Tien stappen naar bewegen in de buurt | Alles over sport
Schrijf je in voor de nieuwsbrief:
Sluiten

Tien stappen naar bewegen in de buurt

Artikel

Je brengt graag een omgeving tot stand die, zoals dat heet, beweegvriendelijk is. Daar komt voor een gemeente heel wat bij kijken. Je krijgt te maken met nogal wat instanties en de mensen die daarbij horen. Om het overzicht te bewaren, is het handig de route naar je doel te verdelen in tien stappen. Sta stil bij elke fase en je kans op succes groeit. Hieronder de tien stappen naar meer bewegen in de buurt, steeds met tips.

Stap 1: aanleiding

De aanleiding, dat kan van alles zijn. Het idee kan afkomstig zijn van een wethouder die van meer bewegen in de buurt een speerpunt heeft gemaakt. Of van een gemeentelijke afdeling die merkt dat een wijk achterblijft op het gebied van bewegen. Misschien is er een burgerinitiatief voor een veilige looproute naar school. Het maakt niet uit, alles biedt een kans.

Ook bij lopende projecten kun je aansluiten. Altijd als er wordt gewerkt aan de openbare ruimte, kun je iets doen wat bewegen stimuleert. Dat is niet alleen bij het ontwikkelen van een nieuwbouwwijk of het opnieuw inrichten van een buurt. Kun je misschien aanhaken bij het vervangen van de riolering of ligt er een terrein braak dat je tijdelijk kunt gebruiken?

Probeer zoveel mogelijk andere sectoren in te schakelen. Denk samen na. En zorg ervoor dat het belang duidelijk is. Breng duidelijk onder woorden welk urgent probleem je wilt oplossen.

Een prijswinnend initiatief voor beweegtoestellen in Amsterdam-Noord: bekijk deze video

Tips voor het benoemen van urgentie:

  • Een actieve levensstijl stimuleren
  • Overgewicht bestrijden
  • Bewegen in de buurt bij ouderen stimuleren
  • De veiligheid verbeteren
  • Integratie versterken
  • Bijdragen aan sociale samenhang
  • Bijdragen aan citymarketing
  • Prestaties op school en werk verbeteren
  • Veilige schoolroutes aanleggen

Stap 2: Visie

Omschrijf je doel heel duidelijk. Wat wil je precies bereiken? Op drie manieren kun je je visie formuleren: vanuit het beleid voor sport en bewegen, als inbreng bij de ontwikkeling van een van een gebied en als inbreng bij plannen van een andere gemeentelijke sector.

Bedenk dat een beweegvriendelijke omgeving geen doel op zich is. Het gaat om het effect, om de bijdrage aan bijvoorbeeld het terugdringen van overgewicht of de sociale samenhang. Maak duidelijk hoe dat hogere doel erbij gebaat is.

Bewegen in de buurt wordt steeds belangrijker

De beweegvriendelijke omgeving is een noodzakelijke aanvulling op de traditionele sportvoorzieningen. Steeds meer mensen zijn geen lid van een sportclub, maar willen sporten in hun eigen omgeving. Kleinschalige voorzieningen zijn geknipt voor hen: speeltuinen, trapveldjes en fietspaden. Daarnaast hebben ze veel aan bijvoorbeeld parken, bossen en duingebieden, die voor grotere groepen van belang zijn.

Bekijk het Nederlandse systeem van fietspaden met een buitenlandse bril. Ze waren er niet altijd al, zie op deze video

Tips bij het vormen van een visie:

  • Bekijk of je kunt bijdragen aan andere gemeentelijke projecten
  • Haak aan bij landelijk beleid
  • Werk samen met andere sectoren
  • Beschrijf een positief toekomstbeeld, misschien zelfs een droombeeld
  • Kijk zo lang mogelijk naar voren
  • Beperk je visie tot één of twee A4’tjes en gebruik beeldende taal
  • Gebruik argumenten: wat levert veen beweegvriendelijke omgeving op?
  • Laat je niet leiden door traditie, denk ‘out of the box’
  • Inspireer, daag uit!

Stap 3: draagvlak

Breng in kaart wie je nodig hebt om voor draagvlak te zorgen. Als je anderen kunt winnen voor jouw visie, komt de uitvoering dichterbij. Dus: wie zijn de belangrijkste partijen? Wil je steun van de politiek of wil je juist positieve reacties van scholen of sportclubs? Of wil je binnen het gemeentehuis de gelegenheid krijgen aan je plan te werken? In het laatste geval richt je je bijvoorbeeld op afdelingshoofden.

Niet iedereen is direct overtuigd. Investeer daarom in overleg om je visie over te brengen. Realiseer je dat elke partij eigen belangen heeft ven daardoor andere redenen om mee te doen. Geef aan wat je kunt betekenen voor een persoon, Zoek een gezamenlijk doel, een doel dat past bij alle belangen. De visie van stap 2 is daarvoor een handig instrument.

Tips voor het creëren van draagvlak:

  • Bepaal wie je nodig hebt
  • Houd rekening met de belangen van anderen
  • Maak een communicatie plan voor het onderhouden van draagvlak
  • Probeer het thema op de agenda van college- en raadsvergaderingen te krijgen
  • Leg afspraken vast in bijvoorbeeld een intentieverklaring
  • Schets een realistisch beeld, wek geen valse verwachtingen
  • Zorg niet alleen voor formeel draagvlak, maar ook voor informeel: in de wandelgangen
  • Zet collega’s en sleutelfiguren in de wijk in als ambassadeur

Stap 4: analyse

Het uitgangspunt is: de gebruiker staat centraal. Analyseer wat er aan de hand is in het gebied waar je aan de slag wilt. Gaat het om overgewicht, om gebrek aan bewegen, om wat dan ook? Zorg dat je het helder krijgt. Stel vast hoe je kunt werken aan meer doelen die de gemeente zich heeft gesteld.

Trends en ontwikkelingen die van belang kunnen zijn:

Tips voor het analyseren:

  • Maak een behoeftenanalyse: weet wie je gebruiker is en ken zijn wensen
  • Inventariseer de hardware en software <link>PAGINA 46
  • Analyseer de aanwezige voorzieningen, niet alleen op het gebied van sport, maar denk ook aan bijvoorbeeld scholen en gezondheidscentra
  • Stel vast wie de betrokkenen zijn en wat hun belangen zijn
  • Bekijk welke andere plannen bestaan voor dit gebied, kun je samen optrekken?
  • Kijk over de grens: wat gebeurt er in de omgeving?
  • Bestaan er regionale of landelijke regelingen waar je gebruik van kunt maken?
  • Wat zijn de wetten en regels, wat mag wel en wat kan niet?

Stap 5: opdracht

Zorg dat je een bestuurlijke opdracht krijgt als politiek draagvlak belangrijk is voor je project. Zo weet je zeker dat ook anderen het belangrijk vinden. Maak ook afspraken over resultaten zonder die opdracht, bijvoorbeeld als je project bij een ander initiatief hoort, Dan moeten de betrokkenen verantwoording nemen.

Tips voor het formuleren van je opdracht:

  • Ga in gesprek met de wethouder als je denkt dat een bestuurlijke opdracht van belang is voor het draagvlak. Hoe meer wethouders jou de opdracht geven, hoe beter
  • Gaat het om een ambtelijke opdracht, maak dan een memo voor het management. Benoem de doelen helder en maak duidelijk welke inzet van collega’s je nodig hebt
    Zet je project op de agenda, laat regelmatig weten hoe het ervoor staat en bekijk wanneer je de publiciteit kunt zoeken
  • Beschrijf hoe de organisatie eruitziet: wie zit in een projectgroep of een netwerk?
  • Stel vast hoe de beschikbare uren, middelen en financiën geregeld zijn
  • Waarschijnlijk kun je niet alles in één keer aanpakken, dus kies waar je begint

Stap 6: organisatie

Begin op tijd na te denken over hoe je je project organiseert. Het meest gebruikt worden drie vormen. Kies je voor een projectgroep, dan heb je een stevige basis. Deelnemers moeten wel worden gesteund door hun achterban, als je succes wilt bereiken. Je kunt ook kiezen voor een netwerk, waarbij één of twee mensen de vaste kern vormen. Zij moeten contact onderhouden met de overige betrokkenen. Je zet een netwerk gemakkelijk op, maar het kost tijd en moeite om iedereen bij de les te houden.

De derde mogelijkheid, het ondersteunen van een burgerinitiatief, vraagt een andere rol van de gemeente. Je stelt inwoners of bijvoorbeeld scholen in staat aan hun eigen doel te werken. Belangrijk is dat je bepaalt wat en wie de mensen die je begeleidt nodig hebben. Daarom zijn bij het ondersteunen van een burgerinitiatief bijna automatisch meer gemeentelijke afdelingen betrokken. Denk aan sport, ruimtelijke ordening, onderwijs en ga maar door.

Bewoners betrekken bij een project zorgt er meestal voor dat het een lange duur krijgt. De direct betrokkenen werken uiteindelijk aan wat ze zelf willen hebben. Investeer in contact en bedenk: het resultaat wordt misschien niet beter als jij er vaker bent. Probeer een burgerinitiatief niet over te nemen, maar ondersteun het.

Tips voor het opzetten van de organisatie:

  • Benader bewoners niet als collega’s, maar als vrijwilligers
  • Neem de tijd en geef bewoners de ruimte om het initiatief te nemen
  • Bied sturing en maak de bewoners duidelijk wat wel en niet kan. Doe niet te snel een toezegging
  • Maak gebruik van de kennis die enthousiaste bewoners bezitten
  • Organiseer een gesprek met de hoofden van de betrokken afdelingen. Vertel wat jij van hen verwacht en wat zij van jou mogen verwachten
  • Probeer het thema op de agenda van een wethouder te krijgen, of maak er een vast agendapunt van voor een andere bijeenkomst
  • Laat succes het succes van de bewoners zijn

Stap 7: plan van aanpak

Werk je in een projectgroep, dan maakt die het plan. In een netwerk is die klus voor één of twee voortrekkers. Je besteedt aandacht aan hoe je andere partijen, zoals een zorgverzekeraar of een woningcorporatie, betrekt bij je project. Leg precies vast wie waarvoor verantwoordelijk is. Benoem beoogde resultaten zo concreet mogelijk, stel prioriteiten, verdeel de rollen en maak duidelijk hoeveel geld voor welk doel is uitgetrokken. Bij een burgerinitiatief stel je je dienstverlenend op, bijvoorbeeld als een soort secretaris.

Een eigen budget is niet altijd noodzakelijk. Je kunt vaak van verschillende afdelingen geld krijgen. Heb je meer nodig, dan kun je een woningcorporatie, projectontwikkelaar of verzekeraar daar mogelijk om vragen. En er zijn allerlei fondsen waar je kunt aankloppen. Misschien willen trouwens bewoners zélf wel bijdragen.

Tips voor het maken van een plan van aanpak:

  • Maak een goed communicatieplan. Wie informeer je wanneer? Kun je de pers interesseren?
  • Denk altijd aan bijdragen van betrokken partijen
  • Je kunt geen goed plan van aanpak maken zonder een treffende analyse van de problemen en de behoeften van een buurt
  • Ga met bewoners de buurt in voor een zogenoemde wijkschouw
  • Doe de Beweegvriendelijke Omgeving Scan <link>PAGINA 59
  • Maak een lijst van knelpunten en kansen
  • Hoe helderder je je doelen formuleert, hoe beter je later kunt evalueren

Stap 8: uitvoering

Als het goed is, kan iedereen in je plan van aanpak lezen wie waarvoor verantwoordelijk is. Plan momenten om de voortgang te bespreken. Stel dan vast of het nodig is je plan bij te stellen op details. En blijf communiceren. Als iedereen weet waar de ander mee bezig is, heb je de grootste kans op succes.

Tips voor de uitvoering:

  • Organiseer een startbijeenkomst. Denk aan communicatie met de doelgroep. En kun je de pers hier warm voor maken?
  • Maak een agenda voor overleg
  • Organiseer bijeenkomsten om de betrokkenen te vertellen wat je precies gaat doen. Denk beslist aan de overige betrokken partijen en andere belangrijke instanties in de wijk
  • Koppel software (communicatie, activiteiten, begeleiding) aan hardware (voorzieningen)
  • Je kunt al met software aan de slag voordat nieuwe hardware er is
  • Je hoeft niet opnieuw het wiel uit te vinden. Zoek naar geslaagde voorbeelden
  • Maak een nieuwsbrief en stuur die aan iedereen die hem wil hebben. Noem niet alleen feitelijke resultaten, maar ook spannende feitjes als de honderdste deelnemer (foto?) enzovoorts
  • Betrek de doelgroep bij alle acties
  • Vier succes (laat het zoveel mogelijk aan de bewoners!) en bedenk: is het interessant voor de pers?

RTV Rijnmond kwam filmen toen een beweegtoestel voor ouderen in de buitenlucht werd gebruikt.

Stap 9: meten en evalueren

Voor je het weet, ben je van alles aan het meten, ook wat niet ter zake doet. Meet alleen zaken waar je echt iets mee wilt gaan doen. Alleen als je heldere doelen hebt gesteld, kun je meten wat je bereikt.

Je kunt je richten op doelen en op effecten. Het laatste is ingewikkeld en tijdrovend. Je kunt er wel mee laten zien of de doelgroep tevreden is. Vraag de betrokkenen regelmatig hoe de samenwerking verloopt, om het enthousiasme vast te houden. Zet af en toe gezamenlijke activiteiten op touw om de onderlinge band te versterken.

Tips voor meten en evalueren

  • Leg vast wat je doet en hoe het gaat, bijvoorbeeld in een logboek
  • Houd rekening met de verwachtingen van elke betrokken partij. Peil of het enthousiasme nog aanwezig is
  • Toon alle betrokkenen regelmatig concrete resultaten
  • Laat zien wat er gebeurt. Verzamel persoonlijke verhalen in de wijk. Maak bijvoorbeeld een filmpje
  • Gebruik instrumenten uit het Monitoring & Evaluatie Kompas PAGINA 299

Stap 10: borgen en verankeren

Op een gegeven moment eindigt jouw betrokkenheid. Waarschijnlijk hoop je dat de activiteiten worden voortgezet zonder jouw directe betrokkenheid.Kun je het project borgen, ofwel: kun je ervoor zorgen dat het er voor mensen gewoon bijhoort? En kun je het verankeren, ofwel: kun je ervoor zorgen dat het project doorloopt?

Een belangrijke vraag is: waar is geld voor een vervolg te vinden? Kun je aansluiten bij andere programma’s? Met wie moet je praten? Welke informatie heb je nodig om de toegevoegde waarde duidelijk te maken? Denk daar op tijd aan, en niet pas als je project al bijna ten einde loopt.

Tips voor borgen en verankeren:

  • Analyseer wie actief is in de wijk. Wie heeft toegang tot jouw doelgroep?
  • Presenteer je project regelmatig aan alle betrokken partijen en aan onder meer scholen en sportclubs, die vaak zijdelings betrokken zijn
  • Organiseer aandacht van de media
  • Vier successen en laat de bewoners scoren, of je wethouder
  • Probeer de beweegvriendelijke omgeving onderdeel te maken van integraal beleid
  • Sluit aan bij programma’s als JOGG en Gezonde Wijk
  • Sluit aan bij gemeentelijke projecten op het gebied van ontwikkeling, onderhoud en herstructurering
  • Maak gebruik van je informele netwerk om je thema en je resultaten onder de aandacht te brengen
  • Is het verkiezingstijd? Wees niet te bescheiden. Lever teksten aan over de beweegvriendelijke omgeving. Zorg ervoor dat die krachtig zijn geschreven en dat ze zó een plek kunnen krijgen in een verkiezingsprogramma
  • Bekijk voor meer tips over borging

Deze tekst is gebaseerd op de Reisgids Beweegvriendelijke Omgeving van het Kenniscentrum Sport.

 

Trefwoorden:
Bewaren

Geselecteerd voor jou