Schrijf je in voor de nieuwsbrief:
Sluiten

Stap je gezond

Interventie

Erkenning

Goed beschreven

Gezond bewegen voor volwassenen

Met de inzet van dit zes maanden durende programma wordt getracht de leefstijl van inactieve volwassenen structureel te verbeteren. Het programma bestaat uit twee pijlers: gebruik van een beweegmeter die meer bewegen in het dagelijks leven stimuleert (1) en voedingsadvies in groepsbijeenkomsten door een diëtiste (2). Iedereen kan meedoen met Stap Je Gezond, ongeacht eventuele lichamelijke beperkingen.

  1. De beweegmeter, die tijden de eerste groepsbijeenkomst wordt uitgereikt, wordt ingezet om mensen gedurende de dag meer gezond te laten bewegen (de trap nemen i.p.v. de lift, met de fiets naar de winkel, i.p.v. met de auto, ’s avonds met een vriend(in) gaan wandelen etc.). Met de beweegmeter, die deelnemers gedurende het programma dagelijks bij zich dragen, en die op ieder moment van de dag feedback geeft, wordt het activiteitsniveau gemeten. Door de gegevens van de beweegmeter te verwerken op een persoonlijke webpagina, krijgen de deelnemers inzicht in hun eigen beweegpatroon en activiteitsniveau. Op basis van het huidige beweeggedrag, leeftijd, geslacht en BMI krijgen alle deelnemers een persoonlijke doelstelling die geleidelijk aan hoger komt te liggen. Met de deelnemers wordt, tweewekelijks in groepsverband, besproken wat de barrières zijn om meer gezond te bewegen en hoe die verkleind kunnen worden. Tevens worden de deelnemers gemotiveerd om na afloop van het programma (in groepsverband) te blijven bewegen.
  2. Naast onvoldoende gezond bewegen zijn verkeerde voedingsgewoonten mede veroorzakers van overgewicht. Het gebruik van de beweegmeter wordt daarom uitgebreid met voedingsvoorlichtingen. In groepen van maximaal 14 personen komen deelnemers aan dit programma gedurende zes maanden, in totaal negen keer bij elkaar (de eerste drie maanden 7 keer (twee wekelijks) (intensieve programma), de laatste drie maanden staan twee terugkombijeenkomsten gepland), onder begeleiding van een voedingsdeskundige. Tijdens deze bijeenkomsten wordt gekeken naar de vorderingen met de beweegmeter en wordt er voorlichting gegeven over gezonde voeding. Een supermarktrondleiding en een kookworkshop zijn voorbeelden hiervan.

Probleembeschrijving

Stap Je Gezond is oorspronkelijk ontwikkeld voor en uitgevoerd binnen het Eindhovense wijkgezondheidsprogramma ‘Gezond in de Buurt’. Het programma is erop gericht de gezondheid van de bewoners in de wijken waar het programma wordt uitgevoerd, te verbeteren. Gezond in de buurt is ontstaan in 2000 en wordt uitgevoerd in wijken waar significant meer mensen wonen die hun eigen gezondheid als matig tot slecht ervaren (18% versus 13%). Er zijn veel mensen met overgewicht (42%) en meer mensen met obesitas: 13% versus 11%. Meer mensen ontbijten minder dan 5 dagen per week (24% versus 19%) en 51% van de inwoners uit deze wijken sport minder dan één keer in de week (Eindhoven 45%) (Volwassenenmonitor 2009, GGD Brabant-Zuidoost).

In 2010 vierde Gezond in de Buurt haar 10e verjaardag. Dit was aanleiding voor de GGD om naast de reguliere activiteiten, een aantal vernieuwende activiteiten te starten. De interventies die tot dan toe werden geïnitieerd waren vaak gericht op kinderen & jongeren, allochtonen en ouderen. Met Stap Je Gezond, wilde de GGD met name volwassenen tussen de 18 en 65 jaar bereiken, die kampen met bovenstaande gezondheid/ leefstijlproblemen. Daarbij was de opzet een zo laagdrempelig mogelijke interventie te creëren, zodat het voor de potentiële doelgroep gemakkelijk is hier aan deel te nemen, en dat ze het gewenste gedrag op de lange termijn ook volhouden. Daarom werden de volgende elementen gehanteerd:

  • Stimuleren van meer bewegen in het dagelijks leven;
  • Aanleren van gezonde voedingsgewoontes i.p.v. mensen laten diëten;
  • Groepsbijeenkomsten dichtbij huis met mede-wijkbewoners;
  • Naast informatieve, ook leuke/ praktische bijeenkomsten.

Aangezien overgewicht, te weinig bewegen/sporten en ongezonde voedingsgewoontes niet alleen problemen zijn die in Eindhoven voorkomen*, kan Stap Je Gezond ook in andere gemeenten in Nederland ingezet worden.

*42% van de Nederlandse bevolking van 12 jaar en ouder voldoet niet aan de Nederlandse Norm Gezond Bewegen. Ook overgewicht/obesitas komt vaak voor (53% van de volwassen mannen en 42% van de volwassen vrouwen in NL had in 2009 overgewicht) (bron: www.nationaalkompas.nl).

Doelgroepen

De interventie is bedoeld voor inactieve volwassenen (18 jaar en ouder) die gemotiveerd zijn meer te gaan bewegen en gezonder te gaan eten, en hier in groepsverband aan willen werken. Met inactief wordt bedoeld volwassenen met Physical Activity Level (PAL) waarde kleiner dan 1,70 (zie: http://en.wikipedia.org/wiki/Physical_activity_level).

Ook volwassenen met een lichamelijke beperkingen (denk b.v. aan overgewicht/obesitas, chronische aandoeningen, beperkingen in het bewegingsapparaat etc), kunnen deelnemen. Deelnemers dienen wel toegang te hebben tot een PC met internetverbinding.

Intermediaire doelgroep

De cursusleiding (diëtiste (zelfstandige of van een thuiszorgorganisatie) of gewichtsconsulente) vormen de intermediaire doelgroep. Samen met lokale beweeg- en/of sportaanbieders waarop deelnemers gedurende het programma gewezen worden.

Voor de werving van deelnemers kan samengewerkt worden met professionals/ vrijwilligers van de volgende organisaties: bewoners(verenigingen) en organisaties als

  • welzijnswerk,
  • gemeentelijke diensten waaronder
    – sport,
    – woningcorporaties en
    – scholen
  • huisartsen,
  • fysiotherapeuten,
  • de thuiszorgorganisatie (diëtisten, consultatiebureau en wijkverpleegkundige)
  • en andere zorgprofessionals in de buurten.

Doel van het sport- en beweegaanbod

Hoofddoel

Met ‘Stap Je Gezond’ worden volwassenen gestimuleerd om in het dagelijks leven meer te gaan bewegen. Verder worden de deelnemers voorgelicht over verantwoorde voedingsgewoonten, opdat de energie inname en het energieverbruik meer in balans zijn.

Het hoofddoel van Stap Je Gezond is dat inactieve volwassenen in het dagelijks leven duurzaam meer gaan bewegen en gezonder gaan eten.

Subdoel

  • Deelnemers bewegen na de eerste 3 maanden van het programma ten minste 10% meer dan bij aanvang van het programma.
  • Deelnemers zijn gemotiveerd om het verbeterde beweeggedrag na afloop van het programma vast te houden.
  • Deelnemers ervaren de positieve effecten van meer bewegen op hun sociaal, lichamelijk en geestelijk welbevingen.
  • Deelnemers doen kennis op over gezonde voedingsgewoonte en passen dit toe in het dagelijks leven.

Voorwaardelijke doelen

  • Ten minste 90% van de deelnemers voltooid de eerste helft van het programma.
  • Ten minste 80% van de deelnemers is tevreden (minimaal rapportcijfer 7) over de voorlichtingsbijeenkomsten van Stap Je Gezond.

Aanpak (opzet interventie, locatie en uitvoerders)

Opzet van de interventie

9 bijeenkomsten verspreid over 6 maanden.

Intensief programma

Er wordt gestart met een kennismakingsbijeenkomst (anderhalf uur). Vervolgens is er iedere 2 weken een bijeenkomst van eveneens anderhalf uur. In totaal 7 bijeenkomsten verspreid over ongeveer 12 weken/ 3 maanden.

Follow-up programma

  • 1 maand na afloop van het intensieve programma terugkombijeenkomst 1 (anderhalf uur).
  • 3 maanden na afloop van het intensieve programma terugkombijeenkomst 2 (anderhalf uur).

Gedurende het volledige programma (intensieve- en follow-up programma) dragen de deelnemers dagelijks een beweegmeter, die hen op ieder moment van de dag van feedback voorziet. Via de persoonlijke website kunnen de deelnemers gedurende het volledige programma op ieder moment van de dag de eigen vorderingen volgen.

N.B. Idealiter wordt in het eerste kwartaal van het kalenderjaar gestart, en vindt de afronding van het intensieve programma, en eventueel terugkombijeenkomst 1 plaats voor de zomervakantie. Indien dit niet haalbaar is, wordt bovenstaande planning over een langere periode uitgesmeerd. De ervaringen hebben geleerd, dat wanneer het programma in het najaar start, mensen gedurende de eerste periode van het intensieve programma minder bewegen dan wanneer het programma aan het einde van de winter/ begin van de lente start. Dit i.v.m. het mogelijk slechte weer (seizoenseffect)

Het programma is bewust over een langere periode uitgesmeerd, opdat het toegenomen beweeggedrag kan beklijven. In de eerste periode van het beweegprogramma zijn bewust de groepsbijeenkomsten dichter op elkaar gepland, dan in de tweede helft van het programma. De cursusleiding en de andere deelnemers kunnen elkaar op die manier adviseren en ondersteunen, om langzaam aan meer te gaan bewegen. De twee terugkombijeenkomsten zijn bedoeld als een soort van ‘stok achter de deur’ om het toegenomen beweeggedrag te continueren, en zo nodig terugvallers te motiveren de ingezette weg weer op te pakken.

Locaties en Uitvoering

Bij voorkeur wordt de interventie uitgevoerd in de directe leefomgeving van de beoogde doelgroep. De groep bestaat dan uit deelnemers die dicht bij elkaar in de buurt wonen, waardoor het gemakkelijker is om samen te gaan bewegen.

De groepsbijeenkomsten zouden dus kunnen plaatsvinden in een buurthuis, maar dit zou ook een school, clubgebouw, bedrijfskantine, etc kunnen zijn. De supermarktrondleiding, welke onderdeel van het programma is, vindt bij voorkeur plaats in een winkel waar de meeste deelnemers hun dagelijkse boodschappen halen.

Tot slot behoort ook de thuissituatie tot de setting van de interventie. Deelnemers monitoren via hun eigen PC de voortgang wat betreft het bewegen. Tevens stimuleren deelnemers personen in hun directe omgeving om meer te gaan bewegen door dit samen te doen.

Bij de uitvoering in Eindhoven zijn de GGD Brabant-Zuidoost (verantwoordelijk voor coördinatie (waaronder van de werving) en financiën) en de thuiszorgorganisatie Zuidzorg (uitvoering door diëtistes van deze organisatie) betrokken. Voor de werving worden professionals van o.a. de volgende organisaties benaderd: gezondheids-centrum, wijkverpleegkundige, welzijnswerk, scholen, kinderdagverblijven.

Omdat inactiviteit en overgewicht/obesitas problemen zijn die bij veel Nederlanders voorkomen en onderstaande organisaties vaak direct contact hebben met deze doelgroep, kan vanuit deze organisatie Stap je Gezond ook georganiseerd en gecoördineerd worden.

  • Thuiszorgorganisaties: o.a. afdeling Voeding & Dieet, Verpleging & Verzorging en/of PuntExtra;
  • Zelfstandige diëtistes en gewichtsconsulenten;
  • Fysiotherapiepraktijken;
  • GGD-en;
  • Welzijnsorganisaties;
  • GGZ;
  • Gezondheidscentra en huisartsenpraktijken;
  • Bepaalde patiëntenorganisaties;

Omdat professionals van deze organisaties vaak ook een vertrouwensband hebben met potentiele deelnemers, kan dat positief werken bij de werving hiervoor.

De cursusleiding dient iemand met een voedingsachtergrond te zijn. Indien nodig dient deze door de coördinerende organisatie ingehuurd te worden.

Ondersteuning

Via de interventie eigenaar (GGD Brabant-Zuidoost (voor contactgegevens zie: www.stapjegezond.com)) zijn alle benodigde materialen te verkrijgen waaronder:

  • Uitgebreide handleiding voor cursusleiding;
  • Bijlagen bij de cursushandleiding zoals: inschrijfformulier; presentielijst; hand-outs inleidend programma (met o.a. uitleg over gebruik beweegmeter; eetdagboek; voorbeeld recepten etc.
  • Evaluatie uitkomsten Eindhoven

De interventie-eigenaar kan tevens tijdens kantooruren benaderd worden voor vragen en/of advies. Indien er uitgebreidere ondersteuning gewenst is, kan de interventie eigenaar hiervoor ingehuurd worden.

Indien wenselijk kunnen via de interventie eigenaar ook de contactgegevens verkregen worden van diëtisten die het programma in Eindhoven hebben uitgevoerd

Materialen

Via de interventie eigenaar (voor contactgegevens zie: www.stapjegezond.com) zijn alle benodigde materialen te verkrijgen. Geïnteresseerden organisaties kunnen op die manier volledig zelfstandig aan de slag. Beschikbaar is

  • Een uitgebreide handleiding voor cursusleiding. Met behulp van deze handleiding kan een externe uitvoerder direct aan de slag;
  • Bijlagen bij de cursushandleiding zoals: inschrijfformulier; presentielijst; hand-outs inleidend programma (met o.a. uitleg over gebruik beweegmeter; eetdagboek; voorbeeld recepten etc.

De interventie-eigenaar kan tevens tijdens kantooruren benaderd kan worden voor vragen en/of advies. Indien er uitgebreidere ondersteuning gewenst is, kan de interventie eigenaar hiervoor ingehuurd worden.

Indien wenselijk kan via de interventie eigenaar ook de contactgegevens verkregen worden van diëtisten die het programma in Eindhoven hebben uitgevoerd

Organisatie

Organisatie: GGD Brabant-Zuidoost
Telefoon nummer organisatie: 088-00 31 474

Contactpersoon

Naam: Karin Spijkers
Telefoon nummer: 088-00 31 474
Email: k.spijkers@ggdbzo.nl

Bewaren

Geselecteerd voor jou

Praat mee

Wat is jouw mening over of ervaring met dit onderwerp? Of heb je een specifieke vraag?

Laat hieronder een reactie achter en ga in gesprek.