Schrijf je in voor de nieuwsbrief:
Sluiten

SportMpower

Interventie

Erkenning

Goed beschreven

SportMpower is een naschools sport workshop dat sport en workshops voor jongeren combineert. Het concept is gericht op vmbo-leerlingen met een verhoogd risico op uitval van school, gedragsproblemen en/ of een ongezonde leefstijl. Doel van SportMpower is het vergroten van de kansen van schoolgaande jongeren en het stimuleren van de loopbaanmogelijkheden.

Het ‘empoweren’ van jongeren door middel van sport staat centraal. Een aantrekkelijk sportaanbod, zoals voetbal, kickboksen en breakdance, fungeert als ‘trigger’ voor het volgen van workshops. Dit aantrekkelijke sportaanbod, in combinatie met het verplicht volgen van de loopbaantrainingen, trekt deze jongeren over de streep om bewuster aandacht te besteden aan school en hun persoonlijke toekomst. De sportactiviteit bevordert de gezondheid en verbindt de jongeren aan de sport, maar heeft ook als doel te werken aan onder meer normen en waarden, samenwerking, respect, doorzettingsvermogen, emotieregulatie en communicatieve vaardigheden. De inzet van sport kan daarnaast bijdragen aan de zelfwaardering, weerbaarheid en het zelfvertrouwen van jongeren. In de workshops komen onderwerpen aan bod als loopbaanoriëntatie; solliciteren; geld, lenen & schuld(voorkoming); voeding & gedrag; alcohol-, drugs- & gokverslaving; groepsdruk & provocatie; seksualiteit; en criminaliteit, wapens & geweld besproken. Bedrijven en particuliere instellingen verzorgen deze sport workshops. Wat voor de jongeren extra motiverend werkt is dat het project plaatsvindt binnen een sportieve omgeving. Dat kan de sportclub aan de overkant van de school zijn, maar dat kan ook een betaald voetbalorganisatie zijn. Deelnemers volgen de workshops van SportMpower in de business lounge en krijgen voetbaltraining op het trainingscomplex door professionele pedagogische sporttrainers.

Probleembeschrijving

SportMpower richt zich primair op twee steeds groter wordende problemen met ernstige gevolgen voor onze maatschappij: voortijdig schoolverlaten en overgewicht bij de jeugd.

Voortijdig schoolverlaten:
Voortijdig schoolverlaters zijn jongeren tot 23 jaar die zonder startkwalificatie (havo-, vwo- of mbo-diploma op niveau 2) het onderwijs verlaten. Voortijdig schoolverlaten staat sinds november 2005 prominent op de overheidsagenda onder de strijdbare titel ‘Aanval op de uitval’. De ambitie van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap is om het aantal voortijdig schoolverlaten terug te brengen van 71.000 in 2002 naar 35.000 in 2012. Jongeren die hun school niet afmaken, lopen namelijk grote kans werkloos te worden of laag betaalde arbeid te moeten verrichten, en niet uit de onderste marge van de samenleving te komen, met alle financiële, sociale, maatschappelijke en gezondheidsgevolgen van dien. Het niet afmaken van de schoolopleiding vormt daarnaast één van de beste voorspellers voor het hebben van een strafblad, zo stelt de WRR vast (Winsemius, Tiemeijer, Van den Berg, Jager-Vreugdenhil, & Van Reekum, 2008). SportMpower richt zich op twee van de vier pijlers van het landelijke preventiebeleid (Min.OCW, 2006): bij de les houden (aantrekkelijk naschools sportaanbod, binding/betrokkenheid van de jeugd (jeugdparticipatie)) en de praktijk als leermeester (betekenisvolle leeromgeving (naschools aanbod, maatschappelijke stages). Jongeren vallen vooral uit bij de overgang van het vmbo naar het mbo.

Overgewicht en actieve leefstijl
SportMpower beoogt een basis te leggen bij jongeren voor een actieve leefstijl. Het promoten van een actieve leefstijl wordt in Nederland vooral ingestoken vanuit het maatschappelijke probleem van overgewicht bij kinderen. De prevalentie van overgewicht bij kinderen is in Nederland gestegen van 3.9% van de 4 tot 16-jarige jongens en 6.9% van de meisjes in 1980, naar 14.5% respectievelijk 17.5% in 2004 (Van den Hurk et al., 2007; Hirasing, 2001). Overgewicht leidt bij kinderen -nu en later- tot (ernstige) gezondheidsproblemen, zoals diabetes mellitus type 2, hart- en vaatziekten en allerlei klachten aan het bewegingsapparaat (Bulk-Bunschoten et al., 2005). Vooral onder laag opgeleide jongeren komt veel overgewicht voor. Preventie gericht op zowel lichamelijke activiteit en voeding zijn erg belangrijk, en daarom speerpunten van SportMpower. SportMpower beoogt door middel van aantrekkelijke trainingen (in voor jongeren aantrekkelijke sporten) en voorlichting omtrent voeding en bewegen, de basis te leggen voor een gezonde en actieve leefstijl bij jongeren. Als concreet resultaat van SportMpower wordt het verbeteren van het beweeggedrag van jongeren beoogd, waarbij overgewicht de belangrijkste maatschappelijke aanleiding vormt.

Doelgroepen

De doelgroep van SportMpower is leerlingen in het 3e of 4e leerjaar van het vmbo (+/- 14 á 15 jaar oud), die een verhoogd risico lopen op voortijdig schoolverlaten (slechte schoolresultaten, veel verzuim, slechte motivatie). Veelal hebben zij diverse etnische achtergronden, komen zij uit probleemwijken, en hebben zij ouders met een lage sociaal-economische status. Kenmerken van de doelgroep zijn verder een benedengemiddelde intelligentie, laag concentratievermogen, en weinig motivatie voor, en vertrouwen in een opleiding en toekomstig werk. Verder is het merendeel inactief op het gebied van sport of beweging, en hebben zij problemen op meerdere gebieden: school (slechte resultaten, verzuim, slechte relaties met docenten), thuis (gebroken gezinnen, lage SES, psychische problematiek), vrienden (‘verkeerde’ vrienden, makkelijk beïnvloedbaar, moeilijk duurzame relaties aan kunnen gaan), en gezondheid (overgewicht, psychische problemen (angsten, agressie, gedragsproblematiek)).

Intermediaire doelgroep

De intermediaire doelgroepen zijn 1) de lokale projectleiders van de school, 2) workshopleiders van partnerorganisaties en 3) sportleiders van sportaanbieders.

1) De lokale projectleider van de school. Vaak is dit de LO-docent, Voortijdig Schoolverlaten Makelaar, loopbaanbegeleider en/ of zorgcoördinator van de betreffende school.

2) De workshopleiders van de maatschappelijk betrokken partnersorganisaties in de buurt. Per projectperiode zijn er ongeveer 8-10 verschillende workshopleiders betrokken.

3) De sportleiders van sportaanbieders. Het verschilt hoeveel sportleiders betrokken zijn, dat kunnen er twee maar ook acht verschillende zijn. Twee als de school met specifieke sportaanbieders in de buurt intensief samenwerkt en acht als er wekelijks een andere lokale sportaanbieder participeert.

Subdoelgroep
De subdoelgroep van SportMpower zijn ouders van de deelnemende jongeren. De ouders zijn relevant en belangrijk in het leven van de jongeren. Zij zullen veelal ook toestemming moeten geven voor participatie van de jongeren in het programma. Daarom worden zij zorgvuldig geïnformeerd over SportMpower en voor zover mogelijk ook nader betrokken. Dit blijkt in de praktijk niet eenvoudig. De ouders van deze jongeren worden in het algemeen al moeilijk bereikt, laat staan dat dit door SportMpower zou lukken.

Doel van het sport- en beweegaanbod

Hoofddoel

Het hoofddoel van sportMpower is het stimuleren van de gedragsmatige ontwikkeling, loopbaanmogelijkheden en gezonde leefstijl van 3e en 4e –jaars vmbo-leerlingen door gebruik te maken van de kracht van sport.

Subdoel

  • Bereiken en behouden. Doel is dat deze geselecteerde doelgroep ‘kwetsbare jongeren’ gedurende het gehele programma van ongeveer 15 weken aanwezig zijn en actief participeren aan de sportactiviteiten en workshops. [gemeten wordt onder meer: presentie activiteiten, motivatie voor deelname]
  • Beleven: ‘passie en plezier’. SportMpower beoogt jongeren te bereiken via onder meer plezier in bewegen (via een aantrekkelijk sportaanbod en inspraak in het programma). SportMpower dient te zorgen voor plezier in deelname en sport en een positieve houding ten opzichte van het programma en school. [gemeten wordt onder meer: plezier in deelname, plezier in sport, attitude t.o.v. programma en school]
  • Bewegen: ‘gezond en wel’. Het programma beoogt het ontwikkelen van een actieve en gezonde leefstijl en het verminderen van overgewicht onder jongeren. Door middel van sportMpower wordt beoogd de jongeren een start te bieden voor een leven lang sporten en gezond leven. [gemeten wordt onder meer: BMI, uithoudingsvermogen, kennis over voeding en bewegen i.r.t. gezondheid, houding t.o.v. bewegen]
  • Binden en overbruggen: ‘samen sterk’. Doel van SportMpower is het ontwikkelen van een gevoel van verbondenheid onder jongeren met uiteenlopende achtergronden. [gemeten wordt onder meer: sociale invloed leeftijdsgenoten, vriendschappen, interpersoonlijk gedrag tijdens sport]
  • Leren en ontwikkelen: ‘sportieve aanval op uitval’. Het project beoogt het bevorderen van zelfvertrouwen, zelfredzaamheid, reflectie, motivatie voor school & de toekomst, en het vergroten van de onderwijskansen en loopbaanmogelijkheden van de deelnemers, zodat zij hun maatschappelijke mogelijkheden optimaal realiseren. De uitdaging voor sportMpower is om jongeren intensiever en effectiever te laten studeren (school) en solliciteren (werk), waarmee zij hun kansen vergroten binnen de onderwijs- en uiteindelijk ook de arbeidsmarkt. [gemeten wordt onder meer: vertrouwen in de toekomst, motivatie voor school, leertaakgerichtheid, kennis wat betreft vervolgopleidingen/ solliciteren/ leefstijl]

Ondanks deze uitgewerte doelen kunnen ze op de verschillende locaties specifieker worden geformuleerd. SportMpower is een flexibel in te zetten concept dat op iedere locatie binnen bovenstaande kaders een iets andere focus kan krijgen. Tot dusverre is vastgehouden aan de ambitieuze doelstellingen en vanuit ondersteuning van Effectiviteit Interventies wordt in 2010-2012 uitvoerig effectonderzoek uitgevoerd op alle hoofd- en subdoelen.

Aanpak (opzet interventie, locatie en uitvoerders)

Opzet van de interventie

SportMpower duurt ongeveer vier maanden met vijftien wekelijkse bijeenkomsten van ongeveer 2 ½ uur (inclusief voor- en nameting en afsluitende activiteit).

Een mogelijke opzet van een dagprogramma is:

  • 14:30 uur tot 15:30 uur: workshop/ loopbaantraining
  • 15:30 uur tot 15:45 uur: pauze (eten & drinken) en omkleden
  • 15:45 uur tot 16:45 uur: sportactiviteit
  • 16:45 uur tot 17:00 uur: napraten, omkleden en naar huis

De interventie is in 2008/ 2009 ontwikkeld vanuit de praktijk met input van een ontwikkelingspsychologe, onderwijskundige, pedagoog, gezondheidheidskundige en een socioloog. Zij redeneerden vanuit principes van gedragsbeïnvloeding dat om invloed te hebben op onderdelen van schooluitval en leefstijl van de jongeren dat het programma minimaal drie maanden en ongeveer vijftien bijeenkomsten lang zou moeten duren. Anderszijds is het cruciaal dat de jongeren het programma leuk vinden, het moet ze aanspreken. Dat is niet eenvoudig, deze jongeren worden gekenmerkt door een korte spanningsboog en een beperkte motivatie om te leren. Om een goed en inspirerend programma aan te bieden blijkt een intensieve voorbereiding en begeleiding van programma nodig, een langer durend programma lijkt nauwelijks haalbaar op de scholen. Om de praktische organisatie te vereenvoudigen kan de programmaduur worden ingekort, maar dan kan geen blijvende gedragsbeïnvloeding worden verwacht. Voor de duur en intensiteit van wekelijkse programma zelf gaan dezelfde principes op. Twee uur contacttijd vonden de ontwikkelaars wenselijk om goed met werkvormen en opdrachten aan de slag te gaan en effecten te genereren. Langer dan dat lijkt niet wenselijk en niet haalbaar. Niet wenselijk binnen de huidige opzet om een uur workshop voor deze groep jongeren al een lange periode is om zich op te kunnen concentreren. Niet haalbaar omdat een langere duur niet in de drukke school- en dagprogramma’s valt te passen. Bovendien lukt het nu goed om partners te betrekken voor een uurtje begeleiding bij de workshop of sportactiviteit, maar wordt dat lastiger als er meer inzet wordt gevraagd.

Locaties en Uitvoering

Setting
Aangezien een speerpunt van sportMpower is ‘dat de school de wijk in gaat’, vindt het gehele programma plaats bij de sportaccommodatie. De deelnemers maken gebruik van het sportcomplex, de kantine, vergaderruimtes (waar de loopbaanbegeleiding plaats vindt), kleedkamers en speelvelden van de betrokken sportvereniging. Wanneer het project op school plaats zou vinden, zou het door de deelnemers als een verlengde schooldag kunnen worden geïnterpreteerd, en daarmee minder interessant kunnen zijn. Bij SportMpower wordt er bijvoorbeeld gevoetbald op de plek waar dat het beste kan: bij de voetbalvereniging, en wordt er gebokst in een echte dojo. Bovendien kan de sportclub zich zo profileren onder de jongeren en hen bekend maken met de sport. Beoogd wordt ook om binding te creëren met de wijk. Daarnaast zijn op de sportclub veelal ook de beste faciliteiten voor het beoefenen van de sport aanwezig (denk aan een speciale dansvloer of kickboksring).

Het eerste uur van de projectmiddag, de workshop, kan gegeven worden in bijvoorbeeld de bestuurskamer of kantine. Hiervoor dient veelal een beamer en scherm aanwezig te zijn. Voor het tweede uur van de projectmiddag, de sportactiviteit, wordt het sportveld van de betreffende vereniging gebruikt. Zodoende vormt het dagprogramma van het project mooi één geheel. Daarmee wordt ook voorkomen dat jongeren, wanneer het eerste uur op school zou worden gegeven en voor het tweede uur naar de sportclub zou moeten worden

Uitvoerder
Voor de uitvoering van sportMpower programma is een samenwerkingsverband nodig tussen een middelbare school, een sportaanbieder en een aantal maatschappelijk betrokken bedrijven/ organisaties die de workshops willen geven
De precieze werkwijze verschilt. Vaak is er een stuurgroep en een projectgroep, waarin afstemming en besluitvorming plaatsvindt. Er is een stappenplan beschikbaar bij Kennispraktijk, waarmee een lokale projectleider SportMpower kan organiseren. Veelal ondersteunt Kennispraktijk gedurende het eerste half jaar bij de organisatie van het eerste programma, waarna de school het zelfstandig voortzet aan de hand van het stappenplan.

Ondersteuning

Kennispraktijk heeft een stappenplan SportMpower ontwikkeld. In het stappenplan staan regelmatig tekstvakken met daarin ervaringen, tips, valkuilen, theoretische onderbouwingen en concrete praktijkvoorbeelden. Bijgevoegd bij het stappenplan is een toolbox op cd-rom, met voorbeelden van onder meer vragenlijsten, vergaderingen, presentaties, ouderbrieven, een projectdatabase, een format voor een projectvoorstel, mogelijke projectdoelen, effectmeting, en evaluatiedocumenten.

SportMpower is uit ervaring goed overdraagbaar gebleken naar andere scholen en gemeenten. In de handleiding worden de randvoorwaarden (wie, wat, waar, materialen, menskracht, draagvlak, middelen, organisatie, werving & selectie, partners en valkuilen), doelgroep (deelnemersprofiel, werving & selectie), doelen (mogelijke projectdoelen en meting daarvan) en de methodiek (handelingen, materialen, acties, aan de hand van voorbeelden en formats) uitgebreid beschreven. Na Enschede hebben drie andere gemeenten, zes VO-scholen en zes sportverenigingen aangegeven aan sportMpower te willen deelnemen. Hoewel het programma per school wordt aangepast en andere bedrijven/instellingen moeten worden benaderd voor de voorlichtingen, is de inhoud en opzet van het project gemakkelijk op verschillende scholen en binnen verschillende sportverenigingen te realiseren. Kennispraktijk kan als organisatie ondersteuning bieden in de organisatie, planning, werving van begeleiders, project- en procesevaluatie, subsidieaanvraag en praktische uitvoering van het project.

Mogelijkheden ten aanzien van het inhuren van expertise:

  • Advisering/ coaching over wijze implementatie
  • (helpen) Uitvoeren en implementeren van het programma
  • Monitoring/ effectmeting/ evaluatie
  • Ontwikkeling lokaal stappenplan SportMpower

Streven is om algemene methodiek beschikbaar te stellen, helpdeskfunctie te ontwikkelen, deskundigheidsbevordering door te ontwikkelen en abonnement aan te bieden.

Materialen

Algemeen:

  • Casteren, van, E.A.M., Verlijsdonk, L.. & Hilhorst, J.E.C. (2012). Stappenplan SportMpower (2012). Scoren met de combinatie sport en workshops. Nijmegen: Kennispraktijk.
  • Casteren, van, E.A.M. (2009). Stappenplan ‘Dubbel Doel – Scoren met de combinatie voetbal – loopbaanbegeleiding’, Kennispraktijk: Nijmegen.
  • Casteren, van, E.A.M. (2009). Toolbox behorende bij Stappenplan ‘Dubbel Doel – Scoren met de combinatie voetbal – loopbaanbegeleiding’, Kennispraktijk, Nijmegen.
  • DVD ‘Dubbel Doel – Scoren met de combinatie voetbal – loopbaanbegeleiding’ (2009), Scholingsboulevard Enschede, Enschede.
  • Casteren, van, E.A.M. (2011). Stappenplan en toolbox SportMpower Venlo. Nijmegen: Kennispraktijk
  • Casteren, van, E.A.M. (2012). Stappenplan en toolbox SportMpower Deventer. Nijmegen: Kennispraktijk

Specifieke tools, verkrijgbaar bij Kennispraktijk:

  • Uiteenlopende presentaties
  • Format projectvoorstel
  • Voorbeeld projectplan SportMpower
  • Agenda startbijeenkomst initiatiefnemers
  • Samenwerkingsovereenkomst
  • Agenda eerste bijeenkomst stuurgroep
  • Loopbaantraining/ workshops
  • Voorbeeld SportMpower-programma
  • Profiel deelnemers SportMpower
  • Ouderbrief ter informatie en toestemming
  • Ouderbrief voor leerlingen die deelnemen aan de controlegroep
  • Informatiebrief medewerkers onderwijsinstelling
  • Deelnemerscontract
  • Voorbeeld actielijst SportMpower
  • Bedankbrief participerende organisaties
  • Certificaat bewijs van deelname
  • Persbericht SportMpower
  • Topiclijst procesevaluatie deelnemers
  • Topiclijst procesevaluatie leden projectgroep
  • Topiclijst procesevaluatie workshopbegeleiders
  • Topiclijst procesevaluatie sporttrainers
  • Onderzoeksinstrumenten wetenschappelijk onderzoek SportMpower
  • Profiel voetbalcoach
  • Vacature voetbalcoach
  • Verkennend gesprek kandidaten voetbalcoach
  • Intakeformulier deelnemers
  • Onderwerpen voorlichtingsbijeenkomst deelnemers
  • Powerpoint-presentatie voorlichtingsbijeenkomst deelnemers
  • Agenda kennismakingsmiddag deelnemers
  • Projectdatabase
  • Officiële uitnodiging feestelijke afsluiting
  • Individuele eindgesprekken deelnemers

Organisatie

Organisatie: Kennispraktijk - voor sport, onderwijs en gezondheid
Telefoon nummer organisatie: 0651318374

Contactpersoon

Naam: Eralt Boers
Mobiel nummer: 0651318374
Email: e.boers@kennispraktijk.nl

Bewaren

Geselecteerd voor jou

Praat mee

Wat is jouw mening over of ervaring met dit onderwerp? Of heb je een specifieke vraag?

Laat hieronder een reactie achter en ga in gesprek.