Schrijf je in voor de nieuwsbrief:
Sluiten

Schoolkorfbal

Interventie

Erkenning

Goed beschreven

De interventie ‘Schoolkorfbal’ is bedoeld voor alle kinderen uit het basisonderwijs met een focus op groep 3/4 en 5/6. Met als uitgangspunt “Iedereen doet mee” is er voor elk kind een gevarieerd en op de leeftijdsgroep afgestemd aanbod.

Kinderen bewegen te weinig en niet vaak genoeg, waardoor zo’n 50% niet voldoet aan de beweegnorm. Door het aanbieden van schoolkorfbal, gespeeld in de 4Korfbalvorm, krijgen kinderen in de basisschool leeftijd de kans kennis te maken met korfbal, om ze zodoende te stimuleren de sport in verenigingsverband uit te gaan oefenen met meer korfballeden tot gevolg. Door de veelzijdigheid van de sport wordt de motorische en fysieke gesteldheid, het spelinzicht en positiespel van het kind in zijn totaliteit bevordert. Schoolkorfbal stimuleert tevens de ontwikkeling van sociale vaardigheden (samenwerking, zelfvertrouwen) van de deelnemende kinderen. Schoolkorfbal in 4Korfbalvorm voldoet aan de eisen van de sportbeleving van de jeugd, die vraagt om veelzijdigheid, uitdaging en dynamiek. De ouders van de kinderen worden bewust gemaakt van het belang van voldoende bewegen van hun kind en welke rol zij daarin kunnen spelen. Buitenschoolse activiteiten op het schoolplein, wijkveldjes en playground draagt bij aan de zichtbaarheid en de bekendheid van korfbal met een positief effect op de sportdeelname.

De hechte band tussen onderwijs en korfbal benutten we om de sport korfbal bekendheid te geven, te populariseren om zodoende meer leden in de basisschoolleeftijd te krijgen, maar tegelijkertijd om in te spelen op de veranderde sportbeleving van kinderen. De interventie schoolkorfbal zorgt ervoor dat korfbalverenigingen beter aansluiten bij de wensen en behoeften (methodiek) van het basisonderwijs om zo de jongeren te stimuleren duurzaam te gaan sporten (schoolactieve verenigingen). We zetten daarvoor een vernieuwde vorm 4 Korfbal in, wat zorgt voor meer plezier, en een attractieve en dynamische spelvorm. De schoolkorfbalvorm 4Korfbal sluit aan bij de spelvorm die gespeeld wordt binnen de verenigingen en houdt het sociale karakter en de normen en waarden die aan het korfbal zijn verbonden in stand. 

Probleembeschrijving

Algemeen

In Nederland haalt nog geen 50% van de jeugd (4-18 jaar) de beweegnorm, komen er steeds meer kinderen met overgewicht bij en zijn aantoonbaar de motorische vaardigheden van deze doelgroep aanzienlijk achteruit gegaan (Beleidsbrief Sport en Bewegen in Olympisch Perspectief van VWS, augustus 2011), Wanneer kinderen op jonge leeftijd sporten is de kans een stuk groter dat op latere leeftijd sport nog steeds wordt beoefend. Uit onderzoek (InSites Consulting, Boeien & Binden – de invloed van sociale binding op sportparticipatie) blijkt dat sporten in verenigingsverband de kansen vergroot van structureel meer bewegen om zo ook te voldoen aan de beweegnorm. Bovendien heeft meer sporten en bewegen een positieve invloed op de leerprestaties, weerbaarheid en (psycho)sociale en motorische ontwikkeling van kinderen.

Veel korfbalverenigingen verzorgen sinds jaar en dag korfballessen op school. Door o.a. het VWS programma ‘Meedoen alle jeugd door Sport’ (2006-2010) en het project ‘Sportaanbod voor het Onderwijs’ (2010-2012) opgezet vanuit het platform Sport, Bewegen en Onderwijs is de definitieve interventie Schoolkorfbal ontwikkeld. Bij verenigingen waar een van deze programma’s heeft gedraaid was er aantoonbaar sprake van een structurele toename van jeugdleden. Andere belangrijke succesfactoren waren de gerichte verenigingsondersteuning bij de uitvoering en de begeleiding van het verengingskader.

Het KNKV analyseert jaarlijks haar ledencijfers. Uit de resultaten van de KNKV Exit-enquête over de laatste 2 jaar blijkt duidelijk dat de van oorsprong natuurlijke aanwas van jonge jeugd niet meer op basis van een natuurlijke doorstroom plaatsvindt. De belangrijkste reden van de 100 ondervraagde kinderen was geen plezier meer hebben in korfbal. De uitdaging mist en daarom kiezen veel kinderen voor een andere sport. De afgelopen 5 jaar heeft er een daling plaatsgevonden van circa 10.000 jeugdleden in de leeftijd van 6 t/m 12 jaar (10% t.o.v. het totaal aantal leden).

Daarnaast zijn er nog andere oorzaken aan te wijzen die ook nog verschillen per omgeving. De problematiek van de Randstad en grote steden (bereikbaarheid, zichtbaarheid, concurrentie) is weer anders dan die van het platte land (ontvolking en bereidbaarheid ouders om verder te reizen voor de sport). Hierdoor komen veel kleine korfbalverenigingen in de gevarenzone als het om hun bestaansrecht gaat. Het KNKV heeft op dit moment 529 aangesloten korfbalverenigingen en daarvan hebben er 285 (53,9%) minder dan 150 leden. Voor deze verenigingen is het een grote uitdaging om hun huidige ledenaantallen vast te houden en bij voorkeur te gaan groeien voor een stabielere verenigingssituatie.

Het huidige verenigingskader heeft vaak moeite om schoolkorfballessen volgens de nieuwe visie van het KNKV aan te bieden (te traditioneel). Daarbij wordt te weinig gebruikt gemaakt van de ouders bij het stimuleren van hun kinderen om meer te gaan bewegen. Ouders hebben daarbij ook onvoldoende beeld van het belang van voldoende bewegen en de rol die zij daarbij kunnen spelen (Stimulator, rolmodel). Uit het onderzoek ‘Ouderbetrokkenheid in leefstijlinterventies in het onderwijs’ (RIVM Briefrapport 131009001 / 2014 in opdracht van VWS) blijkt duidelijk de grotere kans van slagen van leefstijlinterventies door ouders te betrekken.

Korfbal dreigt de aansluiting te missen met de eisen die in het huidige bewegingsonderwijs gesteld worden. De traditionele spelvorm voor korfbal was niet veelzijdig, uitdagend en dynamisch genoeg. Kortom, het korfbal in het basisonderwijs sluit onvoldoende aan bij de sportbeleving van de kinderen. Daarbij speelt ook nog het feit dat (vak)leerkrachten uit het onderwijs op een traditionele wijze de korfballessen aanbieden. Met schoolkorfbal in de vorm 4Korfbal (ontwikkeld mede in samenwerking met de Stichting Leerplan Ontwikkeling – SLO) brengen we de sport dichtbij in de directe omgeving en sportbeleving van kinderen in de basisschoolleeftijd, op een flitsende wijze wat ook bijdraagt aan het verbeteren van het imago. Schoolkorfbal stimuleert ook de sociale competenties van kinderen als het gaat om samenwerken, omgaan met elkaar (gemengde aspect) en het vergroten van het zelfvertrouwen (succesbeleving).

Basisschoolleerlingen maken op een laagdrempelige gemakkelijke manier kennis met de sport en ervaren de veelzijdigheid, het plezier en de dynamiek van de sport. De korfbalvorm 4Korfbal haalt het plezier, activiteit en succesbeleving in kinderen naar boven waardoor zij korfbal zo leuk gaan vinden dat ze structureel gaan korfballen en lid worden van een vereniging. Structureel sporten/bewegen is goed voor de gezondheid (stimuleert actieve leefstijl) en voor de kwaliteit van het leervermogen. Daarnaast draagt het veilige karakter van korfbal en de verenigingen bij aan een goede sociale, mentale ontwikkeling. Het verenigingsleven stimuleert de onderlinge cohesie en daagt uit tot meer participatie.

Tot slot blijkt uit het onderzoek van het project ‘Sportaanbod voor het Onderwijs’ dat het KNKV 75 schoolactieve verenigingen heeft op een totaal van 529 verenigingen. Dit betekent dat hier nog enorme groeimogelijkheden zijn, waarbij het aantal jeugdleden weer flink kan toenemen.

Doelgroepen

Schoolkorfbal richt zich op leerlingen in het basisonderwijs, waarbij de focus gericht is op de groepen 3 tot en met 6.

De leerlingen in deze leeftijdscategorie zijn zich aan het oriënteren qua sportkeuze. Zij zijn in de afrondende fase of reeds in de afgeronde fase van de zwemdiploma lessen. Sport moet vooral plezier voor ze zijn. Ze zijn snel afgeleid daarom moet er voldoende actie en afwisseling in sport zitten.

Intermediaire doelgroep

De intermediaire doelgroep zijn:

  • De docenten /vakleerkrachten LO van het basisonderwijs.
    Zij zijn degene die samen met een korfbalconsulenten de sport en het spel op een goede manier (volgens de visie van het KNKV) bij de leerlingen overbrengen en ze enthousiasmeren.
  • De trainers en begeleiders van de korfbalvereniging.
    Trainers en begeleiders zijn specialisten in hun sport. Zij ondersteunen de docenten/vakleerkrachten LO van het basisonderwijs bij het aanbieden van korfbal op de gewenste flitsende wijze (visie KNKV). Trainers en begeleiders zijn voor leerlingen het gezicht van de sport. Herkenbaarheid van de sportspecialist helpt bij het enthousiasmeren voor de sport.
  • De ouders van de kinderen
    Ouders zijn degene die uiteindelijk het besluit nemen voor de keuze voor de sport. Zij worden betrokken om het goede, de kracht van het korfbal te laten zien, om zodoende ook hen enthousiast te maken. Enerzijds voor de sportkeuze, anderzijds voor eigen deelname aan de sport. Korfbal is daarbij een familiesport.

Doel van het sport- en beweegaanbod

Hoofddoel

Door de aanpak via de interventie Schoolkorfbal gaan meer kinderen (5-10% van de deelnemers) in de basisschoolleeftijd (m.n. groep 3 t/m 6 leerlingen) structureel sporten, door lidmaatschap bij een korfbalvereniging.

Subdoel

A. Korfbal sluit beter aan op de sportbeleving van kinderen (spelvorm 4Korfbal);
B. Korfbal is meer zichtbaar in de buurt. Wat bijdraagt aan bekendheid van de sport en verbetering van het imago;
C. Trainers (kader), bieden korfbal aan volgens de nieuwe leerlijnen in het onderwijs
D. Ouders van de kinderen worden actief betrokken bij de schoolkorfbalinterventie van vereniging. Dit verhoogt de kans op ouder participatie in de sport of als vrijwilliger.
E. Docenten / leerkrachten bieden korfbal aan volgens de nieuwe visie (leerlijnen) van het KNKV

Bijvangst

  • Het verbeteren van de motorische en fysieke mogelijkheden van de kinderen;
  • Het verbeteren van de mentale en sociale vaardigheden van de kinderen via de intrinsieke waarden van korfbal.

Aanpak (opzet interventie, locatie en uitvoerders)

Opzet van de interventie

Beginnen met schoolkorfbal

  • Oriëntatie, draagvlak en voorbereiding: Besluiten en bepalen kansrijkheid en haalbaarheid schoolkorfbal (projectleider + korfbalconsulent) Duur: 1-2 weken
  • Vormen van een werkgroep, maken van plan van aanpak en draaiboek (projectleider) Duur: 2 weken
  • Trainen van kader: Technische bijscholing (korfbalconsulent) Korfbaltrainer 2 opleiding (korfbalconsulent) Duur: 4 weken
  • Contacten leggen met scholen en afspraken maken (projectleider) Duur: 1 week Uitvoeren van schoolkorfbal
  • Enthousiasmeren zoveel mogelijk leerlingen op de scholen (projectleider) Kennismakingslessen (trainers en begeleiders vereniging + kofbalconsulent + buurtsportcoach) Spreekbeurt inclusief materiaal (leerling uit de klas) Informatie uur met PR materiaal Schoolkorfbal (projectleider) Speciale leskaarten t.b.v. gymlessen (lesmap KNKV) Duur: 3-4 weken, 1x per week Vervolg op schoolkorfbal
  • Aansluitend: vervolg geven Introductie bij de vereniging-> deelname 3-4 korfbaltrainingen (projectleider + trainers) Ontvangstprogramma t.b.v. ouders -> informatie over belang van voldoende bewegen, over de vereniging, de sport, warm welkom geven (bestuurslid vereniging) Evenement -> deelname schoolkorfbaltoernooi of instuif inclusief nevenactiviteiten t.b.v. ouders en zusjes/broertjes (trainers en begeleiders) Optie: Wijkactiviteiten -> korfballessen onder begeleiding op wijkveldjes, playgrounds onderbouwd met contactmomenten met ouders (trainers + eventueel buurtsportcoach) – > vrij spelen op schoolpleinen d.m.v. vandaalbestendige korfbalpaal Duur: 4 weken
  • Vervolg: Verleiden tot lidmaatschap Informatie-kennismakingspakket vereniging Gesprek met ouders inclusief bijvoorbeeld rondleiding, persoonlijke kennismaking (bestuurslid) Deelname trainingen bij de vereniging Deelname sociale evenementen bij de vereniging voor zowel de jeugd als voor de ouders Duur: 4 weken Evaluatie
  • Afronding: Terugkoppeling aan school (d.m.v. verslagen, filmpje, dankzegging etc.) (projectleider) Terugkoppeling aan ouders van kinderen die hebben deelgenomen (bestuurslid / projectleider) Evaluatie (projectleider) Aanpassing draaiboek (projectleider) Duur: 2 weken Schoolkorfbal kan in principe het hele jaar door uitgevoerd worden. In de regel is de periode sept-okt en april-mei-juni het meest gunstig.

Locaties en Uitvoering

De interventie wordt uitgevoerd door de plaatselijke korfbalvereniging in samenwerking met het KNKV en de plaatselijke basisscholen (zie aanpak). De vereniging stelt een projectleider aan die wordt ondersteunt door een Korfbalconsulent van het KNKV. De projectleider begint met het opstellen van een plan van aanpak. Hierin is meegenomen een kort onderzoek naar de haalbaarheid en kansen van schoolkorfbal. De projectleider stelt een projectteam samen met daarin een bestuurslid ledenwerving en/of communicatie, trainers, begeleiders eventueel aangevuld met een buurtsportcoach (indien van toepassing) van de gemeente. Het projectteam komt om de week bijeen om de diverse taken op elkaar af te stemmen.

Verantwoordelijkheden leden projectteam.

Projectleider: plan van aanpak, samenstellen projectteam, algehele coördinatie, aanspreekpunt voor basisscholen en afronding / evaluatie; Trainers: uitvoering van de kennismakingslessen tijdens gymuren basisonderwijs, uitvoering introductielessen bij de vereniging en het schoolkorfbaltoernooi;

Begeleiders: zijn assistenten van de trainers bij de uitvoering van de diverse lessen en trainingen; Bestuurslid: vanuit de vereniging verantwoordelijk voor het informeren van ouders en begeleiden van ouders van mogelijke nieuwe jeugdsporters;

Buurtsportcoach: deze persoon kan indien aanwezig worden betrokken bij de uitvoering van de kennismakingslessen op de basisscholen en mogelijke activiteiten in de wijk;

Korfbalconsulent: ondersteunt de projectleider, (bij)schoolt de trainers van de vereniging, geeft scholing aan vakleerkrachten / docenten van het basisonderwijs over visie KNKV over schoolkorfbal.

De kennismakingslessen vinden plaats tijdens de reguliere gymlessen van het basisonderwijs op een school. Het vervolg (introductieprogramma vereniging, naschools aanbod) vindt plaats bij de korfbalvereniging en op het schoolplein, playgrounds of wijkveldjes.

Ondersteuning

De volgende activiteiten verricht het KNKV in dit verband:

  • Korfbalconsulenten aangestuurd vanuit het KNKV verzorgen samen met trainers van clubs kennismakingslessen korfbal.
  • Korfbalconsulenten van het KNKV verzorgen bijscholingen voor trainers van deelnemende korfbalverenigingen om ze verder te ontwikkelen in het schoolkorfbal met de aansluiting naar verenigingsactiviteiten.
  • Korfbalconsulenten ondersteunen de werkgroep schoolkorfbal binnen de vereniging bij het maken van een plan van aanpak en draaiboek. Zij delen hierbij kennis van reeds eerdere succesvolle activiteiten
  • Het KNKV verzorgt clinic’s voor groepen (vak)-leerkrachten (o.a. in samenwerking met de KVLO).
  • Het KNKV deelt zijn ervaringen met andere sportbonden, gemeenten, sportraden op workshops e.d.

Ter ondersteuning van de (vak)leerkrachten en trainers van clubs werkt het KNKV nauw samen met de Stichting Leerplan Ontwikkeling (SLO). Zo zijn er leskaarten ontwikkeld, die zeer geschikt zijn om korfbal te introduceren aan leerlingen van het primaire onderwijs.

De Servicedesk van het KNKV is altijd bereikbaar voor vragen en verdere informatie. De KNKV accountmanagers zijn bezig om korfbalverenigingen te ondersteunen met goed opzetten en onderhouden van hun lokale netwerk.

De gemeente gaat over de schoolpleinen, playgrounds en dergelijke. Zij worden door de vereniging betrokken om invulling van het sportaanbod buiten schooltijd mogelijk te maken. Met activiteiten, maar zeker ook met plaatsing van vandaalbestendige korfbalpalen. Het KNKV heeft deze vandaalbestendige korfbalpalen speciaal hiervoor ontwikkeld.

Materialen

Er is een handleiding (zie bijlage), Toolkit en een draaiboek Schoolkorfbaltoernnooien beschikbaar Het KNKV heeft een kennismakingsmap schoolkorfbal voor het basisonderwijs ontwikkeld samen met de Stichting Leerplan Ontwikkeling (SLO). In deze map worden verschillende sportspecifieke oefeningen en spelvormen toegelicht en zijn complete leskaarten beschikbaar. Op de nieuwe website, www.sportensamenregelen.nl , zijn de diverse lessen gratis digitaal beschikbaar voor de vereniging en onderwijs. Daarnaast kan een vereniging een licentie voor ongeveer € 65,- aanschaffen om zelf extra oefenstof te ontwikkelen en beheren.

Het KNKV heeft verder een webpagina Schoolkorfbal, waar alle informatie terug te vinden is, en waar verschillende voorbeelddocumenten beschikbaar zijn.

Organisatie

Organisatie: Koninklijk Nederlands Korfbalverbond
Telefoon nummer organisatie: 0343-499600

Organisatie: Koninklijk Nederlands Korfbalverbond
Telefoon nummer organisatie: 0343-499600

Contactpersoon

Naam: Leon Simons
Mobiel nummer: 06 30 86 83 99
Email: leon.simons@knkv.nl

Naam: Barbara Bakker
Telefoon nummer: 06 10891799
Email: barbara.bakker@knkv.nl

Bewaren

Geselecteerd voor jou

Praat mee

Wat is jouw mening over of ervaring met dit onderwerp? Of heb je een specifieke vraag?

Laat hieronder een reactie achter en ga in gesprek.