Schrijf je in voor de nieuwsbrief:
Sluiten

Van cliënt naar burger

Praktijkvoorbeelden

Het credo dat Dichterbij ieder mens uitdaagt, projecteert het tevens op zichzelf. Getuige de lichtende voorbeelden in de personen van Frank Holtman (Raad van Bestuur) en Henri Akkersdijk (regiodirecteur Venlo en omstreken) van de zorgorganisatie. Holtman besteeg met andere medewerkers en cliënten van Dichterbij l’Alpe d’Huez. Akkersdijk had een vooraanstaande rol in de organisatie van de Special Olympics Nationale Spelen, die in 2010 plaatsvonden in Limburg. Dit evenement en het initiatief www.iedereenkansporten.nl symboliseren de intergemeentelijke samenwerking, alsmede de stap van AWBZ naar Wmo. “Die stap betekent van cliënt naar het normale burgerschap”, legt Akkersdijk uit. “Sport is een prachtig podium om mensen op een natuurlijke manier te laten participeren.”

“Dichterbij zet in op het activeren van het zogenoemde maatschappelijk middenveld, de professionele en vrijwillige organisaties die tussen overheid en burger in staan. Voor de kennis op sportgebied, trekken we de gemeente naar binnen met haar sportcoaches. Die kunnen een goed programma in elkaar zetten. Als het gaat om vragen en ondersteuning op het gebied van mensen met een beperking, dan vliegen wij onze mensen naar binnen. Dat is ónze kracht. Sinds een aantal jaren hebben we een fundament gelegd en inmiddels kun je stellen dat het bij de samenleving hoort, dat er iets georganiseerd wordt voor kwetsbare burgers. Niet alleen voor de cliënten van Dichterbij, maar voor de groep an sich.”

“De sportcoaches wisten dat we op meerdere fronten succes wilden boeken met cliënten. Op onder meer gezonde leefstijl, bewegen en de mate waarin iemand kan participeren in de samenleving. Om te beginnen heb je een groep cliënten die bij een gewone vereniging mee kan sporten en met een beetje extra ondersteuning prima mee kan doen aan de reguliere activiteiten. Daarnaast kan een veel grotere groep G-sporters in verenigingsverband aan activiteiten deelnemen, met behulp van vrijwilligers en soms met een stukje extra professionele ondersteuning. En dan is er nog de kleine groep van meervoudige beperkten. Hiervoor heb je aparte accommodaties en apart materiaal nodig. Dit doen we niet meer alleen vanuit de zorginstelling, maar met de samenleving: vrijwilligers, verenigingen en de maatschappelijke partners.”

Special Olympics Nationale Spelen

“In 2010 terug heeft deze samenwerking geleid tot het binnenhalen van de Special Olympics Nationale Spelen in Venlo. Achter de portal iedereenkansporten.nl zit een organisatie die de toegang tot sporten voor iedereen met een beperking mogelijk maakt. Dichterbij is partner van die organisatie. We hanteren niet de klassieke aanpak om vanuit de instelling activiteiten op te zetten en dat te gaan stimuleren. Dan organiseer je het steeds weer als het ware naar binnen, naar de cliënt, toe. In onze visie staat nadrukkelijk dat we mensen met een beperking faciliteren en stimuleren bij de stap van cliënt naar burger in de samenleving.”

Frank Holtman: “Toen ik net in dienst was van Dichterbij en de openingsceremonie van de Special Olympics Nationale Spelen mocht meemaken in Stadion De Koel, was dat als de echte Olympische Spelen. Al die teams die binnenkwamen en gepresenteerd werden. Geweldig! De teams van Dichterbij werden geïntroduceerd onder de naam van hun eigen vereniging, waar zij lid van zijn en niet onder de naam Dichterbij. Dat was zo bijzonder, daar begon de normalisatie, met hun eigen identiteit.”

start toertochtSport en bewegen horen bij het jaarplanthema ‘Empowerment: gezonde leefstijl’. Holtman: “Het betekent dat je programma’s moet draaien die tot de invulling van die missie leiden. Ik ben ook van het principe dat je als Raad van Bestuur wel dingen kunt roepen, maar ik vind het heel belangrijk om zelf de daad bij het woord te voegen.” En dat nam hij letterlijk toen de directeur Kinder- & Jeugdzorg, Raymond Stegen, met het idee kwam om met cliënten en medewerkers van Dichterbij l’Alpe d’Huez te beklimmen en tevens aan fundraising te doen voor de eigen beweegactiviteiten. Hij vroeg de Raad van Bestuur geld om het initiatief los te krijgen. “Aan het eind van die dag bedacht ik: daar moet ik zelf bij zijn, trimmend naar boven. Ik wilde het goede voorbeeld geven. In een vlaag van verstandsverbijstering besloot ik om deel te nemen en een artikel te schrijven, dat ik naar allerlei mensen stuurde, in de hoop dat ze mij wilde sponsoren. Sociaal gezien zag je in de oefenperiode iets onder de medewerkers en cliënten ontstaan.”

“In de bus heerste een geweldig gevoel van saamhorigheid. Dan geniet ik volop want zo sta je ineens heel dicht bij de mensen, de cliënten en hun ouders. Met zo’n tachtig mensen haalden we vijftigduizend euro op. Die opbrengst gaat rechtstreeks naar het initiatief om kinderen met een beperking in regulier verenigingsverband te laten sporten.”

Henri Akkersdijk: “Een prachtige follow-up daarvan is dat twee jongens die net als Frank omhoog liepen, onlangs aan de Venloop deelnamen, waar een G-loop is ontstaan voor kinderen met een verstandelijke beperking. Ze hadden nooit eerder gesport, maar lopen inmiddels in verenigingsverband. En snel… Dan kun je zien dat we talent laten liggen door onbekendheid of door de gedachte van ach, het is iemand met een beperking, dus doe maar niet.”

Zelf is Akkersdijk voorzitter van de plaatselijke tennisclub, waar meer dan 25 G-tennissers spelen op verschillende niveaus. “Tien G-leden hebben met de vereniging meegedaan aan de Special Olympics Nationale Spelen, waardoor wij als club kunnen zeggen dat we drie leden met een olympische medaille hebben. De sporters met een beperking en de prestaties die ze leveren komen bij de andere clubleden ineens in een ander daglicht te staan.”

Holtman: “En in Gennep is een groep meervoudig gehandicapten die echt niet bij de vereniging kan aansluiten. Toen de betreffende directeur inzichtelijk maakte welke beweegactiviteiten worden ondernomen, was ik diep onder de indruk. En toch weer streven naar het normalisatieprincipe.”

In Ottersum zijn drie jaar geleden de zwembaden van het instellingsterrein gesloten. ‘Maar door afspraken met de plaatselijke ondernemer van het zwembad en andere afspraken in Wijchen zijn er gelijkwaardige, zo niet betere condities geschapen.”

Frank Holtman denkt dat de mensen die ondersteuning krijgen van Dichterbij meer sporten dan anderen. Dat heeft alles te maken met hoe je er zelf in staat. Akkersdijk: “Je moet intrinsiek voorvechter zijn. Het effect van de Special Olympics Nationale Spelen was heel groot. De gemeente Venlo heeft bij een tweede meting geconstateerd dat er tussen 2006 en 2011 ruim dertig procent meer kinderen en volwassenen met een beperking zijn gaan sporten.”

voetbal1Jaarlijks wordt een regionale themadag georganiseerd: de ‘iedereen-kan-sportendag’. Op alle gebieden van G-sport en aangepaste bewegingsactiviteiten kunnen verenigingen en andere organisaties zich presenteren. Zo zien bezoekers wat er mogelijk is en elk jaar hoor je mensen roepen: ik wist niet dat dit er was of dat dat kon. Het lokale netwerk is één van de grote krachten van Dichterbij. Akkersdijk: “Dat is moeilijk om van jezelf te zeggen. Het is verbonden met wat je uitstraalt en de mensen die daardoor op jou afkomen. De kunst is juist om de kansen die je krijgt te zien en te grijpen. In het traject dat we nu doorlopen is te bezien hoe we in het kader van maatschappelijk verantwoord ondernemen ook het bedrijfsleven erbij kunnen betrekken. Bedrijven willen zich in toenemende mate identificeren met de kwetsbare mensen in de samenleving en iets voor hen betekenen.”

De huidige tijd vraagt verandering volgens Akkersdijk: ‘Sommige projecten die vanuit Gehandicaptensport Nederland ondersteund worden, zijn – met alle respect – nog te veel gericht op de enkelvoudige kijk: hoe krijgen we mensen met een beperking aan het sporten, al dan niet in een instelling? Dan zie ik de sociale doelstelling, dat je het gebruikt om niet alleen de beweging maar ook de participatie te verwezenlijken, weinig terug. Het moet juist instellingsonafhankelijk zijn en bewuster verenigingsgericht of in en met de samenleving.”

“Soms is hier sprake geweest van de wet van de remmende voorsprong. De verzorgingsstaat zó goed faciliteren dat niemand er meer van af wil. Dat is de last die wij nu in ons land hebben, om van het heel goede oude naar het heel goede nieuwe te komen. Sommige gemeenten zijn al vier jaar fanatiek, andere willen sinds een halfjaar een inhaalslag maken. Dat maakt het voor ons als instelling lastig. Want op het gebied van organiseren van welzijnsactiviteiten, sport en bewegen, ben je behoorlijk afhankelijk van de activiteit van een gemeentelijke organisatie. Het mooiste voorbeeld daarvan was de Special Olympics Nationale Spelen. Uniek dat elf gemeenten een x-bedrag wilden bijdragen om het in drie Limburgse gemeenten te laten plaatshebben.”

Uitwisseling van kennis met andere landen is gaande. “Met Dichterbij lopen we nu samen met enkele Europese zorginstanties het programma ‘Auch wir arbeiten in Europa’, dat gericht is op het verkrijgen van betere kansen voor mensen met een beperking om aan werk en dagbesteding te doen. Medewerkers en mensen met een beperking uit Frankrijk, Oostenrijk, Polen en Duitsland bezoeken elkaar. Dan zie je dat Nederland ver vooroploopt als je het hebt over de gedachte van het volwaardig meedoen in de samenleving. Dat groot goed moet je zien te gebruiken.”

Dit artikel komt uit het Magazine Zorg in Beweging. Zorg in Beweging is een uitgave van Gehandicaptensport Nederland in het kader van het programma Zo kan het ook! Tekst: Eddy Veerman

Bewaren

Geselecteerd voor jou

Praat mee

Wat is jouw mening over of ervaring met dit onderwerp? Of heb je een specifieke vraag?

Laat hieronder een reactie achter en ga in gesprek.