Schrijf je in voor de nieuwsbrief:
Sluiten

SMALL

Interventie

Erkenning

Goed beschreven

SMALL is een programma om lichamelijke activiteit te bevorderen van senioren (60 jaar- 85 jaar) die niet of onvoldoende lichamelijk actief zijn. SMALL wordt als lokaal project uitgevoerd en zo georganiseerd dat ouderen in hun eigen wijk of buurt kunnen bewegen.

SMALL is specifiek bedoeld voor senioren woonachtig in kleine gemeenten en gemeenten met veel kleine kernen. Het SMALL programma bestaat uit een binnen- en buiten beweegprogramma en richt zich óók op het stimuleren van activiteiten in het dagelijks leven met behulp van exercise counseling en een stappenteller.

Probleembeschrijving

Aanleiding voor het ontstaan van het SMALL project was de constatering dat gemiddeld meer dan de helft van de ouderen boven de 55 jaar niet voldeed aan de Nederlandse Norm Gezond Bewegen. In totaal gaat het in 2016 om 50% van 3.785.248 (1.892.624) ouderen tussen 60-85 jaar (CBS, 2016). Bovendien bleek dat in kleinere gemeenten of gemeenten met veel kleine kernen weinig sportaccommodaties, kader en financiën beschikbaar waren voor het stimuleren van beweeggedrag.

Het belang van het SMALL project is gebaseerd op twee argumenten. In de eerste plaats de negatieve invloed van bewegingsarmoede op veroudering, fitheid, gezondheid en kwaliteit van leven. Onderzoek heeft aangetoond dat bewegingsarmoede leidt tot vroegtijdige veroudering van het lichaam door een versnelde afname van fysieke fitheid (kracht, uithoudingsvermogen) en cognitief prestatievermogen (executieve functies, reactiesnelheid, geheugen) (Langois e.a., 2012; Robertson e.a., 2012).

In de tweede plaats de constatering dat bewegen in het dagelijks leven, zoals fietsen en wandelen, de grootste voorkeur heeft van ouderen. SMALL is een laagdrempelig bewegingsaanbod dat inspeelt op de behoefte van ouderen om meer in het dagelijks leven te bewegen. Uit een review studie naar het gebruik van stappentellers bij het bevorderen van activiteiten in het dagelijks leven blijkt exercise counseling tot een significante toename van het aantal stappen te leiden (Bratava e.a., 2007). Bovendien is uit onderzoek gebleken dat leefstijlactiviteiten even sterke effecten op energieverbruik en toename van fitheid hebben als sport en fitheidsactiviteiten (Ainsworth & Yourmans, 2002; Andersson e.a.,1999; Blair e.a.,1992; Dunn e.a., 1998; Lindberg, 2000; Moreau e.a., 2001; Pratt, 1999; Tudor-Locke & Bassett, 2004; Westerterp, 2001). Uit vooronderzoek onder ouderen voorafgaand aan de start van SMALL bleek dat een grote groep sedentaire ouderen wel meer wil bewegen, maar zelf wilde bepalen op welke wijze en op welk moment van de dag ze dat wilden doen. Op grond van de behoefte van ouderen die meer wilden bewegen is een specifiek gedragsverandering programma ontwikkeld gericht op het meer bewegen in het dagelijks leven. Bij de ontwikkeling van het programma is gebruik is gemaakt van de inzichten van het transtheoretisch model (beweeg attitude), de Self Determination theory (de invloed van zelfregulatie), de Goal Setting Theory (doelgerichtheid van gedrag), de Implementation Intention Theory (het omzetten van wensen in gedrag) en de Achievement Goal theory (onderscheid tussen intrinsieke versus extrinsieke motivatie) (Achtziger e.a., 2008; Gollwitzer, 1999; Locke & Latham, 2002; Ryan & Deci, 2000; Shaw e.a., 2006; Spencer e.a., 2006).

Doelgroepen

Zelfstandig wonende senioren, met en zonder chronische aandoeningen, tussen de 60 en 85 jaar die niet of onvoldoende lichamelijk actief zijn en die meer willen bewegen in het dagelijks leven. Met name senioren woonachtig in kleine gemeenten of gemeenten met veel kleine kernen behoren tot de doelgroep.

Intermediaire doelgroep

Er zijn drie intermediaire doelgroepen

– De vrijwilligers die, na een korte training, de SMALL werving uitvoeren.

– De vrijwilligers die, na een training, als testleider de SMALL fitheidstest afnemen.

– De exercise counselors die, na een training, deelnemers aan SMALL begeleiden.

Doel van het sport- en beweegaanbod

Hoofddoel

Het doel van SMALL is dat zelfstandig wonende ouderen, met en zonder chronische aandoeningen, die onvoldoende bewegen, lichamelijk actiever worden. Deelnemers nemen hiertoe gedurende 12 maanden deel aan een counselingsprogramma met stappenteller (meer bewegen in dagelijks leven) en groepsbeweegactiviteiten. Deelnemers worden begeleid actief te blijven en de NNGB te halen.

(1) Specifiek: bevorderen lichamelijke activiteit van sedentaire ouderen), (2) Meetbaar: toename van het aantal stappen per dag, (3) Acceptabel: meer bewegen bevordert fitheid, gezondheid, ziektebeloop, (4) Realistisch: budgettair haalbaar, (5) Tijdgebonden: realisatie na 12 maanden), (6) Inspirerend (plezier en vitaal gevoel), (7) gericht op eigen controle (greep op gedrag).

Subdoel

Specifieke subdoelen voor het bevorderen van lichamelijke activiteit van sedentaire ouderen met een chronische aandoening zijn:

  • Deelnemers verhogen het aantal stappen per dag;
  • Deelnemers verbeteren hun motorische fitheid (kracht, uithoudingsvermogen) en metabole fitheid (bloeddruk). De effecten op motorische en metabole fitheid worden gemeten door verschillen tussen voor- en nameting van de fitheidstest te analyseren;
  • Deelnemers krijgen meer plezier in bewegen. Dit wordt door middel van een vragenlijst gemeten tijdens de uitvoering van het project. Deelnemers kunnen hun ervaren plezier uitdrukken in een cijfer. Er wordt ook gebruik gemaakt van de Groningen Enjoyment Questionnaire (GEQ) (Stevens e.a., 2000);
  • Deelnemers krijgen meer sociale contacten. Deelnemers kunnen in een vragenlijst aangeven of ze meer sociale contacten hebben gekregen door deelname aan een GALM groep;
  • Aanpak (opzet interventie, locatie en uitvoerders)

    Opzet van de interventie

    De uitvoering van een lokaal SMALL-project bestrijkt een periode van 12 maanden. De deelnemers doorlopen in die periode de volgende stappen.

    1. Werving van de doelgroep. In deze stap worden de deelnemers, na een brief over het project, huis aan huis benaderd met de vraag of ze in aanmerking komen (onvoldoende lichamelijk actief) en of ze willen deelnemen. Deze fase duurt 1 maand

    2. Fittest 1. In deze stap krijgen de deelnemers een fittest aangeboden. De fittest duurt 1 dag (1-1,5 uur per deelnemer) en wordt binnen 2 weken na de werving uitgevoerd.

    3. Leefstijl Actief Introductieprogramma. Gedurende de eerste 3 maanden een wekelijkse groepsbijeenkomst + coaching (sportzaal of buitenlocatie).

    4. Leefstijl Actief Vervolgprogramma. In de periode van 9 maanden na het introductieprogramma kunnen de deelnemers zelf de frequentie en intensiteit kiezen. De duur van de wekelijkse groepsbijeenkomst is 75 minuten (60 minuten beweegprogramma of een counselingsbijeenkomst) met 15 minuten koffie/thee.

    5. Fittest 2. In deze stap wordt een verkorte fittest door de lesgever in de les afgenomen (60 minuten).

    6. Vervolg en Evaluatie. In het laatste half jaar van het SMALL programma wordt tijdens het koffie drinken in drie bijeenkomsten van 30 minuten aandacht besteed aan gedagsbehoud met behulp van de ZEMBLA aanpak.

    Ondersteuning

    SMALL is een laagdrempelig bewegingsstimuleringsprogramma dat in de wijk of het dorp kan worden uitgevoerd. De Provinciale Sportservice Organisaties (PSO) in Nederland, verenigd in SK12, zijn de partners van de Stichting GALM in de werving en uitvoering van lokale SMALL projecten in Nederland. Medewerkers van PSO’s zijn door de Stichting GALM geschoold om een SMALL project op te zetten en te begeleiden bij de uitvoering. Ook beschikken de PSO’s over een volledige, door de Stichting GALM ter beschikking gestelde fittest (inclusief software). De Stichting GALM heeft met alle PSO’s die zijn verenigd in SK12 en de stichting Goud Vereg (provinciale Sportservice organisatie voor ouderen in de provincie Groningen) een licentie overeenkomst gesloten om (exclusief) SMALL te mogen aanbieden aan en uitvoeren bij gemeenten. Op deze manier is er een landelijk dekkend netwerk ontwikkeld voor de uitvoering van SMALL in Nederland. Door dit netwerk zijn tot 1 januari 2016 in totaal 55 SMALL projecten uitgevoerd. Tot nu toe zijn door het SK12 netwerk in totaal 70 exercise counselors opgeleid.

    Er zijn handleidingen en manuals van het SMALL project en beschrijvingen van het programma en de trainingen beschikbaar. Er zijn werkmappen met protocollen voor de verschillende onderdelen.

    Organisatie

    Organisatie: Stichting GALM
    Telefoon nummer organisatie: 06 4118 4532

    Organisatie: Stichting GALM
    Telefoon nummer organisatie: 06 5246 1980

    Contactpersoon

    Naam: Mathieu de Greef
    Email: degreef@galm.nl

    Naam: Yldau Dijkstra
    Email: dijkstra@galm.nl

    Bewaren

Geselecteerd voor jou

Praat mee

Wat is jouw mening over of ervaring met dit onderwerp? Of heb je een specifieke vraag?

Laat hieronder een reactie achter en ga in gesprek.