Schrijf je in voor de nieuwsbrief:
Sluiten

Vechtsport voor iedereen

Interventie

Erkenning

Goed beschreven

Vechtsporten voor iedereen is de sportparticipatie interventie van het NIVM. Met deze interventie wordt een impuls gegeven aan de sportdeelname van jongeren van 6 tot 23 jaar door lokale vechtsportclubs. Het hoofddoel van de interventie is dat 20% meer jongeren uit de wijk vechtsport beoefenen bij de club in een periode van 2 jaren. Ook wordt er gewerkt aan het creëren van de juiste randvoorwaarden bij de club (mogelijkheden scheppen om sportparticipatie te verhogen) waarbinnen vervolgens jongeren uit de wijk worden geworven en behouden voor de club (het daadwerkelijk verhogen van de sportparticipatie). Plezierbeleving aan sport, positieve uitstraling van de club en een veilig en verantwoord sportaanbod vormen de hoekstenen van de interventie.

Probleembeschrijving

Sportdeelname is de afgelopen jaren licht gestegen. De stijging in sportdeelname is vooral te verklaren door een stijging in sportdeelname bij basisschoolkinderen (6-11 jaar). Na het 11e levensjaar daalt de sportdeelname weer. Sportdeelname en het lidmaatschap van mensen met een niet-Nederlandse herkomst, lage opleiding en/of een laag inkomen blijft nog altijd achter ten opzichte van andere groepen (Collard & Pulles, 2014). Verschillen in sportdeelname naar sociaal-demografische achtergrondkenmerken zijn hardnekkig. Leeftijd, opleidingsniveau en gezondheid blijven belangrijke kenmerken van sportdeelname. Omgevingskenmerken houden eveneens verband met sport- en beweeggedrag. Inwoners uit buurten met een matige leefbaarheid sporten en bewegen minder en zijn minder vaak lid van een sportvereniging dan inwoners uit buurten met positieve leefbaarheid (Tiessen-Raaphorst, 2015). Kinderen van Turkse/Marokkaanse afkomst zijn minder lichamelijke actief dan autochtone kinderen (de Vries e.a., 2005). De lichte groei in sportdeelname is niet zichtbaar in de groei van sporten in verenigingsverband (33% van de bevolking is lid van een sportvereniging) (Tiessen-Raaphorst, 2015). Sinds 2011 zet het ministerie van VWS in op sporten en bewegen in de eigen buurt (VWS, 2011). Daarbij is er specifieke aandacht voor jongeren uit lage inkomensgezinnen.

Voldoende sporten is belangrijk, door de positieve invloed op de gezondheid van deelnemers. Mensen die voldoende bewegen hebben minder last van psychische klachten en lopen minder kans op bijvoorbeeld hart- en vaatziekten, osteoporose en diabetes (Hildebrandt e.a., 2013). Voor kinderen is sport goed voor de leerprestaties, weerbaarheid en psychische/motorische ontwikkeling (Stegeman, 2007).

Om sportparticipatie te verhogen moeten sportaanbieders vraaggericht werken. Ze moeten het aanbod aanpassen op de behoefte van verschillende sporters. Ze dienen sport aan te bieden op het moment, op de manier, op de locatie en voor de prijs die aansluit bij de wensen van de doelgroep(en) (NOC*NSF, 2016). Daarnaast is het belangrijk dat mensen kunnen sporten in hun eigen buurt of wijk (VWS, 2011).

Vechtsport voor Iedereen kent haar oorsprong in het project Tijd voor Vechtsport (2006-2010) uit het VWS-programma Meedoen alle jeugd door sport. Hierbij werd vechtsport met succes ingezet om jongeren (6-23 jaar) aan het sporten te krijgen. In totaal zijn 8233 (+230%) meer jongeren gaan sporten, waarvan 5626 jongeren met een niet westerse achtergrond (Hoekman e.a., 2011). De potentie voor vechtsport is hoog. Van de niet sporters geeft 11% aan interesse in vechtsport te hebben (Hendriksen & Hoogwerf, 2012). Juist onder maatschappelijk kwetsbare jeugd waaronder allochtone jongeren en jeugd in ‘onveilige’ buurten is het beoefenen van vechtsport populair (Elling & Wisse, 2010).

Doelgroepen

Alle jongeren van 6 – 23 jaar wonende in de omgeving (buurt/ wijk) van de vechtsportclub.

Op basis van een buurtscan en/of behoeften in de wijk kan het accent komen te liggen op een bepaalde doelgroep binnen deze groep jongeren (bijvoorbeeld in leeftijd, sekse, etniciteit, sociaaleconomische status, etc.).

Intermediaire doelgroep

Vechtsportdocent(en) – de trainers die rechtstreeks contact hebben met de primaire doelgroep. Ze volgen de cursus FUNdamentals en weten nadien nog beter doelgroep specifiek te werken en uitdagende werkvormen toe te voegen aan hun lesaanbod. Deze docenten verzorgende sportactiviteiten in de uitvoeringsfase van de interventie.

Doel van het sport- en beweegaanbod

Hoofddoel

Jongeren in de leeftijd van 6-23 jaar gaan meer en duurzamer sporten door deelname aan vechtsportactiviteiten middels lidmaatschappen bij de club.

Uiteindelijk draagt dit bij aan een verhoging van de sportparticipatie bij een groep jongeren die lager dan gemiddeld op sportparticipatie scoren (o.a. lage SES en niet-Westerse afkomst). Dit moet leiden tot een toename van het ledenaantal (6-23 jarigen) met 20% in twee jaar.

Subdoel

Subdoelen einddoelgroep:

  • Jeugd kan deelnemen aan vechtsportactiviteiten bij de club, die aansluiten bij hun wensen, voor wat betreft:
  • Tijdstip (aansluitend op andere activiteiten, zoals school, werk, etc.)
  • Locatie (in de buurt)
  • Beleving (niveau, plezier, prestatie)
  • Prijs
  • Culturele wensen
  • Jeugd ondervindt meer steun/stimulans vanuit hun sociale omgeving (leerkrachten, ouders, sociaal/cultureel werkers, vrienden, etc.) om deel te nemen aan vechtsporten.
  • Jeugd ervaart de positieve effecten van vechtsporten op sociaal, fysiek en mentaal functioneren.

Subdoel intermediaire doelgroep:

  • De kwaliteit van trainers bij de vechtsportclub is op een goed en verantwoord niveau; door bijscholing op en toepassing van de FUNdamentals methode. Uitvoerende trainers nemen gedurende de looptijd van het project ook deel aan de Vechtsport voor iedereen intervisiebijeenkomsten (3 per jaar).

Voorwaardelijke doelen:

  • Het pedagogisch verantwoord en veilig sportklimaat van de vechtsportclub is verbeterd; deelnemende clubs voldoen aan de criteria van het label ‘Veilig en Verantwoord Vechtsporten’.
  • De externe gerichtheid van de vechtsportclub is vergroot; door samenwerking tussen sportclub, gemeente en (welzijn)organisaties in de wijk.
  • De vechtsportclub is bekend in de wijk als aanbieder van verantwoorde vechtsportactiviteiten voor verschillende doelgroepen; het imago is verbeterd en de club straalt een positieve boodschap uit.
  • Aanpak (opzet interventie, locatie en uitvoerders)

    Opzet van de interventie

    De interventie bestaat uit drie fasen:

    Fase 1 Initiatie (gemiddelde duur van 4 – 6 maanden)

    Fase 2 Uitvoering (12 – 18 maanden)

    • Duur en intensiteit van de externe activiteiten zijn niet gestandaardiseerd en afhankelijk van de uit te voeren activiteiten. Onder andere de omvang van het project, aantal betrokken uitvoerders (trainers, vrijwilligers etc.), aantal lokale partners en beschikbare budget bepalen allen de duur en intensiteit.
    • Intervisie bestaat uit 6 intervisie momenten

    Fase 3 Evaluatie en verankering (3 maanden)

    Locaties en Uitvoering

    Locatie: De interventie wordt uitgevoerd vanuit de lokale club. De wervingsactiviteiten vinden plaats in de wijk/stad (afhankelijk van de door de club gekozen omvang van de uitvoering). Door de laagdrempelige faciliteiten die er noodzakelijk zijn voor kennismakings-/wervingsactiviteiten kunnen deze op veel verschillende locaties plaatsvinden. Voor veel, vooral staande of ook wel trefvechtsporten (karate, boksen, capoeira, taekwondo e.d.), zijn alleen gebruiksmaterialen, ruimte en goede trainer nodig. De stoeisporten (worstelen, jiu jitsu e.d.) hebben voor de veiligheid een mat nodig. Hiervoor kunnen puzzelmatten gebruikt worden om deze veiligheid ook buiten de eigen accommodatie van de club te bieden. Dit kan in scholen, sportzaaltjes, wijkcentra en dergelijke gerealiseerd worden. Hierdoor is het dus mogelijk om in de wervingsfase naar de doelgroep toe te gaan. Aanvullend is er vanuit de interventie eigenaar de Citytour beschikbaar. Dit bestaat uit materialen voor een buiten vechtsport event.

    Type organisatie:

    Lokale vechtsportaanbieder – Bestuurders/ trainers: De kracht van de lokale club ligt bij de sport, het organiseren van vechtsport en het verzorgen van lessen. Ze zorgen in de interventie dan ook voor de lokale uitvoering.

    Ondersteuning

    Het NIVM heeft jarenlange ervaring in het overdragen van kennis en het begeleiden van maatschappelijke vechtsportprojecten. Het structureel verhogen van de sportparticipatie en het aanspreken van uiteenlopende doelgroepen is één van de belangrijke opbrengsten in deze trajecten. Om deze interventie lokaal een succes te laten zijn en daadwerkelijk de genoemde (sub)doelstellingen te behalen, zijn er verplichte onderdelen binnen de interventie, te weten:

    • Startbijeenkomst/
    • Label V&VV
    • Communicatiepakket
    • Eendaagse cursus FUNdamentals + handboek, dvd
    • Intervisie

    Voor een adequate ondersteuning bij de realisatie en verankering van de interventie heeft het NIVM hoogopgeleide adviseurs in dienst met veel ervaring. Deze intensieve begeleiding is in het verleden een grote succesfactor gebleken voor het eindresultaat en de borging van de interventie. Deze extra optionele ondersteuning kan bovenop de intervisie ingehuurd worden.

    Materialen

    Handboek vechtsport voor iedereen

    Het handboek Vechtsport voor iedereen vormt voor bestuurders en trainers de handleiding om met de interventie in de club aan de slag te gaan. Het beschrijft de verschillende stappen die met de interventie genomen worden om uiteindelijk de sportparticipatie in hun eigen wijk te vergroten en het ledenaantal van de club te laten groeien.

    FUNdamentals

    Voor deze methode is een handboek ‘het creëren van een sociaalpedagogisch vechtsportklimaat’, een werkboek ‘werkvormen voor het creëren van een sociaalpedagogisch vechtsportklimaat’ en een dvd met werkvormen in de praktijk ontwikkeld. In een eendaagse scholing en d.m.v. intervisie leren de docenten met deze methode te werken en doelgroep specifiek aanbod te verzorgen. In het werkboek staan ook gemakkelijk toepasbare werkvormen.

    Label VVV

    Er is een handboek voor het invoeren van de criteria van het Label met formats en voorbeelden beschikbaar.

    Intervisie instrument

    Nieuw ontwikkeld instrument om drempels te verlagen en de kracht en potentieel van uitvoerders in kaart te brengen (zie bijlage 1).

    Organisatie

    Organisatie: Nederlands Instituut voor Vechtsport en Maatschappij
    Telefoon nummer organisatie: 0318 - 660980

    Organisatie: NIVM
    Telefoon nummer organisatie: 0318 - 660980

    Contactpersoon

    Naam: Wouter Schols
    Telefoon nummer: 0318-660980
    Email: schols@nivm.nl

    Naam: Arien Bosch
    Email: bosch@nivm.nl

    Bewaren

Geselecteerd voor jou

Praat mee

Wat is jouw mening over of ervaring met dit onderwerp? Of heb je een specifieke vraag?

Laat hieronder een reactie achter en ga in gesprek.