Schrijf je in voor de nieuwsbrief:
Sluiten

Sport en eenzaamheid: het effect van Sociaal Vitaal in de wijk

Interview

Helpen sport en bewegen om eenzaamheid van ouderen tegen te gaan? Wetenschap en praktijk zijn hierover nog volop met elkaar in discussie. Op Allesoversport.nl delen we een voorbeeld uit de gemeente Amersfoort: Sociaal Vitaal.

Kenniscentrum Sport sprak met Evelien Wijdeveld, projectmanager Sociaal Vitaal voor de gemeente Amersfoort en Mathieu de Greef, geestelijk vader van Galm / Sociaal Vitaal en werkzaam voor de Rijksuniversiteit Groningen.

Wat maakt Sociaal Vitaal uniek?

“Sociaal Vitaal is uniek omdat alle aspecten van kwetsbaarheid, de fysieke, cognitieve en sociale, bij ouderen met een lage sociaal economische status op een integrale manier aandacht krijgen. Hiervoor ontwikkelden we een programma waarbij we op een belevingsgerichte manier aandacht besteden aan sociale weerbaarheid. Maar ook aan het ontwikkelen van vaardigheden om sociaal contact te maken en te onderhouden en sociale steun te vragen. Docenten krijgen een specifieke scholing om ouderen lessen in weerbaarheid en sociale vaardigheden te kunnen geven.

In de tweede plaats besteden we specifiek aandacht aan gedragsbehoud en sociale participatie. Hiertoe is de ZEMBLA methodiek (Zelfmanagement voor het Behoud van Lichamelijke Activiteit) ontwikkeld. Groepen leren hierbij om samen te werken, om te blijven bewegen, sociale steun te zoeken en zich weerbaar op te stellen door sociaal te participeren in de wijk.”

Hoe pakt gemeente Amersfoort het aan?

“Er lopen Sociaal Vitaal projecten in 3 wijken in Amersfoort en we breiden nog uit. Vanuit het sport- én armoedebeleid wil Amersfoort die achterstanden in gezonde leefstijl aanpakken. De problemen zijn bijvoorbeeld bewegingsarmoede, vaak vallen, gevoelens van eenzaamheid (zowel emotioneel als sociaal). Dit komt vooral voor bij ouderen met een lage sociaal economische status. Sociaal Vitaal wordt dan ook vanuit het budget voor armoedebeleid gefinancierd. Een mooi voorbeeld van integraal beleid.”

Zie je deze integrale aanpak terug in andere gemeenten?

“Door beleidsontwikkelingen in zorg en welzijn en de decentralisatie is een proces op gang gekomen om het lokale beleid voor welzijn, zorg en sport en bewegen beter op elkaar af te stemmen. In de praktijk betekent dit dat we voor Sociaal Vitaal op lokaal niveau draagvlak zoeken bij partners in het sociale, zorg en sportdomein om samen gezonde leefstijl activiteiten van kwetsbare ouderen te bevorderen. Dit gebeurt inderdaad ook in gemeenten waar nieuwe Sociaal Vitaal projecten starten, zoals Hoofddorp, Achtkarspelen en Tynaarlo.”

Hoe werken sectoren samen? Ook qua financiering?

“In Amersfoort komt de financiering vanuit sport- en armoedebeleid en is het project ook onderdeel van het gezondheidsbeleid. De gemeente Drachten voert Sociaal Vitaal op twee manieren uit. Een wijk biedt het project aan vanuit sport en vanuit welzijn en zorg. De financiering komt uit het sport en welzijnsbudget. In een andere wijk nam een samenwerkingsverband van eerstelijns zorgverleners het initiatief: huisarts, apotheek, wijkverpleging, thuiszorg, welzijn, fysiotherapie, ergotherapie en voedingsleer.”

Hoe is de samenwerking met sportverenigingen?

“Sportverenigingen beschikken traditioneel niet over know how over het aanbieden van beweegprogramma’s voor kwetsbare ouderen en het begeleiden van kwetsbare ouderen bij psychosociale problemen. Sportverenigingen moeten investeren in beleid, scholing en tijd om een bijdrage te kunnen leveren aan de uitvoering van Sociaal Vitaal. Sportverenigingen zijn om die redenen tot nu toe niet actief betrokken. Wel zijn (geriatrie) fysiotherapeuten en gespecialiseerde sport- en fitnesscentra die beschikken over een multidisciplinaire staf nu al heel goed in staat om te participeren in Sociaal Vitaal.”

Wat zie je aan effecten in de praktijk?

“Uit promotieonderzoek van Annemiek Bielderman naar Sociaal Vitaal blijkt dat de fysieke fitheid (kracht en uithoudingsvermogen) van deelnemende ouderen verbetert, de veerkracht en de kwaliteit van leven significant verbeteren en de ervaren eenzaamheid significant afneemt.”

Hoe onderzoeken jullie deze kwaliteit van leven?

“Kwaliteit van leven is kwantitatief gemeten met CASP-19 en kwalitatief gemeten met diepte interviews. CASP-19 laat vooral verbetering zien in veerkracht. De diepte interviews geven een heel ander en interessant beeld. Ouderen met een lage sociaal economische status hebben een beduidend ander beeld van kwaliteit van leven dan professionals, onderzoekers en beleidsmakers. De doelgroep is tevreden met hun kwaliteit van leven, waarbij het opvallende kenmerk is dat kwetsbare ouderen met een lage sociaal economische status hun beeld van de werkelijkheid hebben aangepast aan hun mogelijkheden. Daardoor onderschatten ze de mogelijkheid om met veranderingen in hun leefstijl hun zelfredzaamheid en veerkracht te kunnen veranderen, aldus het onderzoek van Bielderman.”

Wat kunnen jullie vertellen over de kosten-baten van het project?

“In de gemeente Amersfoort loopt nu een kosteneffectiviteit onderzoek. Uit een eerdere analyse van de zorgkosten van de deelnemers aan Sociaal Vitaal met behulp van de vragenlijst die in het kader van de Minimale dataset van NPO wordt toegepast blijkt dat de gemiddelde zorgkosten met gemiddeld ongeveer € 200 per deelnemer afnemen. Dit komt met name doordat deelnemers actieve gebruik maken van eerstelijns voorzieningen zoals de huisarts en minder van institutionele voorzieningen zoals dagopvang.”

Meer lezen:

Trefwoorden:
Bewaren

Geselecteerd voor jou

Praat mee

Wat is jouw mening over of ervaring met dit onderwerp? Of heb je een specifieke vraag?

Laat hieronder een reactie achter en ga in gesprek.