaar tussen 2008 en 2011. De wijk kampt met een hoog aantal mensen in de bijstand en uit de hulpvraag bij de eerstelijns zorg blijkt vaak dat op de achtergrond meerdere problemen spelen. In de integrale leefstijlaanpak van Overvecht Gezond werken zes huisartspraktijken en andere professionals (zoals fysiotherapeuten, diëtisten en verpleegkundigen) samen in een multidisciplinaire aanpak om de gezondheid en het welzijn van wijkbewoners te verbeteren.

Gezondheid en eigen regie versterken

Het doel is het versterken van de eigen regie van mensen met gezondheidsklachten en achterliggende hulpvragen. De inzet is de transitie van ziekte en zorg (ZZ) naar gezondheid en gedrag (GG). Overvecht gezond is deelnemer aan Gezonde Wijk Overvecht, de overkoepelende samenwerking tussen de gemeente Utrecht, Achmea en organisaties in de (eerstelijns)zorg, welzijn en preventie gericht op het verbeteren van de gezondheid en het welzijn van bewoners van Overvecht. Via deze samenwerking wordt een verbinding gelegd tussen eerste- en tweedelijnszorg.

Overvecht Gezond heeft drie doelstellingen:

  1. Verbetering van de kwaliteit van de zorg.
  2. Verbetering van de gezondheid van de hele wijk.
  3. Het terugdringen van de zorgkosten.

Geïntegreerde eerstelijnszorg

Klik op het model voor een grotere weergave
Klik op het model voor een grotere weergave

Omdat Overvecht een achterstandswijk is waar veel complexe problematiek speelt, kijken de eerstelijnszorgverleners integraal naar mensen. Niet alleen de medische kanten van een klacht of een probleem komen aan de orde, ook de psychische, de sociale en de maatschappelijke kanten krijgen aandacht. Overvecht Gezond gebruikt het het 4D-model, gericht op vier domeinen: lichaam, geest, maatschappelijk en sociaal. Afspraken gemaakt met alle partners in de wijk, zowel op werkvloer- als op beleidsniveau. Binnen het netwerk houden de professionals elkaar op de hoogte van de gemaakte afspraken met cliënten om ze niet uit het oog te verliezen.

Beweegaanbod

Meer bewegen is een belangrijk onderdeel van Overvecht gezond. Het leidt tot een gezondere leefstijl en minder zorg- en hulpvragen. Huisartsen en praktijkondersteuners geven mensen beweegadvies en verwijzen mensen met een hulpvraag naar het passende beweegaanbod:

Beweegmakelaar of beweeggroepen

Mensen die gemotiveerd zijn en genoeg zelfmanagementvaardigheden hebben, worden doorverwezen naar de beweegmakelaar (buurtsportcoach), of naar één van de beweeggroepen als er medische problemen in het spel zijn. De fysiotherapiepraktijken in de wijk hebben beweeggroepen en/of medische fitness voor chronische patiënten met diabetes, COPD, hart- en vaatziekten.

  • Beweegconsult
    In de praktijk zijn er veel mensen die moeten gaan bewegen, maar voor wie de drempel om zelf te gaan bewegen op de één of andere manier te hoog is. Bijvoorbeeld Turkse of Marokkaanse vrouwen die chronisch ziek zijn en last hebben van ‘beweegangst’. Voor deze mensen is het Beweegconsult ontwikkeld: een fysiotherapeutisch consult van een half uur. De fysiotherapeut kijkt wat iemand wil en kan, of hij of zij gemotiveerd is en voldoende zelfmanagementvaardigheden heeft, maar ook naar welke ondersteuning iemand nodig heeft. Het doel is om een passende, haalbare beweegactiviteit te vinden. Dat wil zeggen: betaalbaar, bereikbaar en plezierig. Uit het consult rolt een persoonlijk advies. Vervolgens kan de beweegmakelaar worden ingeschakeld om aan te geven welke mogelijkheden er zijn in de wijk om het advies in praktijk te brengen.
  • Beweeggroep ‘In Beweging’
    De leefstijlinterventie ‘In Beweging’ is bedoeld voor mensen voor wie geen passend aanbod is en die lastig zijn door te verwijzen. Het gaat om mensen die nooit hebben gesport en ook niet weten welke sport ze zouden willen doen. Eerst krijgen ze een gesprek met de leefstijlcoach die via motivational interviewing probeert te achterhalen wat de redenen zijn voor het niet sporten en welke dromen en wensen deze mensen hebben. De focus ligt op een cliëntgerichte benadering, enthousiasme en plezier. Vervolgens volgen deelnemers tien tot veertien wekelijkse trainingen verdeeld over ongeveer drie maanden. Ze krijgen les in groepjes van zes tot acht personen in een gymzaal en maken kennis met allerlei vormen van bewegen; zoals balspelen en bewegen op muziek. Doel is mensen laten ontdekken dat bewegen leuk is en hen vertrouwd te laten voelen met hun lichaam ondanks al hun gezondheidsproblemen. Daarna zorgt de leefstijlcoach voor een warme overdracht naar regulier beweegaanbod. De leefstijlcoach houdt de cliënten nog een half jaar in het vizier.

De BeweegKuur bij Formupgrade, Arnhem

vvbfoto_Forumupgrade_1965Een heel succesvolle beweeginterventie om overgewicht te lijf te gaan, is de BeweegKuur toegepast bij beweegcentrum Formupgrade in Arnhem. Het programma (2012-2014) kwam met subsidie van de Sportimpuls van de grond en bood een betaalbaar, laagdrempelig beweegaanbod met persoonlijke begeleiding van fysiotherapeuten en trainers van hoog niveau. Dit resulteerde in gewichtsverlies voor een groot deel van de deelnemers en blijvende deelname aan het sportaanbod. Formupgrade werd verkozen tot sportaanbieder van het jaar 2014 in de gemeente Arnhem en genomineerd voor de NEXT GYM AWARD van Fit!vak, een landelijke prijs voor het meest vernieuwende en innovatieve concept in de fitnessbranche.

De BeweegKuur

De BeweegKuur was gericht op inwoners van de Arnhemse ‘krachtwijk’ Malburgen die door hun gewicht gezondheidsrisico’s liepen.Het doel was om tweehonderd mensen in zes maanden tot maximaal twaalf maanden aan het sporten te krijgen en hun gezondheidsrisico’s te verlagen. Na verwijzingen door de huisarts en via een oproep in de krant werden dat er vierhonderd, aanzienlijk meer dan vooraf gepland.

Beweegaanbod

Formupgrade bood een betaalbaar en laagdrempelig beweegaanbod en persoonlijke begeleiding van fysiotherapeuten en trainers van hoog niveau. Per persoon werd bekeken welk sportpakket het beste was. De deelnemers konden onbeperkt sporten: zowel onder begeleiding van stagiaires, individueel in de fitnesszaal of door mee te doen aan de groepslessen in de sportschool. Eigenaar Thomas Verheij: “Een les Kick fun bijvoorbeeld is een perfecte les voor iemand met COPD, het is een enorme anaerobe inspanning. Deze COPD-patiënt heeft dan al een begeleidingstraject van de fysiotherapeut achter de rug en weet precies wanneer hij of zij even uit de les moet stappen om op adem te komen. Deze werkwijze hanteerden wij ook voor de deelnemers van de BeweegKuur. Op deze manier konden ze met lessen zoals Kick fun, aerobics, circuittraining en Funfit! meedoen.” Formupgrade’s uitvoering van de BeweegKuur duurde zes maanden, met een verlenging naar twaalf maanden voor degenen die de eerste drie maanden vaker dan twee keer per week verschenen op de sportschool. Zij werden dus beloond voor hun inzet.

Resultaten

Na zes maanden BeweegKuur bleek uit de resultaten van 290 deelnemers dat ze gemiddeld bijna 5 kilo hadden verloren en de buikomvang met gemiddeld 5 centimeter was afgenomen. Hoe vaker een deelnemer wekelijks kwam sporten, hoe beter het resultaat. Een obese jongen is maar liefst 165 kilo kwijtgeraakt. Van de deelnemers is 85 procent na de eerste twaalf weken blijven sporten. Bijna 47 procent bleef (deels) sporten bij Formupgrade met een verlenging van de BeweegKuur. Ruim dertig procent nam een abonnement bij Formupgrade.

Waarde van sporten inzien

Een belangrijke uitkomst was dat deelnemers tijdens het traject de waarde van het sporten gingen inzien; ze bleken bereid om een aanvullende verzekering af te sluiten om de kosten vergoed te krijgen van sporten onder begeleiding van de fysiotherapeut. Houders van de GelrePas, bedoeld voor de laagste inkomens, konden voor de helft van het normale geld een abonnement afsluiten. Zij betalen dan 15 euro per maand. Bijna 8 procent stroomde door naar aanbod elders in de wijk.

Beweegkuur niet-westerse vrouwen

Formupgrade heeft vanuit de Sportimpuls subsidie gekregen voor een nieuw programma van de BeweegKuur gericht op vrouwen van niet-westerse afkomst met overgewicht in de wijk Malburgen. Een doelgroep waarin nog veel gezondheidswinst te behalen is, terwijl er sprake is van een extra barrière om te gaan bewegen: ze willen of mogen niet gemengd sporten. En dat terwijl de behoefte om te sporten er wel is.

Trefwoorden:
Bewaren

Geselecteerd voor jou

Praat mee

Wat is jouw mening over of ervaring met dit onderwerp? Of heb je een specifieke vraag?

Laat hieronder een reactie achter en ga in gesprek.