Sport voor vluchtelingen en asielzoekers in Nederland: de feiten en cijfers | Alles over sport
Schrijf je in voor de nieuwsbrief:
Sluiten

Sport voor vluchtelingen en asielzoekers in Nederland: de feiten en cijfers

Feiten & cijfers

Sport en bewegen helpt de gezondheid en integratie van vluchtelingen en asielzoekers sterk verbeteren. Welke initiatieven zijn er in Nederland op dit vlak? Wie verzorgt sportactiviteiten op opvanglocaties? Integreren vluchtelingen in lokale sportverenigingen? Welke activiteiten sluiten het beste aan bij deze doelgroep? Welk effect heeft bewegen op de gezondheid van deze groep? Kenniscentrum Sport inventariseerde de activiteiten en faciliteiten op en rondom de COA-opvanglocaties. Dit artikel beschrijft de feiten, cijfers en achtergronden.

Vluchtelingen en asielzoekers in Nederland

De UNHCR meldt in 2015 dat wereldwijd bijna 60 miljoen mensen op de vlucht zijn. Ongeveer twee derde is ontheemd in eigen land, en een derde is hun land echt ontvlucht, waarvan zo’n vier miljoen Syriërs. Nog geen twee procent van alle vluchtelingen komt naar Europa. Van deze groep wordt ruim vijf procent – dat zijn 40.000 mensen – opgevangen in de Nederlandse opvangcentra van het Centraal Orgaan Asielzoekers (COA).

naar leefstijdsgroep
Aantal personen in COA-opvanglocaties, naar leeftijdsgroep en geslacht, peildatum 31 mei 2016 – klik op afbeelding voor grotere weergave. Kijk op https://www.coa.nl/nl/over-coa/cijfers voor de meest recente cijfers.

 

 

Overzicht bezetting COA tot 1 mei 2016
Begin 2016 zijn in 99 Nederlandse asielopvang locaties gevestigd, met gemiddeld ruim 500 vluchtelingen per locatie – klik op afbeelding voor grotere weergave

 

Gezondheid en gezondheidsrisico’s: volwassen vluchtelingen

In opdracht van VWS heeft Pharos een kennissynthese uitgevoerd naar de gezondheid van nieuwkomende vluchtelingen en de te verwachten zorg, ondersteuning en preventie. De meeste vluchtelingen beschikken over grote veerkracht. De huidige instroom bestaat uit relatief jonge mensen met een sterke gezondheid, die een actieve bijdrage wil leveren aan de Nederlandse samenleving. Trauma, depressie en psychische klachten komen, gezien hetgeen mensen hebben meegemaakt, wel vaker voor dan gemiddeld in Nederland. Wat betreft gezondheidsrisico’s wijzen de onderzoekers vooral op diabetes, kans op overgewicht, gebrek aan bewegen en chronische pijnklachten.

Gezondheid en gezondheidsrisico’s: kinderen

Ook de meeste vluchtelingenkinderen ontwikkelen zich goed, aldus het onderzoek van Pahros. In een stabiele omgeving kan het grootste deel van de kinderen zonder professionele hulp hun leven weer oppakken. Voor een deel van de kinderen is er, door wat zij en hun ouders hebben meegemaakt, sprake van een verhoogd risico op psychosociale problemen en kindermishandeling. Ook is er een verhoogd risico op overgewicht en onvoldoende bewegen.

Effecten van sport en bewegen voor vluchtelingen

Sport en beweegactiviteiten voor vluchtelingen – die vaak in onzekere afwachting verkeert – kunnen zeker belangrijke effecten sorteren. Sport kan helpen bij het verminderen van stress. Het is een middel voor ontmoeting tussen de verschillende bevolkingsgroepen die op een locatie samenleven. En het faciliteert ontmoetingen tussen bewoners van het centrum en de Nederlandse inwoners van een gemeente. Sporten – zeker bij lokale sportaanbieders – helpt de Nederlandse taal beter leren begrijpen en spreken. Bovendien kan sport de basis leggen voor verdere participatie, waarbij ook vrijwilligerswerk en werk aan de orde zijn.

opvang
Opvang van asielzoekers in Nederland. (Bron: COA)

Sport en bewegen op en rond de centra

Kenniscentrum Sport inventariseerde begin 2016 sport en bewegen op en rondom COA opvanglocaties. Daarvoor spraken we 40 sportmedewerkers van bijna 30 locaties. Die sportmedewerkers worden sinds 2015 door COA ingezet. Stuk voor stuk bevlogen medewerkers; medewerkers met een missie. Zij geloven in de kracht van sport en proberen het leven van de asielzoekers en vluchtelingen in de opvang een beetje draaglijker te maken.  

Waar wordt gesport?

De meeste opvanglocaties hebben zelf pleinen en speeltuinen, maar in mindere mate fitnessruimtes en (sport)zalen. In de nabije omgeving van de centra – elders in de gemeente dus – zijn die (sport)zalen juist wel vaak aanwezig. Het onderzoek wijst dan ook uit dat vluchtelingen vooral sporten op de eigen opvanglocatie. Slechts een derde sport of beweegt elders in de gemeente.

Welke sport slaat aan?

De meeste locaties deden een behoeftepeiling om hun beweegaanbod aan te sluiten op de wensen van de bewoners. De voorkeur van bewoners gaat uit naar voetbal, fitness, volleybal, basketbal en zwemlessen. Gemiddeld worden zeven activiteiten per locatie aan de bewoners aangeboden. Het vaakst: voetbal, fitness, volleybal en watersport/zwemmen.

Wie sport er?

In totaal neemt één op de vijf bewoners deel aan sport- en beweegactiviteiten. Hoewel de meeste beweeg activiteiten georganiseerd worden voor ‘alle bewoners’ en vervolgens voor mannen, blijft de déélname van mannen aan activiteiten iets achter. De groep die het meest actief deelneemt zijn jongens van 0-12 jaar en jongens van 13-18 jaar. Opvallend in het onderzoek is dat er nauwelijks activiteiten worden georganiseerd voor meisjes van 13-18 jaar. Een mogelijke verklaring is dat deze groep nog geen drie procent van alle bewoners uitmaakt. Ook kan het zijn dat deze groep meiden meedoet aan algemene activiteiten en aan specifieke activiteiten voor vrouwen.

Organisatie van sportaanbod

De organisatie van activiteiten ligt meestal bij een professional of bewoner van een locatie. Mensen van buiten de locatie zijn vaak wel betrokken bij de organisatie, maar niet de trekker.

Samenwerking met lokale sportverenigingen

Het IOC-project is inmiddels gestart op 12 locaties. Daar wordt momenteel hard gewerkt aan actieplannen, waarin de samenwerking met sportverenigingen centraal staat. Het doel is een sterk lokaal (sport)netwerk te creëren, gericht op een structureel en kwalitatief goed sportaanbod op en rondom de opvanglocaties. Binnenkort komen er nog 8 locaties bij, dankzij een extra subsidie van het IOC. De COA-sportmedewerkers ontvangen advies en ondersteuning vanuit de projectorganisatie. Bovendien verzorgt Right2Play op alle locaties een training voor sportmedewerkers, trainers, coaches en vrijwilligers van COA en van de lokale sportaanbieders. Centraal daarbij staat het verantwoord omgaan met deze specifieke, maar tegelijkertijd zeer diverse, doelgroep in de sportcontext.

Lees meer

Goede voorbeelden:

Bronnen: UNHCR, Vluchtelingenwerk Nederland, COA, Pharos

Trefwoorden:
Bewaren

Geselecteerd voor jou